💥Баг адар оюн — 19 июля 2026 г. в 09:07:08.248
💥Баг адар оюн 📣Эрте-бурунгу шагда Тываның девискээринге ча-согун адары 35 муң чыл бурунгаар, баштайгы палеолит үезинде, тывылганы эртем-шинчилел ажылдарында бижиттинген. Баг адар оюннуң кол херексели – ча биле согун. Шаанда тулган ча адар эрлерни аңчылар чалап аңнадыр, аңаа аңны сегиртип бээр чораан. Чаны кулузун, хадың, инек база те мыйызын чуга кылдыр тавылап, хырбалап сиир-биле шындалап шидип алыр. Ча онзагай чараш хевирлиг, ээлгир болгаш чаныычал болур ужурлуг. Ол ышкаш Төп Азияга бурунгу хуннар, уранхайлар үезинде дайынчылар чаңгыс тын-биле 30 согунну үндүр адарынга шыңгыы белеткелди чорудары чаңчыл болган. Түңнелинде 30–40 метр черге аъттыг дайзынны чок кылып шыдаар. Чоорту, 18 вектен эгелеп, куда дүшкен, улуг байырлал болган черге эрниң эрези дээн эрлер ча-согун-биле кара адып маргыжары чаңчыл апарган. Бо дугайты тыва тоолдарның барык-ла шуптузунда бар. Баг адар согуннуң бажынга бистиг оък кадавас, те мыйызының хаваандан кескен азы каът-каът хөмден кылган молдурук-биле баштап алыр. Ча-согун адып маргыжарының ийи хевири бар. Бирээде, ча-согун-биле баг адары, ийиде – кара адары. Бо оюннар Тывага ТАР база ТАО үезинде 1960 чылга чедир болуп тургаш, чоорту шуут уттундурган. Баг адар оюн чоокта чаа катап сайзыралды ап, Наадым байырлалдарынче киргени чоргаарал. Амгы үеде ча адып маргылдажыр спорт Моолда база кончуг сайзыраан. Алексей ЧАМБАЛ-ООЛ, спорттуң хоочуну. “Шын” №30 2025 чылдың август 7.