МБДОУ «Верхоянский детский сад 1» МР «Верхоянский район»
Образование · 20 февраля 2026 г.
*👶🏻Оҕону сайыннарарга сүбэлэр* — 20 февраля 2026 г. в 08:34:02.421
*👶🏻Оҕону сайыннарарга сүбэлэр* Дьокуускайга “Сайдыс” оҕону сайыннарар киин 8-с үөрэх дьылын үлэлиир. Оҕо интэриэһин тардар дьарыктары, оскуолаҕа киирэргэ бэлэмниир, сахалыы саҥарарга, ааҕарга, түргэнник өйгө суоттуурга, о.д.а. үөрэтэр куурустары ыыталлар, күнүскү, сайыҥҥы лааҕырдары тэрийэллэр. Саамай сүрүнэ, “сайдыстар” дьарыктарын сахалыы ыыталлар, киин куоракка элбэх оҕо санаатын сахалыы сайа этэр буоларын ситиһэллэр. Бүгүн кинилэр эдэр төрөппүттэргэ сүбэлэрин аныыллар. *👶🏻Оҕо тоҕо саҥарбатый?* Оҕо тыллана илигинэ, кинилиин ыкса алтыстахха эрэ, саҥара үөрэнэр. Кэпсэтиини кини истэр эрэ буолбатах, туох баар санаата, иэйиитэ барыта кыттыһар. Аныгы оҕолор улахан дьону кытта алтыһалларыгар саҥара сатаабаттар. Кинилэр эппиэти эрэйбэт, сыһыаҥҥа наадыйбат бырагыраамалары туһаналларын ордороллор. Сылайбыт-элэйбит, кыыһырбыт, оҕону кытта кэпсэппэт төрөппүттэри экран солбуйар. Ол эрээри, экрантан кутуллар саҥаны-иҥэни оҕо туох да улахан ис хоһооно суох дорҕооннор курдук ылынар, ол иһин бэйэтэ саҥарбат, эбэтэр, хаһыынан-ыһыынан, илиитинэн далбаатанан “кэпсэтэр”. Бу оҕо саҥатын сайыннарбат. Оҕо тылланарыгар кини саҥата тугу оҥорбутун кытта быһаччы ситимнээх буолуохтаах. Холобур, тугу эрэ гыннаҕына, ону бэлиэтээн, бэйэтигэр хатылатан, хайҕаан биэрэҕит. *Саха тылыгар хайдах сыһыарабыт?* 1.Саха тылыгар сымнаҕастык сыһыарыҥ. Кыыһыран, кытаанахтык ирдээн, оҕону тылтан өссө эбии тэйитиэххэ сөп. Ол оннугар тылга тапталы үөскэтэ сатааҥ, саха тылын кэрэтин, уратытын кэпсээҥ. Сахалыы саҥарарын сэҥээриҥ, сэргээҥ, үөрүҥ. Күннээҕи олоххо сахалыы ыйытыҥ, кэпсэтиҥ, оонньооҥ. 2. Оҕо болҕомтотун тардыҥ, тылы кэрэхсэбиллээх оҥоруҥ. Холобур, эһиги оҕоҕут ыллыырын сөбүлүүр? Оччоҕо сахалыы ырыаларда истиҥ, үөрэтиҥ. Эбиитин оҕоҕутун кытта сахалыы киинэлэрдэ көрүҥ, кинигэлэрдэ ааҕыҥ. 3.Оҕону кытта сахалыы тылынан кэпсэтэн оонньооҥ. Оонньуу – оҕо саҥа билиини ыларыгар саамай судургу көрүҥ буолар. Оонньуу сылдьан, оҕо сахалыы саҥа тыллары ордук түргэнник ылыныа, үөрэтиэ. 4.Дьиэҕэ оҕону кытта сахалыы кэпсэтиҥ. Дьиэҕит иһигэр саха тылын эйгэтин олохтооҥ, оҕоҕут нууччалыы саҥардаҕына, нуучча тылыгар көспөккө, булгуччу сахалыы хоруйдааҥ. 5.Сахалыы ойуулуктары көрдөрүҥ. Сахалыы тылбаастаммыт уонна саҥардыллыбыт Арассыыйа киэҥник биллэр ойуулуктарын “ютубка” Tynnyk ханаалга, эбэтэр, tynnyk.ru саайтка көрүөххэ сөп. Маны таһынан, сахалыы ойуулуктары “ютубка” “Чохоон” оҕо ханаалыгар булуохха сөп. *Уһуйааҥҥа бэлэмниибит* Оҕону уһуйааҥҥа киллэриэх иннинэ, эрдэттэн бэлэмниэххэ наада: 1.Дьиэтээҕи эрэсиимин сыыйа уһуйаан эрэсиимигэр тэҥнээҥ. 2.Саастыылаахтарын кытта алтыһар үөрүйэхтэрин сайыннарыҥ. Оҕо былаһааккатыгар тиийэн, атын оҕолордуун билсиһэрин, бииргэ оонньуурун ситиһиҥ. Оҕо кыбыстар буоллаҕына, билэр дьоҥҥут оҕолорун кытта оонньотуҥ, эрдэттэн бу оҕо туһунан кэпсээҥ, билиһиннэриҥ. 3.Уһуйаан диэн тугун, оҕолор онно тугу гыналларын, тоҕо баралларын, о.д.а. кэпсээҥ. Иитээччи уонна иитиллээччи буолан оонньооҥ. 4.Оонньуурдарынан сатаан оонньуур, араас оонньуулары билэр оҕолор уһуйааҥҥа түргэнник үөрэнэллэр. Оҕону бакаалаһарга үөрэтиҥ. Билэр дьонугар (эбэтигэр, эдьиийигэр) хаалларарга бакаалаһан, бачча чааска кэлиэм диэн эрэннэрэн барыҥ. Оччотугар кини ийэтиттэн-аҕатыттан арахсарга үөрэниэҕэ. 5.Уһуйааҥҥа сылдьар оҕолору, төрөппүттэрин, иитээччилэри кытта сылаас сыһыаннаах, атын да кэмҥэ алтыһар буоллахха, оҕо түргэнник үөрэнэр. 6.Уһуйааҥҥа барбыт оҕо ийэтин кытта чугастык алтыһар кэмэ аҕыйыыр. Кырачааҥҥа көтөхтөрүү, имэрийии, сыллаһыы, куустуһуу, бииргэ утуйуу улахан оруоллаах. Киниэхэ бу ийэтин тапталын мэктиэтэ. Онон дьиэтигэр кэллэҕинэ, оҕоҕо болҕомтону уҕарытымаҥ. 7.Ааҕарга үөрэтэбит Ааҕыы тиэхиникэтэ оҕо оскуолаҕа биридимиэти ситиһэригэр улахан оруоллаах. Түргэнник ааҕар уонна аахпытын өйдүүр оҕо оскуолаҕа тугу үөрэтэллэрин өйдүүр, ылынар.