Суолу-ииһи көрөр, нэһилиэк олоҕун-дьаһаҕын миэстэтигэр билсиһэр сыаллаах-соруктаах дьоҕ...
Суолу-ииһи көрөр, нэһилиэк олоҕун-дьаһаҕын миэстэтигэр билсиһэр сыаллаах-соруктаах дьоҕус массыынанан 13 мүнүүтэнэн айаннаан тиийдим. Суол региональнай таһымнаах буолан СӨ «Аартыка суоллара» ХТ Орто Халыматааҕы филиала сайыны быһа суолу көннөрөр, уу ылар намыһах сирдэрин тэҥниир, кэҥэтэр былааннаах үлэтин ыытар. Бүгүн да, аара суолга, Лука күөлүн аттынааҕы уу киирэн суурайар сирдэригэр улахан үлэ бара турарын бэлиэтээн аастым. Кыһыныгар бу хайысханан сэттэ бөһүөлэк хааччыллар буолан, улуус сайдыытын саҕар биир тутаах суолунан буолар. Сайын бу суолга 4650 туонна чай таас (гравий) туһаныллыбыт. ⚜️Дьаһалта дьаһала Баһылыгы олохтоох дьаһалта хонтуоратыгар көрүстүм. Исписэлиистэр итиибит холбонон, дьиэбитигэр сылаас киирэн абыранныбыт диэн үөрэн олороллор. Нэһилиэккэ быһа холоон 243 киһи олохсуйан олорор. Бөһүөлэккэ 117 дьиэ баар. Кыраһыабай көстүүлээх дьиэ элбэх. Ититэр ситим бары дьиэҕэ холбонон турар эбит эрээри, үс ыал бэйэтин баҕатынан оһоҕунан оттон олорор эбит. Баһылык Лесная уулуссаҕа бэйэ күүһүнэн былааннаах үлэ оҥоһулларын, уу ааһар сүүрүгэ (дренаж) хаһыллан, «Аартыка суоллара» тэрилтэ көмөтүнэн икки турба түһүөхтээх диэн сэһэргэһиибитин саҕалаата. Бу курдук быһайын бэйэ үбүлээһининэн Ыһыах ыһар сир миэстэтэ оҥоһулларын, сайыҥҥы кэмҥэ уопсай субуотунньугунан Хаппыт билии сиригэр муоста оҥоһуллубутун туһунан кэпсээтэ. Билигин үс социальнай тэрилтэни (оскуоланы, уһуйааны, олохтоох дьаһалта дьиэтин) эппиэттиир баһаарынай резервуар оҥоһулла турар эбит. Эргэ балыыһа дьиэтин көтүрэн, ыраастаан, миэстэтигэр оҕо оонньуур былаһаакката оҥоһуллара былааннанарын туһунан кэпсээтэ. Нэһилиэнньэни икки маҕаһыын хааччыйар. Хочуолунайдар, кэмигэр үлэлэрин саҕалаабыттар. Онон олох-дьаһах этэҥҥэ саҕыллан иһэрин, кыстыкка бэлэмнэрин туһунан иһитиннэрдэ. Каадырынан хааччыллыы салаатынан, сытыытык турар быһаарыллыахтаах кыһалҕаларынан, орто оскуола уонна «Айаан» култуура киинин дириэктэрдэригэр уонна биэлсэр миэстэтигэр аһаҕас вакансиялар бааллар эбит. Биир сонун ситиһиинэн, «Земскэй култуура үлэһитэ» бырагыраама иитинэн култуура киинин уус-уран салайааччытынан Надежда Макаровна Винокурова ананан үлэлии кэлбит. 🐄Тыа хаһаайыстыбата Бу кэмҥэ ынах сүөһү пиэрмэтин үлэтэ тохтоон турар. Ыанньыктар торбосторун кытта субаннанан, бөһүөлэк таһыгар мэччийэ сылдьаллар. Бүгүҥҥү күн туругунан пиэрмэни таһынан ынах сүөһүнү 8 ыал тутан олорор эбит. Пиэрмэ уопсайа 45 төбө сүөһүлээҕиттэн 14-дэ ыанар ынах. Сылгы сүөһү уопсай ахсаана - 110, мантан 51 биэ. Быйылгы от былаана 97% туолан, отчуттар ходуһаларыттан бүтэн тахсыбыттар. 📚Үөрэхтээһин Оскуолаҕа 44 үөрэнээччи, «Кэскил» оҕо сайдар киинигэр 20 оҕо сылдьара былааннанар. Бу күннэргэ оскуолаҕа үтүө хамсааһын чэрчитинэн, ол эбэтэр оскуола выпускниктарын көмө үбүлээһиннэринэн эбийиэк муостатыгар, истиэнэтигэр уонна олбуоругар өрөмүөн үлэтэ ыытыллар. Биир сүрүн кыһалҕа – оскуола успуорт саалатын муостатыттан истиэнэтэ хамсаан, эбийиэк үөрэх сылыгар бэлэмэ суоҕунан бэлиэтэммит. Бу күннэргэ улуус салалтатыттан анал хамыыһыйа кэлэн көрөн, үлэ быһаарылларыгар 400 000 cолк. суумалаах докумуоҥҥа илии баттаммыт. Биир үчүгэй сонунунан, оскуолаҕа «Земскэй учуутал» бырагырааманан алын кылаас учуутала Мария Спиридоновна Слепцова үлэлии кэлбит. Кини быйылгы үөрэх дьылыгар бастакы кылааска 4 үөрэнээччини киллэриэҕэ. Саҥа учууталы оскуола кэлэктиибин көмөтүнэн исписэлиистэр дьиэлэригэр олохсуппуттар. 🔰Уопсастыба Нэһилиэк үс түөлбэтэ (Саһарҕа, Чолбон, Кэскил) иистэнньэҥнэр «Кырадаһын ырыата», бэтэрээннэр, эдэр ыччат уопсастыбаннай хамсааһыннар күүстэринэн үгүс тэрээһин тэриллэр, сайдыыга төһүү күүс буолаллар. Бу күннэргэ М.Н.Винокурова салайыытынан (НКО) коммерческайа суох тэрилтэ тэриллэн докумуоннара бигэргэммит. Онон сотору кэминэн бу хамсааһын күүһүнэн араас бырайыактар олоххо киириэхтэрэ диэн улахан эрэл баар буолбут.