''Шын'' солун. Тыва дылда медээлер.

💥Хөөмейим кагбас-ла мен… 📢Эрткен дыштаныр хонуктарда Тываның күрүнениң ойнаар-кыстар театрынга Тыва Республиканың улустуң хөөмейжизи Аян-оол Самның «Өгбелерим хөөмей ыры» деп оюн-көргүзүү болуп эрткен. Көрүкчүлер залы шыгырт долу. Сыгыт-хөөмейниң мөгейикчилери улуг назылыглар-даа, аныяктар-даа, элээдилер-даа көрүкчүлер аразында бар болду. Оларның аразында Республиканың Р.Д. Кенденбиль аттыг уран чүүл школазының өөреникчилери, А.Б. Чыргал-оол аттыг уран чүүл колледжиниң сургуулдары болгаш өске-даа өөредилге черлериниң школачылары бар болду. Чаңгыстың оюн-тоглаазын Делегей чергелиг хөөмей академиязының директору, ТР-ниң улустуң хөөмейжизи Бады-Доржу Ондар ажытты. Хөөмей-сыгыттың мөгейикчилери болур көрүкчүлерге чыглып келгени дээш, өөрүп четтиргенин илереткеш, 2026 чылда 60 харлап турар …

💥Кайда сен, эргимим? 📢Сарыг бүрү черге чаттылып, Чайның өйү шагда төндү чоп. Мугур сес шак турда, келбес мен, Муңгарава шүңме, эргимим – деп сураглыг бир ыры сөзүнде ышкаш, сарыг-сарыг бүрүлер чер-черде саарлып бадып эгеледи – сарынналдың казыргызы сагыш-сеткилди бөөлдеп-ле эгелээн боор аа? Күскү бойдустуң чараш чурумалы-биле катай эрээн-шокар амыдыралывыстың элээн каш арыннарын ажыда соп, бакылай кааптар бис бе? Кымга бо күс чүнү сагындырар-дыр, кударааннар хөй бе, магадап, чарашсынганнар хөй бе? https://vk.ru/wall-201111625_70699

💥ЧАРЫНЧЫ Чечен чугаа 📢Өле өшкүм чиде берген. Ол-бо дилеп, айтыртынгаш, тыппайн бардым. Чаңгыс борбак өшкүмнүң ис-дажы-даа көзүлбес, ооң бараанын көрген кижи-даа чок. Анайы өскүс калган. Оор алган деп каразый бердим. Суур шагдаазынга хомудаарындан чөгени берген мен. Мал-маганын оорлаткан кижилерге дузалаптар хире харыы-даа чок хей чорду. Чарын салыр Шыргай-оолга баар деп шиитпирлеп алдым. Артында-ла «Чарынчы» деп чонга шолалаткан кижи болгай. Сураан дыңнаарымга, өдүрээн часса-даа, хөлүн часпас дижир. Ооң бажыңынга чеде бээримге, пашта эът дүлүп алган, кара мүнүн аартаан, суг дер дүшкен олур. Келген херээмни чугаалаарымга: – Чарын бар бе? – деп айтыра-дыр. – Кандыг чарын? – Салыр чарын. Чарын салдыртып кээр кижилер-ле хөй. Ол хирезинде хол куруг кээр боор-дурлар. Оода чарындан хойлап алг…

+1

💥Башкымның чырык адынга… 📢«Суурум баарын куду Шурап бадып чыдар Арыг кылаң суглуг Арык бо-дур оой-ээй» – деп, бир дугаар башкымның үжүк-бижик билбес чаштарны өөредир дээш, класска ырлап турганын бо-ла сактып келир мен. «Хемежиимни салгаш, Хендир-биле баглааш, Эриин дургаар оой-ээй, Эстедир-дир мен, оой-ээй» – дээш, шынап-ла, сугда узун баглыг хеме салып алган дег, самбыра баарынга чииги кончуг кылдыр аай-дедир бастыргылаары караамда чуруттунуп артып калган. Үе-үе болгаш-ла баштайгы башкымның чаптанчыг аажы-чаңын сактып келгеш, бодум безин билбес ала-чайгаар хүлүмзүрүй бээр мен. https://vk.ru/wall-201111625_70698

💥Беш ном саңы немежир 📢Россияның Культура яамызы 2027 чылда муниципалитеттерге модельдиг ном саңы тударынга субсидия бээр субъектилерниң шилилгезин түңнээн. Чаартылгалыг ол ажылды “Өг-бүле” национал төлевилелдиң деткимчези-биле боттандырарын айыткан. Ынчалдыр Россияның 80 регионунга 289 ном саңы чаарттынар. Оларның 89-у – төп, 200-ү – биче хемчээлдиг библиотекалар болур. Федералдыг бюджеттен 2 млрд 757 сая рубльди аңгылаан. Шак ындыг библиотекалар тудар деткимче алган регионнарның аразынче Тыва база кирген. 2027 чылда Тывага беш ном саңы немежир. Шилилгелиг мөөрейниң түңнелинде эң-не хөй 192 баллды Кызылдың Төпчүткен ном саңының А. Чехов аттыг салбыры алган. Каа-Хем кожууннуң төп ном саңы – 190 балл, Чөөн-Хемчик кожууннуң төп уруглар библиотеказы — 177 балл, Таңды кожууннуң Балгазында …

💥Тываның Баштыңының албан-дужаалын хүлээнген байырлыг ёзулал соонда бодалдар 📢Николай ДАНЗЫН, күш-ажылдың хоочуну, Россия Федерациязының хүндүлүг энергетиги, Тыва Республиканың алдарлыг энергетиги, Моолдуң алдарлыг энергетиги, ТЭК-4 компанияның чиңгине директорунуң оралакчызы. — Тываның Баштыңынга Владислав Ховалыгны чон соңгуп алырынга бүзүрелдиг турган мен. 90 чылдарда сайыттап тургаш, ажылым аайы-биле Владислав Товарищтайовичиге ужуражып, чамдык айтырыгларны кады шиитпирлеп-даа чордум. Чоннуң шын шилилгезинге дыка-ла таарзындым. Энергетиктеп ам-даа ажылдап чоруур болгаш, Владислав Товарищтайовичиге моон соңгаар-даа ужуражып, чидиг айтырыгларны шиитпирлээр апаар-даа боор бис. Тываның Баштыңынга ийи удаа соңгуп алган даргавыстың удуртулгазы-биле улам күжениишкинниг ажылдаарынче чонумн…