❓Быйылгы булт болдьоҕор уларыйыы баар дуо? Быйылгы булт кэккэ ирдэбиллэрин туһунан ааҕа...
❓Быйылгы булт болдьоҕор уларыйыы баар дуо? Быйылгы булт кэккэ ирдэбиллэрин туһунан ааҕааччыларбытыгар сырдатыахха. 💬Булт-алт болдьоҕор улахан уларыйыы суох. Ол курдук күһүҥҥү бултааһын, куска-хааска атырдьах ыйын 21 күнүттэн саҕаламмыта. Сокуон хараҕынан булчут 50 кустан, 10 хаастан элбэҕи ылыа суохтаах. Балаҕан ыйын 1 күнүттэн туйахтаах кыылга (тайах) көҥүл бэрилиннэ. Көҥүл болдьоҕо араас. Холобур атыыр тайаҕы кэлэр сыл тохсунньу 10 күнүгэр диэри бултуохха сөп. 1 сааһыгар диэри тайах борооҕо, тыһы тайах балаҕан ыйын 15 күнүттэн бултанар. Кыыл таба атырдьах ыйын 1 тохсунньуга, тыатааҕы атырдьах ыйын 10 күнүттэн ахсынньыга диэри бултаныахтарын сөп. ❓Ол аата тайаҕы балаҕан ыйыттан ахсынньыга диэри хаһан баҕарар бултуур көҥүллэнэр дуо? Ханнык докумуон ирдэнэрий? 💬Хас биирдии булдунан дьарыктанар киһи Бултуур билиэттээх, тэрилэ докумуоннаах буолуохтаах. Булт кэмэ саҕаланнаҕына лиссиэнсийэ (булка көҥүл), ураты харыстанар сиргэ киирэргэ путевка ылыахтаах, ылбыт докумуонун кэмигэр төттөрү туттарыахтаах. Атырдьах ыйыгар үгэс курдук лицензия ылыыга сэрэбиэй ыыппыппыт. Манна 27 көҥүл ылыы иһин 84 сайаапка оонньоммута. Быраабыла эмиэ туһунан араастаах, өрөспүүбүлүкэ, улуус таһымнаах буолар уонна айылҕа харыстабылыгар көмөлөөх дьоҥҥо туһунан кубуота көрүллэр. Маны сэргэ булт көҥүлүн биэрэр бырааптаах, анал учаастактаах 10 булчуттаахпыт. Лиссиэнсийэ 30 күн болдьохтоох, төлөбүр сыанатын докумуону биэрэр тэрилтэ бэйэтэ быһар. Булт быраабылатын кэспит киһи Арассыыйа сокуонунан, айылҕаҕа ханнык хоромньуну оҥорбутунан, холуобунай эппиэккэ тардыллыан, ыстараабы ааһан, бултуур быраабын, тэрилин, тиэхиньикэтин (лодка, буран уо.д.а.) былдьатыан сөп. ❓Улууска хас ураты харыстанар (ООПТ- Особо охранямые природные территории) территориялаахпытый? 💬Улууспутугар түөрт, «Аан Айылгы» Халыма айылҕатын паарката, «Торооску», «Сөдүөдүмэ» уонна олохтоох суолталаах сир, сокуон көмөтүнэн анал эрэсиимнээх территориялар бааллар. Маннык чуумпу сирдэргэ кыыл-сүөл, көтөр-сүүрэр ууһуур, сынньанар, олохсуйар. Ураты территорияларга бултуур, дьиэ-уот туттар, тутуу ыытар, сир баайын хостуур, сири алдьатар, маһы кэрдэр, ууну киртитэр уо.д.а.сатаммат. Холобур Халыма паарка территориятыгар мамонт муоһун хостууллара кистэл буолбатах. Бу дьайыыга үгүс үлэ ыытыллар. «Халыма» паарка, аллараа Халыма туһаайыытынан, Монжелек учаастактан саҕаланар, Сиэн Күөл, Бастакы Мээтис, Березовка территорияларын таарыйар. Булт болдьоҕун кэмигэр тустаах уорганнары кытта риэйдэлэрбит күүһүрэллэр. Ураты харыстанар сирдэри хаалларан инники көлүөнэни чөл айылҕалыыр биир сүрүн эбээһинэспитинэн буолар. ❓Кэнники кэмҥэ эһэ дьон баар сиригэр чугаһыыр буолла. Тайҕа хаһаайына тоҕо мэнээктиир буолла? 💬Оннук, эһэ олус элбээтэ, сылдьар эйгэтэ кэҥээтэ. Ол иһин аһылыга да тиийбэтиттэн дьон баар сиригэр, учаастактарга, кылабыыһаҕа элбэхтик көстөр буолла. Бу сайын куорат сыбаалкатыттан икки эһэ бултанна. Кини сыты-сымары үчүгэйдик билэр буолан, аһылык көрдөөн киһини куттуон, тыыныгар туруон сөп. Ол иһин бэйэ кэнниттэн хомуна-иминэ сыл- дьыахха наада. Булчуттары туһаайан эттэххэ, бултарын тобоҕун сиэрэ суохтук харайар буоллахтарына, сытыган сыкка тардыһан чугаһыан сөп. Бэйэни харыстанар, көмүскэнэр сыалтан, киһи олоҕор турбут кыылы бултуур көҥүллэнэр. Тыа сиригэр нэһилиэнньэҕэ кутталы үөскэтэр түгэнигэр босхо көҥүл бэриллиэн сөп. ❓Кэтээн көрүүнэн, кэнники сылларга айылҕабытыгар туох уларыйыы баарый? 💬Этиллибитин курдук эһэ элбээтэ. Олох сүтэр кутталлаах кыыл, көтөр диэн суох. Кэнники сылларга киин улуустар кустара- көҕөн (кряква) уонна мороду ууһуур буоллулар. Мороду (чирок-клоктун) кыһыл кинигэҕэ киирбит көтөр буолан, бултанара көҥүллэнэригэр ыйытыы ыыппыппыт. ❓Түмүккэ, ааҕааччыларбытыгар, булчуттарга туһаайан тугу тиэрдиэ этигитий? 💬Кэлэр көлүөнэҕэ айылҕаны хаалларар туһуттан, булчуттары, отонньуттары, тэллэйдьиттэри айылҕаны харыстыырга, уоттан-күөстэн сэрэхтээх буоларга, бөҕү-сыыһы ыраастыы, булт-алт тустаах сокуоннары тутуһа сылдьарга ыҥырабыт.