Эр кижиниң хууда ады

Эр кижиниң хууда ады Эр кижиниң хууда ады Эстип читпес эртине-дир, Чүс-чүс чылда төрел дамчыыр Чүдүг-сүзүг сылдызы-дыр. А.Д. Арапчор Кижиниң ады ооң амыдыралының төнчүзүнге чедир артар, ынчангаш ону бодамчалыг шилиир болза эки. Тоолдарда эр кижи, эрес эзир ышкаш, ораннарны, октаргайны дескиндир «ужуп чоруур», ооң доктаап хонган черлеринге кижилер: «Адаң адаан адың кымыл, оглум?» – деп айтырар. Эр кижи орукташкан кижилерниң айтырыынга топтуг харыылап, бодунуң хууда адын адап, ада-иезин, аймак төрелдерин таныштырар. «Эр кижи эр адынга төлептиг чоруур, адазының адын сыкпас» – деп, өгбелери, ада-иези чагыыр. Эр кижи эпчок, багай чаңныг болбас. Бир эвес оолдуң адын адааш, адазының адын база кошкаш, оларның дугайында «өөдежок адашкылар» дижир болза, ол дег ыянчыг чүве турар деп бе? Ада-өгбелериниң ук-ызыгуурун, ат-шолазын эки билбеске чөгенчиг. Эр кижи өгбелериниң, аймак төрел чонунуң адын бужартадыр болза, бодунуң-на төрел-дөргүлүнүң адын баксыратканы-дыр. Төлептиг адың, чаңгыс-ла багай чүве кылгаш, бүгү назыныңда «өлүрүп» ап болур сен. «Ады өлүрүнүң орнунга, алыс боду өлгени дээре» – төөгү дамчаан өгбе чагыы, төрээн чурттуң кыйгызы бар. Оолду кым деп адап болурул? Эр аттарның утказы ханы, уран-чараш: Шагдыр – холунда бурганныг, Яндак – авыралдыг, Моңгул-оол – моол оол, Намзырай – байлак чоруктуң бурганы, Норбу – эртине, Ойдуп – угаан-сарыылдыг, Өлчей-оол – аас-кежиктиг оол, Калзан – эки чаяалга, Куңгаа – өөрүшкү, Күнзегеш – чараш. Буян, Кежик, Тоорук, Чочагай дээн чижектиг чиңгине тыва аттарга тайылбыр чокка-ла төрелдери, ада-иези оларга чүнү күзеп илередиксээни билдингир-дир. Кижиниң ады, фамилиязы, адазының адын адаарга, аянныг, чүүлдеш, эптиг болуру күзенчиг. Эр адыңны баксыратпайн, ооң утказынга дүүштүр, аңаа чоргаарланып чурттаар сен. Аныяаңдан адың камнап, ада-чуртуңну, аймак чонуңнуң адын үргүлчү сактып, өртемчейни эргий бодап, артык сеткил эдилевейн, адааргалдан хостуг чорууру эки. Б.О. Казырыкпай, Б.Б. Казырыкпай ЭР ЧОЛ ар. 18-21. #ИРНШ #НШХИ #Алдын_үүже #ЛЭКСО_#Эр_чол