Музей музыки и фольклора народов Якутии им. А.П. Решетниковой
Лайфстайл · 7 июля 2026 г.
КЫЛЫҺАХ-КЫРЫЫМПА КЭБЭЭЙИ ЫТЫК СИРИГЭР — 7 июля 2026 г. в 04:59:14.447
КЫЛЫҺАХ-КЫРЫЫМПА КЭБЭЭЙИ ЫТЫК СИРИГЭР XIX Олоҥхо ыһыаҕар Кылыһах-кырыымпаҕа толорооччулар күрэхтэрэ төрдүс төгүлүн олус көхтөөхтүк, тыҥааһыннаахтык, киэн хабааннаахтык ыытылынна. Быйыл «Куйаар кутуллар дорҕооно» (Отзвуки мелодии небес) күөн-күрэскэ кылыһах-кырыымпаҕа 100 тахса толорооччу кытынна. Ол курдук, Кэбээйиттэн 2 бөлөх, Чурапчы Чакырыттан 2 бөлөх, Кэбээйи улууһун Мукучутуттан, Таатта улууһуттан, Дьокуускай куораттан, Мэҥэ-Хаҥалас Майатыттан, Нам улууһун Аппаанытыттан, Ленскэй улууһун Бэтинчэтиттэн, Амма Алтаныттан, Горнай улууһун Бэрдьигэстээх сэлиэнньэтиттэн биирдии бөлөхтөр бэйэлэрин кыахтарын көрдөрдүлэр, сатабылларын билиһиннэрдилэр. Соҕотоҕун толорууга Дьокуускай, Нерюнгри куораттартан, Таатта, Ньурба, Чурапчы, Кэбээйи, Уус-Алдан, Горнай, Бүлүү улуустарыттан биирдии, Мэҥэ-Хаҥаластан үс, Үөһээ-Бүлүүттэн икки, Намтан үс, Амма улууһуттан түөрт кылыһах-кырыымпаҕа толорооччу күөн көрүстүлэр. Сылтан сыл дьоҕурдаах толорооччу, оҥорор маастардар ахсааннара эбиллэ турара, инструмент хаачыстыбата тупсан иһэрэ, дорҕооммут бэйэтин итэҕэтиилээхтик, дириҥник биллэрэн норуокка киирбитэ - кылыһах кырыымпа сарсыҥҥылаах буоларын итэҕэтэр. Бу кыайыыга сыллата ыытыллар Олоҥхобут ыһыаҕын оруола сүдү улахан уонна төрүт дорҕоон сайдарыгар бигэ олугу уурар. Ыһыаҕы тэрийээччилэргэ өйөөһүҥҥүтүгэр, биһиэхэ сайдарга кыах биэрэргитигэр истиҥник махтанабын. Быйылгы күөн күрэс кыл струнаалаах кылыһах-кырыымпаҕа толоруу таһыма үрдээбитин, дьон биһирэбилин ыларын, элбэх киһи оонньуур буолбутун бигэргэттэ. Дьүүллүүр сүбэҕэ буоларын курдук Анна Томская - Үҥкүү тыйаатырын муусукаана, "Кыл Саха" бөлөх салайааччыта, республикаҕа кылыһах-кырыымпаһыттары бииргэ түмэ-салайа сылдьар уһуйааччы; Айсиэн Кысылбаиков - Олоҥхо тыйаатырын муусукаана, билиҥҥи кэм биир бастыҥ кылыһах-кырыымпаһыта уонна Кэбээйиттэн "Сайдам" бөлөх салайааччыта Ирина Кобякова буолан биир санаанан үлэлээтилэр. Кэбээйи ытык мааны сирэ Мэҥэ-Хаҥалас улууһун Майа сэлиэнньэтин "Дьиэрэй" төрүт дорҕоон бөлөххө кэтэһиилээх кыайыыларын Кылаан чыпчаалы бэлэхтээтэ. Ульяна Ефремова, Мария Иванова салайыыларынан бөлөх инники сылларга икки төгүл бастакы миэстэни ылбыта. Быйыл бөлөх норуотунай кэлэктиип аатын сүктэ, биир бастыҥ муусукааннара Дмитрий Санников СР культуратын үтүөлээх үлэһитэ буолла. Бөлөҕүнэн толорууга бастакы миэстэ эрэллээхтик Нам улууһун Хатыҥ –Арыы нэһилиэгиттэн “Дорҕоон” төрүт дорҕоон бөлөҕө (сал. Машников П.С.) буолла. Иккис миэстэ - Амма Алтаныттан “Алтан дорҕоон” (сал. Кириллин В.М.), үһүс – “Күн чөмчүүк” Таатта бөлөҕө. Анал ааттары: “Дорҕоон куттаах дьиэ кэргэн” – “Ини-бии Макаровтар” (сал. Макарова С.Я.) Чурапчы Чакыра, “Истиҥ толоруу” – “Дэгэрэҥ” (сал. Павлова Н.С., Мартынова Д.Ф.) Ленский улууһун Бэтинчэтэ, “Кэскиллээх бөлөх” – “Унаардаах” (сал. Абрамова Т.И.) Кэбээйи Мукучута, “Саҥа ааттар” – “Төрүт дорҕоон” (сал. Тарасова Л.Е.) Горнай Бэрдьигэстээҕэ, “Сомоҕолоһуу күүһэ” – Кэбээйиттэн “Мичээрэ” (сал. Кобякова И.Г.), “Олоҥхо ыһыаҕын арыйыыта” – Дьокуускайтан А.П.Решетникова аатынан муусука уонна фольклор музейын “Кыырай” (сал. Матвеева М.Н.), “Олоҥхо ыһыаҕын кэрэхсэбилэ” – Кэбээйиттэн “Сайдам” бөлөх (сал. Кобякова И.Г.), “Олоҥхо бастыҥ доҕуһуола” – Чурапчы Чакырыттан “Кыл тэтимэ” бөлөх (сал. Макарова С.Я.) буоллулар. Соҕотоҕун оонньооһуҥҥа бастакы миэстэ Амма улууһуттан Кириллин Валерий Михайлович, иккис – Үөһээ-Бүлүүттэн Алексеев Андрей Иванович, үһүс – Уус-Алдантан Тимофеев Василий Тимофеевич буоллулар. "Уран уус кылыһах-кырыымпаһыт" анал аат маастардарбытыгар Захаров Руслан Афанасьевичка (Нам улууһа), Иванов Роман Владимировичка (Мэҥэ-Хаҥалас), Белолюбский Айаал Гаврильевичка (Амма улууһа) Аргунов Игорь Николаевичка (Горнай улууһа) туттарылынна. Онтон “Дьоҕурдаах кылыһах-кырыымпаһыт” үрдүк ааты Иванова Мария Васильевна (Мэҥэ-Хаҥалас улууһа), Григорьева Мария Степановна (Нам улууһа), Ефремова Ульяна Максимовна (Мэҥэ-Хаҥалас), Карманов Александр Андреевич (Амма улууһа), Саввинова Нюргуяна Капитоновна (Бүлүү) ыллылар. Эдэр инникилээх толорооччуларбыт