МУҤХА СИЭРЭ-ТУОМА
МУҤХА СИЭРЭ-ТУОМА Муҥха түһүөн иннинэ алгысчыт эбэтэр ытыктанар кырдьаҕас киһи күөл таһыгар дэлбиргэ ыйаан уу, тыа иччилэриттэн көрдөһөн алгыс этэр. Алгыс барар күнэ халлаан сырдаан, сир-дойду унааран турар кэмэ буолуохтаах. Бастаан титириктэри ылан аллараа өттүн хатырыгын сулуйаллар уонна күөл таһыгар илин диэки хайыһыннаран сиргэ анньаллар. Ахсаана хайаан да сэттэ эбэтэр тоҕус буолуохтаах. Бу титириктэргэ дэлбиргэни ыйыыллар, аттыгар арыылаах алаадьыны ууралар. Дэлбиргэ диэн кыһыҥҥы муҥхаҕа эбэтэр булчут улахан булка барарыгар анаан оҥоһуллар бэлэх саламата буолар. Ситии быа өрөн, онно үрүҥ сиэли, кус уҥуоҕун түөһүн, кынатын, куобах чөкчөҥөтүн, кутуругун, бочугурас, улар атахтарын, араас кыыл түүтүн иилэллэр. Ол кэнниттэн аал уоту оттон алгыс этэллэр. Иччилэри айыы аһынан айах туталлар. Алгыс бүттэҕинэ, дэлбиргэ биир уһугун суораттаах иһиккэ, биир уһугун ойбоҥҥо угаллар. Ол икки иччи, тыа иччитэ Байанай уонна уу иччитэ Укулаан ситимнэрин көрдөрөр. Туона үктээччи киһи муҥха түһүүтүн оҥорор, онтон сорох эр дьон ойбоннору аллараллар. Бастаан муҥха түһэр чардаатын алларан үтүмэх маһы түһэрэллэр, онтон ойбонтон ойбоҥҥо үтүмэҕи атырдьах маһынан ыыталлар. Үтүмэх төрдүгэр бэчимэни баайаллар. Чочумча буолаат атырдьах мастаах т киһи кэлэн, ойбон иһиттэн үтүмэҕи көхөнө н тутан ылар уонна бэчимэни эрийэр. Тохтоо диэхтэригэр дылы кэннинэн барар. Муҥха кынатын, онтон ийэтин ойбоҥҥо талаҕы угаллар. Ол хамсаатаҕына балык баар буолар, очооҕуна муҥханы таһаараллар,соһооччу киһини салахчыт диэн ааттыыллар. Онтон балыгы хостуур тэрил сүүр дэнэр. Муҥхалаан бүттэхтэринэ күөл иччитигэр алгыс этэн махтаналлар. Балыгы барытын дьиэлэригэр илдьэ барбаттар, сорох балыгы ууга ыытан кэбиһэллэр. Муҥхаҕа киһини көмүүгэ сылдьыбыт киһи, өлбүттээх дьон кэлэллэрэ көҥүллэммэт. Ол дьон кирдээх дэнэллэр. Төрүөтэ:А.С. Федоров “Өбүгэ сиэрэ-туома”- С.112-121, Дь.,2011с. ✅Сайт: dalbarhotyn.ru ✅https://chat.whatsapp.com/BsL1r3LOnqRGcsqCKyWiZH?s=cl&p=i&mlu=4&ilr=4