Чурапчы улууһун үөрэҕин салалтатын, үөрэҕирии эйгэтин бары үлэһиттэрин ааттарыттан ыты... — 23 августа 2026 г. в 11:46:56.267
Чурапчы улууһун үөрэҕин салалтатын, үөрэҕирии эйгэтин бары үлэһиттэрин ааттарыттан ытыктыыр учууталбыт, салайааччыбыт Дмитрий Павлович Чечебутов күн сириттэн туораабытынан кини дьиэ кэргэнигэр, аймахтарыгар, доҕотторугар, бииргэ үлэлээбит коллегаларыгар уонна үөрэнээччилэригэр дириҥ кутурҕаммытын тиэрдэбит. ⎯⎯⎯⎯⎯⎯⎯⎯⎯⎯ Дмитрий Павлович биһиэхэ, чурапчыларга, эрэ буолбатах — бүтүн Саха сиригэр тарбахха баттанар улахан Учуутал, үөрэх-иитии эйгэтин тумус туттар киһитэ этэ —Саха Өрөспүүбүлүкэтин Норуодунай учуутала, РСФСР оскуолаларын Үтүөлээх учуутала, РСФСР норуотун үөрэҕириитин туйгуна, «Гражданскай килбиэн» бэлиэ хаһаайына, Чурапчы улууһун, Болугур, Хатылы нэһилиэктэрин Бочуоттаах олохтооҕо, Көһөрүллүү түмэлин төрүттээччи. Кини 60-ча сыл устата үүнэр көлүөнэни иитиигэ-үөрэтиигэ бэриниилээхтик, айымньылаахтык үлэлээн сүҥкэн кылааты киллэрбит ытыктабыллаах учуутал буолар. 1962 сыллаахха СГУ-ну бүтэрэн, саха тылын уонна литературатын учуутала идэни ылбыта. Чурапчы орто оскуолатыгар учууталынан үлэлии сырыттаҕына бэлиэтии көрөн 1966 сыллаахха Амма орто оскуолатыгар дириэктэринэн анаабыттара. Бу оскуолаҕа үлэлиир кэмигэр 320 миэстэлээх типовой оскуола корпуһун, 75 миэстэлээх интернат дьиэтин туттаран үлэҕэ киллэрбитэ. Оскуола саҥа миэбэлинэн, оборудованиенан толору хааччыллыбыта, оройуоҥҥа бастакынан анал үөрэтэр кэбиниэттэр тэриллибиттэрэ. Оскуолаҕа уһатыллыбыт күннээх үөрэх киирбитэ. Амма орто оскуолатын үлэтин уопута улууска, өрөспүүбүлүкэҕэ тарҕаммыта. 1975-1977 сылларга Чурапчы оройуонун үөрэҕин салаатын сэбиэдиссэйинэн үлэлээбитэ. Бу кэмҥэ учууталлар методическай таһымнарын үрдэтии, оскуолаларга кабинетнай систиэмэни киллэрии, дириҥэтэн үөрэтэр кылаастары арыйыы, үлэ-сынньалаҥ лааҕырдарын үлэлэтии, "Оскуола - производство -үрдүк үөрэх" хамсааһыны тэрийии, уо.д.а кэскиллээх дьаһаллар ыытыллыбыттара. 1977-1991 сылларга Хатылы орто оскуолатыгар дириэктэринэн үлэлээбитэ. Оскуола материальнай-техническай базатын бөҕөргөтүүгэ үгүс үлэ барбыта. Оскуола биир бастакынан кабинетнай систиэмэҕэ киирбитэ. Учууталлар методическай билиилэрин хаҥатыыга улахан болҕомто ууруллубута, бастыҥ үлэлээхтэр уопуттара оройуоҥҥа киэҥник тарҕаммыта. Үөрэх хаачыстыбатын көрдөрүүтэ инники күөҥҥэ тахсыбыта. Оҕо сайыҥҥы үлэ-сынньалаҥ лааҕыра өрөспүүбүлүкэҕэ 5 төгүл бастакы миэстэни ылбыта. Бу сылларга Хатылы орто оскуолата оройуон, өрөспүүбүлүкэ биир бастыҥ үлэлээх оскуолатынан буолбута. Дириэктэр 1987 сыллаахха Бүтүн Арассыыйатааҕы учууталлар съезтэригэр делегатынан талыллыбыта. 1992 сылтан Д.П. Чечебутов Хатылы орто оскуолатын иһинэн Аҕа дойду Улуу сэриитин кэмигэр Чурапчы оройуонун холкуостарын күүс өттүнэн хоту оройуоннарга көһөрүү историятын кэпсиир музейы тэрийбитэ. Музейы 30-ча сыл салайан айымньылаахтык үлэлээбитэ. Бу Дмитрий Павлович үйэлэргэ хаалларбыт саамай улахан бэлэҕэ. Сэрии сылларыгар Хоту көһөрүллүбүт дьоммут ааттарын-суолларын, кинилэр эрэйи-муҥу көрсүбүт олохторун кырдьыктаахтык тилиннэрбитэ, харах уулаах страницалары сабан кэбиспэккэ, кырдьыгы тиэрдибитэ. Бу түмэл билигин ыччаты төрөөбүт дойдуга бэриниилээх буолууга иитэр сүрүн тирэхпитинэн буолар. Дмитрий Павлович Чечебутов сырдык аата, кини киэҥ далааһыннаах педагогическай үлэтэ биһиги улууспут историятыгар, өйбүтүгэр-сүрэхпитигэр мэлдьи тыыннаах хаалыаҕа.