✨85✨ БИСТИҢ КИЖИЛЕР. ДИРИГ ТӨӨГҮ ✨
✨85✨ БИСТИҢ КИЖИЛЕР. ДИРИГ ТӨӨГҮ ✨ «Алдар-сураглыг кижилеривисти чырыдып демдегледивис» деп рубриканы уламчылап, Тыва Республиканың болгаш Эрзин кожууннуң алдарлыг кижилериниң бирээзи, бистиң чаңгыс чер-чурттуувус Байыр Анчыевич Мандалдың күш-ажылчы намдары-биле таныштырар-дыр бис. Ат-алдарлыг малчыннарының бирээзи, Чоогейниң үндезин чурттакчызы — Байыр Анчыевич Мандалдың дугайында бижиир-дир бис. Байыр Анчыевич 1945 чылда Тес-Хем кожууннуң Ак-Эрик сумузунга хөй ажы-төлдүг өг-бүлеге төрүттүнген. Бир хар ажып чорда, ону Төре-Хөл сумузунче Сулдем Хуурак деп кижи кыс уруунга эш кылдыр азырандыга алган. Ол Хуурак кижиниң чаңгыс уруу-биле эрге-чассыг өзүп келген. Ада-иези кызыл-дустаан соонда, угбазы, честезиниң аалынга чурттап, өөренип өзүп келген. Хар-назыны чедип, шериг албанын эрттиргеш, ээп чанып келгеш, төрээн «Чаа-Орук» колхозунга чолаачылап ажылдай берген. Суг соортуп, малчын коданнар аразынга шаап турда, аныяк кыс Наталья ооң чүрээн туда берген. Аныяк чолаачы оолду угбазы, честези Июльмаа, Санчылдай Чигжиттер өг-бүлезин тутчуп, чаа школа дооскан аныяк кыс-биле өглеп кааннар. Күскээр чайын узун Тестиң үнүнге ак өөн өглээш, колхозунуң кодан хоюн хүлээнип алганнар. Ооң бээр-ле бүгү назынында «ынакшылы болгаш човулаңы» болган мал ажылынче киргеш, ооң кадында 3 ажы-төлдү өстүргеш, бүгү Тывада билдингир кижилер апарган. Улуг уруу Чойгана Байыровна база күдээзи Юбилян Ширинович Лойгулар Кызыл-Арыг суурда сүт болбаазырадыр миницех ажыдып алган, бүдүн республика иштинде көскү ажылдап чоруурлар. 2 оолдары кара чажындан чаңчыккан ажылы — кодан сынмас малының ээлери болганнар. Байыр Анчыевич Мандал — «Күш-ажылдың хоочуну», «Тыва Республиканың алдарлыг малчыны», Тыва Республиканың дээди шанналы — Тыва Республиканың Ордениниң эдилекчизи. Оларның шаннал-макталдары ооң-биле кызыгаарланмаан. Малчыннар Наадымынга чаңгыс эвес удаа чемпионнааш, удаа-дараа улуг шанналдарга төлептиг болганнар. «ЛуАЗ-969», ГАЗ-66 автомашиналар, «Урал» мотоцикл, дээш, кончуг улуг шанналдарны Тываның Чазаа тывыскан. Бо дээрге ажыл дээнде кызымаанда, тутканын эчизинге чедирбээнде, ара соксавазы-дыр. Тыва кижи шаг-төөгүден малының, чериниң ажыы-биле амыдырап келген. Бо ийи сөс бистиң байлаавыс болганда, ону камгалаары-даа, сайзырадыры-даа хүлээлгевис деп Байыр Анчыевич санап чоруур. Байыр Анчыевич олут орбас, чыдын чытпас, эрес-кежээ, ат-сураглыг хоочун малчынывыс чонунга төлептиг ажылы-биле мактадып, хар-назыны улгатса-даа чиик чаагай, аныяктарга арга-сүмезин берип, «алдын» Чоогейинде ам-даа мал ажылындан адырылбайн, амыдырап чоруур. Ажылыңар, чуртталгаңар Аайлашсын, сайзыразын! Алдарыңар, адыңар-даа Алдынналзын, чайынналзын! — деп Чооду Кара-Күскениң одуруглары-биле йөрээп каалы. 🌸🌸🌸🌷🌷🌷👏👏👏 #ЭрзинскийКожуун #НашиЗемляки #ДиригТөөгү #АлдарлыгКижилер #Тыва