8️⃣5️⃣✨Бистиң кижилер. Дириг төөгү — 30 июля 2026 г. в 05:34:34.044
8️⃣5️⃣✨Бистиң кижилер. Дириг төөгү Эрзин кожууннуң 85 харлаанынга таварыштыр «Алдар сураглыг кижилеривисти чырыдып демдегледивис» деп рубриканы уламчылап, Тыва Республиканың болгаш Эрзин кожууннуң алдарлыг кижилериниң бирээзи, бистиң чаңгыс чер чурттуувус Мон Киисин Александровичиниң күш-ажылчы намдары-биле таныштырар бис. Киисин Александрович шериг соонда институтка бот өөредилге биле өөренип, 1967 чылдың декабрь айдан эгелээш, 1974 чылдың август айга чедир ВЛКСМ Эрзин райкомунуң килдистер эргелекчизинге, ийи болгаш бирги секретарынга соңгудуп ажылдаан. Ол үеде Эрзин районнуң экономиказынга кол черни мал ажылы ээлеп турган. Ынчангаш аныяктарны ол ажылче хаара тудары биле комсомолчу-аныяктар хойжу бригадаларын колхозтарга тургузуп, олар-биле хой талалыг ажылдарны чорудуп турган. Зоовет болгаш политооредилгелерни эртирип, агит-культбригадаларның үннүүшкүннерин ай санында организастап, бригадалар төптеринге кызыл булуңнарны янзы-бүрү хемчеглер эртиреринге таарыштыр дерип, хана солуннарын үндүрүп турган. Комсомолчу-аныяктар бригадаларындан эң бедик көргүзүглерни «Чаа орук» колхозтуң №1 бригадазы чедип ап турган. Бригадири Соян Алдын-оол Соянович ССРЭ-ниң Дээди Совединиң депутадынга соңгудуп, аныяктарның дагдыныкчызы болуп хөй чылдарда ажылдап чораан. Аныяк мурнакчы малчыннар Хайын Свердлов ВЛКСМ-ниң съездизиниң делегадынга соңгуткан, Мандал Байыр «Тыва Республиканың алдарлыг малчыны» деп атка чедип, сөөлүнде барып Тыва республиканың №2 дугаарлыг Республиканың Дээди шаңналы Орден-биле шаңнаткан. Нарындан Банчык Любмила, Ленин колхозтан Баянова Таня олар Ленинчи комсомолдуң Лауреаттары деп бедик атка төлептиг болганнар. Мөренден Дадарыпкай Светлана Тыва АССР-ниң Дээди Совединиң депутадынга соңгуткан комсомолчу хойжу болган. 1978 чылда Новосибирскге партияның дээди школазын кызыл диплом-биле дооскаш, СЭКП Эрзин райкомунуң организастыг ажылдар килдизинге, 1983 чылда ийиги секретарынга, 1987 чылда бирги секретарынга соңгудуп ажылдаан. 1990 чылдың октябрь айның 12-де Улус депутаттарының район Совединиң күүсекчи комитединиң даргазынга соңгуткан, 1992 чылда ТР Президентизиниң Чарлыы-биле Эрзин районнуң чагыргазының баштыңынга томуйлаткан. ССРЭ дүшкениниң баштайгы чылдарында, экономиканың сандараашкыннары, кризистер, күрүне өнчүзүнүң хуужудулгазы, чуртка болуп турган кризис үезинде чоннуң амыдырап чурттаарынга улуг бергедээшкиннерни таварыштырып турган. Бо бүгү бергедээшкиннерни ажып эртер, экономиканы эде тургузар, кожуун бюджедин акшаландырар талазы-биле кожуун чагыргазының аппарады, килдистер, сумулар чагыргаларының даргалары, бүдүрүлге, албан-организация черлериниң удуртукчулары, специалистери бүгү күжүн салып ажылдап турганнар. Кожуун чагыргазы «чоннуң тудуу» кылдыр шиитпир үндүргеш, янзы-бүрү организацияларның төлээлериниң күжү-биле одалга системазы доңган уруглар садын, төп эмнелгениң поликлиниказы кылдыр эде кылган, өртенип калган автовокзалды өг-бүле төвү кылдыр эде кылган, Эрзин школазының котельнязын көжүргеш, ону уругларның спорт школазы кылдыр эде кылган. Бо бүгү ажылдарга Эрзин суурнуң чону идепкейлиг киришкен. Үе чеже даа берге турган болза, чоннуң амыдыраар аргазын тып, моолдан, кыдаттан чоннуң бирги хереглээн барааннарын эккеп чурттакчы чонга садып турган. 1998 чылдан 2002 чылга чедир кожууннуң чагырга даргазынга соңгудуп ажылдааш, 2002-2006 чылдарда кожуун чагыргазының даргазының бирги оралакчызынга томуйладып ажылдааш, пенсияже үнген. Шаңналдары: · медаль РТ «За доблестный труд»; · медаль «За заслуги в проведении Всероссийской переписи населения 2002 г.»; · звание «Заслуженный работник Республики Тыва»; · медаль «80 лет Тыва в составе России»; · медаль «АРеВЭ 100 лет»; · почётный знак «Комсомольская слава»; · юбилейная медаль «Эрзинский кожуун – 80»; · звание «Почётный гражданин Эрзинского кожууна». Бистиң чаңгыс чер чурттуувустуң дириг төөгүзү болур Мон Киисин Александровичиниң амыдыралы аныяктарга, келир үениң салгалдарынга чижек, чоргаарал болуп артар.