Авамның дөрт чагыы" — 30 июня 2026 г. в 05:07:55.936
Авамның дөрт чагыы" 1. Улуг уйгу "Эрте турган эрес оолга Эзерлиг аът дужар" дижир. Улуг уйгу ээзи болуп, Ундаралга алыспайн чор. Хоначалап дүшкен өөңге Хондур чыдып, тамчыктанма: Отту чаштап, эрте тургаш, Оъду-көзүн кыпсы каавыт. Ааалга, черге чорааныңда, Аянзырап чымчактанма: Эзер - сыртыың, чонак - дөжээң Эр деп адың бадытказын. Чорук чорааш аъдың, бодуң Човап-шылап могавытса, Чыргал харап, бодуң дегийт Чыдыптарын сагынмайн чор. Чүнү мурнай хөөкүй малың Чүген-суглуун боштап салып, Оъкаргаштың, суггаргаштың Ооң соонда дыжың бода. Улуг уйгу таалал болбас, Улуг уйгу - алдар бербес, Улуг уйгу - атка багай, Утпайн сактып чору, оглум. 2. Улуг хырын "Хырны тодуг хирезинде Караа аш" - деп чугаавыс бар. Кыя сөглээн шак ол сөсте Каш-даа чылдар мергени бар. Кыры эъди салып берзе, Кыдыглаан деп өкпелеве. Ужа сөөгүн ушта хемдээш, Улуг ёра дирткеннер бар. Эр деп атка хоптак хырын Эгүүр шагдан акташ чораан. Чемни салган сава дүвүн Черле куруг эгитпейн чор. Амыдырал дески эвес. Аъш-чемге кызыылар бар. Өөңге кирген ындыгларны Өрү чалааш, ашкарып чор. Хоптак кижи таанда көскү Хоор чонга ыяладыр. Чилби диртип, чазый диртип, Чивээнин-даа шамнады бээр. Улуг хырын - укка багай, Улуг хырын - шоотка кирер, Улуг хырын - тодуу эвес, Утпайн сактып чору, оглум. 3.Улуг чалгаа "Чалгаа кижи кочуладыр, Кежээ кижи хүндүледир", - Салгал дамчаан үлегерде Кедилиг шын шивейликкен. Кандыг-даа иш кылганыңда Кара, ак деп ылгай көрбе. Аар, чиик деп ажыл турбас - Амыдырал бадыткап каан. Дораан кылыр үүле-херээң Тоо бодап, чылзытпайн чор. Бичии чалгаа, улуг чалгаа Бирлежи бээр - бодуң шоруң. Кадыг иштиң чымыжындан Харыксырап ырбавайн чор. Кара хөмүр көзү чокта Каң-даа катпас, эт-даа болбас. Кошкак кижи ажыл кылгаш Холу шылап, шинээ төнзе, Тураң-биле дөмек болуп, Дузалаарын бодап чору. Улуг чалгаа - нүүрге човаг, Улуг чалгаа - хөйге чарлыг, Улуг чалгаа - тамчык эвес, Утпайн сактып чору, оглум. 4.Улуг тура "Улуг тура - бүдүш багы" Улуг өгбең кичээндириин Аныяаңдан акшыыжеңге Адаң чагыы кылдыр бода. Болур-болбас чүве-ле дээш, Бодуң адың хүлге борап, Отка каапкан сиир ышкаш, Ойда-кайда чаңнай бербе. Улуг улус баары-биле Улуурганып эрпейн чору. Сеткилиңниң бичези дээш Сеңээ олар өөрүп чорзун. Эки херек кылырыңга Эжиң-өөрүң мактаза-даа, Эшкеденип, меннээргенип, Электен-не хөрээң шашпа. Дүржок чаңнап, кем чок кижи Түрү көрүп базынчактаан Турамыкка душканыңда Тура тутчуп, сегиржип чор. Улуг тура - ужуруп боор, Улуг тура - чонга сыңмас, Улуг тура - эш-өөр тыртпас, Утпайн сактып чору,