Государственное Собрание (Ил Тумэн) Республики Саха (Якутия)
Политика · 2 ноября 2026 г.
Урбаан нолуога, эминэн хааччыйыы, хамнаһы үрдэтии: Ил Түмэн Бэрэссэдээтэлэ Алексей Ерем...
Урбаан нолуога, эминэн хааччыйыы, хамнаһы үрдэтии: Ил Түмэн Бэрэссэдээтэлэ Алексей Еремеев пленарнай мунньах түмүктэринэн Алтынньы 21-22 күннэригэр Ил Түмэн VII ыҥырыытын ХХ (уочараттаах) пленарнай мунньаҕар уопсайа 54 боппуруос көрүлүннэ. Саха Өрөспүүбүлүкэтин 39 сокуонун барылыттан 20-тэ — бүтэһиктээх ааҕыыга, 19-а — бастакы ааҕыыга ылылынна. Ил Түмэн 15 уурааҕыттан, 4-э каадыр, 2-тэ Ил Түмэн үлэтин, 1-э бас билии уонна приватизация боппуруоһугар ананна. Сокуон барылларыгар бэлиэтээһини уонна этиини киллэрии болдьоҕун уһатар чааһыгар сокуон барылларын бастакы ааҕыыга ылыныы туһунан Ил Түмэн 2 уурааҕа ылылынна. Маны кытта 6 федеральнай суолталаах боппуруос көрүлүннэ. Дьокуттааттар 4 федеральнай сокуон барылын өйөөтүлэр. Судаарыстыбаннай былаас федеральнай уорганнарыгар Россия Федерациятын субъектарын сокуону таһаарар уорганнара киллэрбит 2 көҕүлээһинигэр сөбүлэстилэр. Буолан ааспыт пленарнай мунньах тыын боппуруостарын туһунан Ил Түмэн Бэрэссэдээтэлэ Алексей Еремееви кытары кэпсэтиибитин сэргээҥ. – Киэҥ ыҥырыылаах мунньахха бэбиэскэнэн 50 боппуруоһу көрдүгүт. Итинтэн саамай дьүүллэһиилээх уонна мөккүөрдээх түгэнинэн өрөспүүбүлүкэ кэлэр 3 сылга бүддьүөтүн бастакы ааҕыыга ылыныы буолла. Өрүү буоларын курдук, үбү-харчыны быһаарсарга барыта тыҥааһыннаахтык барар. Норуот итэҕэллээхтэрэ бэйэлэрин хайысхаларынан туруорсаллара элбэх. 3 сыл устатыгар үлэлиэхтээх бүддьүөт кээмэйэ, дохуота, ороскуота хайдаҕый? Ордук туохха болҕомтону туһаайдыгыт? – Биллэрин курдук, биһиги бастаан бүддьүөт бастакы ааҕыытын ылынабыт. Онтон бүддьүөт дьүүллэһиитэ дьэ саҕаланна. Биһиги сэтинньи 25-26 чыыһылаларыгар XXI уочараттаах мунньахпытын былааннанан олоробут. Онно бүддьүөппүтүн иккис ааҕыытыгар дьэ толору бигэргэтиэхтээхпит. Билигин бастакы ааҕыыга сүрүн параметрдарбытыгар дохуот быһыытынан 350 млрд солкуобайы ылынныбыт. Ороскуоппут онтон арыычча элбэх. Дэписсииппит кыра соҕус. Хамнаска, социальнай төлөбүргэ, коммунальнай комплекска субсидия быһыытынан, судаарыстыбаннай уонна муниципальнай тэрилтэлэргэ күннээҕи ороскуоттарыгар төһө үп-харчы көрүллүөхтээҕин бүтүннүүтүн ыйдыбыт. Биллэн турар, иккис ааҕыыга дохуоппут элбиэхтээх. Ол федеральнай дотацияттан тутулуктаах. Тыа хаһаайыстыбата, хамнас сорох ыстатыйалара, хотугу улуустарга субсидиялаах авиарейсалар, улуустар дотациялара, тулаайах оҕолору дьиэнэн-уотунан хааччыйыы, элбэх оҕолоох дьиэ кэргэннэргэ көмө – ити ыстатыйаларга бүтүннүүтүгэр туруорсаммыт дьокутааттар үбүн-харчытын эбэн биэриэхпит. Онон, дьонум-сэргэм, улаханнык долгуйбаккытыгар ыҥырабын. Социальнай ситимнэринэн дьоҥҥо-сэргэҕэ тириэрдэллэр: «бачча аҕыйах харчыны көрбүттэр», «онно ньуул турбут». Сылтан сыл аайы итинник буолар. Үппүтүн-харчыбытын, дохуоппутун толору кээмэйинэн ааҕынан-суоттанан бараммыт, эбитэлээн биэриэхпит. Бүддьүөт боппуруоһугар уурааҕы ылынарбытыгар дьокутааттар хаһааҥытааҕар да элбэхтик санааларын этиннилэр, туруорустулар. Мантан инньэ күүстээх үлэ саҕаланар. Ити үлэбитин сэтинньи 25 күнүгэр түмүктүөхпүт диэн улахан эрэллээхпин. – Субу күҥҥэ сытыытык турар кыһалҕалартан биирдэстэрэ – дьиэ-уот коммунальнай хаһаайыстыбатыгар үп-харчы кырыымчыга. Итиннэ тугу этиэххит этэй? – Дьоҥҥо-сэргэҕэ өйдөтөн этиэхпитин наада, биһиги коммунальнай ороскуоттарбытын дьиҥнээх тарыыбынан төлөөбөппүт. Хотугу сиргэ олорорбут быһыытынан, кыһыммыт уһун, тымныы буолан, чэпчэтиилээх тарыыбынан төлүү олоробут. Ол араастаһыыта үрдүгэ бэрт. Дьиҥнээх тарыыбынан төлөөтөххө, ханнык да хамнаспыт тиийбэт буолар. Судаарыстыба итиннэ чэпчэтиилээх тарыып биэрэр. Бу ороскуоту биһиги субсидиялаан биэрэбит. 2027 сыллааҕы ороскуоппут бастакы ааҕыытыгар көрүллүөхтээх үбү-харчыны 100% (56 млрд солкуобайы) бигэргэттибит. Итинтэн хамсатыахпыт суоҕа. Тоҕо диэтэргин, коммунальнай комплекс элбэх иэстээх-күүстээх. Онон сыыйа-баайа коммунальнай комплекс кириисистэн таҕыстын, тэрилтэлэрбит үп уонна экэниэмикэ өттүнэн балаһыанньалара тубустун диэммит эһиилги бүддьүөппүтүгэр 56 миллиарды толору көрөн олоробут. Сиһилии Ил Түмэн саайтыгар ааҕыҥ Ил Түмэн пресс-сулууспата