МБУ "Бердигестяхский краеведческий музей им. М.Е. Тимофеева"
Образование · 4 июня 2026 г.
«ҮЛЭ КҮҮһЭ» ХАһЫАТ САһАРБЫТ СТРАНИЦАЛАРА — 4 июня 2026 г. в 00:00:01.289
«ҮЛЭ КҮҮһЭ» ХАһЫАТ САһАРБЫТ СТРАНИЦАЛАРА ЭЛЕКТРО-УОТУНАН ЭРГИЧЧИ ХААЧЧЫЙБЫППЫТ Саҥа тэриллибит «Атамай» сопхуос Маҥанытаа5ы отделениятыгар 1972 с. муус устар 14 күнүгэр райком бюротун уурааҕынан управляющайынан анаммытын. Үс киһилээх хамыыһыйа чилиэннэрэ: Н.М. Асекритов – райисполком бэрэссэдээтэлин солбуйааччы. Д.Т. Карсанаев – бюро чилиэнэ, ЛМС дириэктэрэ, С.Т.Семенов – оройуон кылаабынай вет-бырааһа, партийнай тэрилтэ хонтуруолун бэрэссэдээтэлэ буоламмыт Орто-Суртка тиийбиппит. Бастатан туран, сельсовет бэрэссэдээтэлин, олохтоох партийнай тэрилтэ сэкэрэтээринэн Анисия Ивановна Петрованы кытта билсистибит, отделение специалистарыгар миигин управляющайынан ананан кэлбитим туһунан биллэрбиттэрэ. Ол кэнниттэн сүбэлэһэн бары учааскаларынан уопсай балаһыанньа туругун билэ уонна билсэ айаннаабыппыт. Уопсай балаһыанньа көрдөххө, дьон санаата-Оноото учугэй, бары үөскээбит кыһалҕаны баарынан лоп бааччы кэпсээтилэр. От аҕыйаҕын, тиийэр туруга суоҕун этэн туран, оттоох ыаллартан көрдөһөн-бэриһиннэрэн кыстыгы туоруохха сөбүн, быйыл дьыл эрдэлиир чинчилээх, онон этэҥҥэ буоллахпытына кыстыгы туоруур инибит диэн эрэллэрин эттилэр. Киэһээ актыыбы, коммуснистары, специалистары, тэрилтэ салайааччыларын, депутаттары хомуйа тардан киэн кэпсэтии сүбэ-ама сиэринэн барда. Ити курдук маҥнайгы көрсүһүү түмүгэр астынным уонна испэр үлэлииһибин дуу диэн санаа киирдэ. Инньэ гынан 1972 с. бары күүспүтүн холбоон, дьылбыт эрдэ кэлэн, кыстыгы этэҥҥэ туораабыппыт. Сайынын от тиэрэ үүнэн, Маҥаны үлэһит дьоно турунан, сүөһү туруга тупсубута, үүт былаана туолбута, таба-сылгы төрүөҕэ ботуччу буолбута. Сыл түмүгүнэн оройуонна бастаан, көһөрүллэ сылдьар Знамяны ылбыппыт. 1972-1973 сс. түмүктэринэн бастыҥ бороон көрөөччү Елизавета Павлова «Үлэҕэ туйгунун иһин» мэтээлинэн, «Москвич» авто-массыына фондатын, ЫБСЛКС бэлиэтинэн,Болгарияҕа босхо баран сынньанар путевканан наҕараадаламмыта уонна нэһилиэк, оройуон Сэбиэттэрин депутатынан талыллыбыта. 1973 с. уот-кураан буолан от үүммэтэҕэ, онон райисполком уонна ССКП райкомун холбуһуктаах көһө сылдьар мунньахтара тэриллибитэ. Ол түмүгунэн, Солоҕон нэһилиэгэр Чынаҕа оттуур буолбуппут. Онон 13 киһилээх звеноны тэрийэн, икки тыраахтар арыаллаах айаҥҥа туран, биэс хонугунан айаннаан, от ыйын 30 күнүгэр тиийбиппит. Биригэдьииринэн М.Л. Платонов анаммыта уонна 4500 цн. Үтүө суобастаах оттоон туттарбыта. Ити сыл уу баһар авто-массыына суоппара Е.С. Петров оройуонна чемпионнаан, өр сыллаах үлэтин иһин Улэ Кыһыл Знамята уордьанына наҕараадаламмыта. Мин быһаччы салайыыбынан Чараҥҥа 200 ньирэйгэ аналлаах хотону туттаран, кыстыгы көрсө улэҕэ киллэрбиппит. Сайын Чаран кэтэҕэр Хабыкы сайылыгар, алта ыанньык сүөһүтүгэр анаан сайыы хотон туттарбыппыт. 1973-1974 сс. курааны этэҥҥэ туораан, былааны барытын толорбуппут. Күһүнүн саҥа кулууп дьиэтэ үлэҕэ киирэринэн сибээстээн, И.Н. Тимофеев сопхуос инженеринэн улэлиир кэмигэр, икки дизель турарыгар сэптээх станция дьиэтин тупппуппут. Онон бөһүөлэк куннэри-тууннэри электро-уотунан хааччыллыбыта. Ону ааһан бөһүөлэктэн тэйиччи турар Илин Толооҥҥо, нэһилиэнньэ күүстээх көмөтүнэн линия тардан, «Ильич уотун» киллэрбиппит биир туспа кыайыы этэ. Мин инньэ гынан 1974 с. сэтинньигэ диэри улэлээн баран, кэргэним балаһыанньатынан Бэрдьигэстээххэ көспүтүм. Эмиэ бу Бэрдьигэстээх отделениятыгар отделение управляющайынан анаммытым. Маҥаны түмсүүлээх, үлэһит дьоно өрүү үчүгэйинэн ахтабын. Афанасий Ильич Иванов Бэрдьигэстээх нэһилиэгин бочуоттаах олохтооҕо, «Челябинскай-40», «Маяк» ПО тахсыбыт саахалын туоратыы кыттыылаа5а. «Үлэ күүһэ» 2012 муус устар 21 күнэ