АНО "Ымыы" Ил Дархан грантын конкурсунан үлэтин былаанынан ыытыллыахтаах "Дьохсоҕон нэһ...
АНО "Ымыы" Ил Дархан грантын конкурсунан үлэтин былаанынан ыытыллыахтаах "Дьохсоҕон нэһилиэгин историята уонна төрүччүтэ" көрдөрөр - үөрэтэр тэрээһинин кулун тутар 28 күнүгэр 2026 с нэһилиэк олохтоохторо, оскуола үөрэнээччилэрэ кыттыылаах ыытта. "Төрүччү - өбүгэм ситимэ,күүһэ,көмүскэлэ" Арассыыйаҕа Сомоҕолоһуу, Саха өрөспүүбүлүкэтигэр Культура,Таатта улууһугар Айар ситим сылларыгар Дьохсоҕоҥҥо В.Х.Тарбахов аатынан КСК "Төрүччү - өбүгэм ситимэ,күүһэ,көмүскэлэ" диэн А.Е.Кулаковскай-Өксөкүлээх Өлөксөй аатынан орто оскуола "Биһиги Ытык сир сыдьааннарабыт" бырайыак чэрчитинэн уонна М.А.Петров аатынан нэһилиэк библиотекатын "Төрүччү" бырайыагын үһүс тэрээһинэ - историческай суолталаах күн үрдүк таһымҥа ааста. Бу күн уратыта буолар Дьохсоҕон нэһилиэгин толору төрүччүтүн -17 көлүөнэни оҥорбут Сивцевтар Аҕа ууһун салҕааччылар халыҥ аймахтара уус уран талааннаахтарын оҥоһуктарын быыстапкатын туруоран, ону таһынан аҕаларын, эһээлэрин Михаил Семенович айылҕаттан анаммыт талаанын утумнааннар айар кэнсиэрдэрин көрдөрдүлэр. Нэһилиэккэ төрүччүнү оҥосторго үөрэнэн дьиэ кэргэттэр уонна оҕолоро,сиэннэрэ өбүгэлэрин, төрдүлэрин-уустарын үөрэтэн чинчийэр, хомуйар үлэлэрэ салҕаналлара олус хайҕаллаах. Киһиэхэ дьиэ кэргэнтэн, аймахтан-урууттан,оҕоттон-сиэнтэн күндү бу сиргэ, бу олоххо туох да суох. Ханнык да үлэ, былаас, соло, аат-суол олох дьиҥнээх дьолун биэрбэттэр. Ол барыта быстах.Үлэһит үлэни салҕыыр, аат суол күүгэнэ уостар - онтон аймах дьонуҥ эн ааккын ааттаталлар, хааҥҥын салҕыыллар,ааккын үйэтитэллэр. Бу чахчытын Сивцевтар аҕа ууһун киэҥ аймахтара туоһулууллар. Төрүччүнү оҥостон, аймахтарын үйэтитэр кинигэлэр элбэхтик тахсар буоллулар. Ол ааты эрэ ааттатарга буолбатах, төрүккүн биллэххинэ тирэхтээх буолаҕын. Төрдүн ууһун билэ сатаабат, аахайбат киһи бу олоххо оннун булара уустук диэн өйдөтөллөр төрүччүнү үөрэтээччилэр-тарҕатааччылар. Нэһилиэк библиотеката төрүччүнү оҥосторго программа библиотекаҕа баар буолбутун иһитиннэрэн, төрүччүлэрин саҕалыы иликтэр программаны ыланнар Ф.Захаров таблицатын туһанан ситэрэллэригэр ыҥырда. Төрүччүнү оҥостууга аналлаах быыстапка турда. Кэтэспит, күүтүүлээх төрүччү киэһэтигэр нэһилиэк олохтоохторо, үөрэнэччилэр, учууталлар көхтөөхтүк кыттаннар нэһилиэк дьиэ кэргэттэриттэн киэҥ ис хоһоонноох быыстапкалара маннык разделларынан турда: 1.Биһиги дьиэ кэргэн эргэ хаартыскалара кэпсииллэр. 2.Дьиэ кэргэним кэриэс маллара. 3.Аҕам төрдө-ууһа. Ийэм төрдө-ууһа. Эһээм,эбээм- өбүгэм ситимнэрэ. 4.Мин төрүччүм чаҕылхай киһитэ. 5.Төрүччүнү үөрэтии-аймаҕы түмүү. 6.Оскуола оҕолорун дакылааттара,стендэбэй презентациялара. КСК киэҥ саалатын аҥар өттүгэр Сивцевтар аймахтар, ытыктыыр ыалларбыт улахан, дьикти талааннарын арыйар быыстапкалара тардылынна. Ураты дьоҕурдаах кыра кыыстара, балтылара София Михайловна хатыламмат талаанынан, уран тарбахтарынан чочуйан нэһилиэккэ бастакы Удьуор утум хаартыскалардаах дьикти көстүүлээх аарыма кыраһыабай көстүүлээх маһын (древо жизни) оҥорбутун кэлбит, көрбүт киһи барыта кэрэхсээтэ. Бу маһы илэ көрдөххүтүнэ чахчы соһуйуоххут, астыныаххыт, хайҕыаххыт. Түгэх өбүгэлэриттэн саҕалаан эһээхэй оҕоҕо тиийэр кэрэ көстүүлээх, баай историялаах аҕа ууһун Аал Ук маһын оҥорон таһаарбыт. Ону таһынан иллээх дьиэ кэргэн оҕо саастарыгар ийэ-аҕа сылаас тапталларыгар бигэммиттэрин туоһулуур оҕо саас хаартыскатын уонна билиҥҥи кэмнэрин кэнчээри кэскиллэрин- аймаҕынан хаартыскаҕа түспүттэрин улахан баннердарга таһааран көрдөрбүттэрэ кэрэхсэбиллээх. Быыстапкалары биэчэргэ кэлбиттэр олус сэҥээрэн көрдүлэр, хаартыскаҕа түһэрэн үйэтиттилэр. Онтон биэчэрбит иккис чааһа нэһилиэкпитигэр толору төрүччүнү оҥосторго холобур буолар Сивцевтар аймах дьиэ кэргэттэрин уус уран кэнсиэрдэрэ саҕаланна. Ыал аҕата,эһэтэ М.С.Сивцев - Ырыа Миисэ талааныттан бэриһиннэрбит хос-хос сиэнэ Яна Сивцева тугутчаан үҥкүүтүнэн көрөөччүлэри үөртэ. Бииртэн биир талааннаах аймахтар ырыалара-үҥкүүлэрэ тапталлаах нэһилиэктэрин дьонугар үрдүк үөрүүнү бэлэхтээтэ, умнуллубат үтүөкэн талааннаардаах ураты кэнсиэри көрдөрдүлэр.