Тыва культураның, уран чүүлдүң, тыва чогаалдың, ылаңгыя уруглар чогаалының сайзыралы дэ...
Тыва культураның, уран чүүлдүң, тыва чогаалдың, ылаңгыя уруглар чогаалының сайзыралы дээш, бүгү чогаадыкчы амыдыралының оруун харам чокка бараалгадып чораан, сураглыг уруглар чогаалчызы, «Сылдысчыгаш» солунунуң болгаш «Улуг-Хем» сеткүүлүнүң үндезилекчилериниң бирээзи, Тыва Республиканың алдарлыг ажылдакчызы, Тываның Улустуң чогаалчызы, Тываның Журналистер эвилелиниң база чогаал талазы-биле Күрүне шаңналдарының хөй катап эдилекчизи, «Күш-ажылчы шылгарал» деп медальдың эдилекчизи, Россияның хүндүлүг донору, Кызыл хоорайның Хүндүлүг хамаатызы Чооду Күнзекович Кара-Күскениӊ чырык өртемчейден чарлып чорутканы-биле Тыва Республиканың А. С. Пушкин аттыг Национал ном саңының мурнундан ооң чоок кижилеринге ханы кажыыдалды илередип тур бис. Чогаалчы Национал ном саңы-биле үр чылдар ишти эгин-кожа, сырый харылзаалыг ажылдап, хѳй-хѳй солун болгаш ѳѳредиглиг хемчеглерге идепкейлии-биле киржип, аныяк ѳскенге билдилиг арга - сүмезин кадып чораан дагдыныкчы. Ооң уругларга бижиттинген чогаалдарында чараш овур-хевирлер тѳрээн дылывысты, чечен-мерген сөстүң дузазы-биле чалыы салгалга дамчыдып, культуравысты база кижи бүрүзүнүң сагыш-сеткилин байыдып чораан. Ол 1936 ч. май 5-те Тес-Хем кожууннуң Самагалдайга төрүттүнген. Самагалдайның 7 чыл школазын (1954), Кызылдың көдээ ажыл-агый техникумун (агроном), күрүнениң башкы институдун (биология башкызы) болгаш Марксизм-Ленинизмниң кежээки университедин (журналист) дооскан. Ажылчын базымнарын кадарчыдан эгелээш, трактористеп, агрономнап, «Тываның аныяктары» солунга килдис эргелекчилеп, «Сылдысчыгашка» харыысалгалыг секретарь бооп, «Шын» солунга 19 чыл ажыр ажылдаан. «Улуг-Хем», «Хем-Белдири», «Эне сөзү» солуннарның редактору чораан. 1960 ч. эгелеп чогаал ажылынче кирген. Баштайгы шүлүктериниң ному «Дамды» (1969) чырыкче үнген. Ооң чогаалчы амыдыралында база бир онзагай чедиишкин 1930 чылдарның үезинде репрессияга таварышкаш, өлүрткен «Эзир-Кара» деп аъттың дугайында «Аътка тураскаал» (1995) деп төөгү-шинчилелдиг ному. Ук номну бижээн соонда, «Эзир-Кара» деп аъттың төөгүзү бүдүн Тывага тарай берген болгаш билдингир апарган. Чооду Күнзековичиниң 100 ажыг шүлүктери уругларның ынак ырылары апаргылаан. «XX вектиң эң-не дээре бичии уруглар ырылары» деп даңзыже кирген болгаш чогаалчы ук мөөрейниң дипломантызы болган. Ооң адын Тываның Чогаалчылар эвилели база чаңгыс чер-чурттугларының саналы-биле Самагалдайның уруглар ном саңын мөңгежидип адаан. Хүндүлүг өгбе чогаалчывыс Чооду Күнзекович Кара-Күскениӊ чырыткылыг овур-хевири, уругларга бижээн уттундурбас уран-чечен шүлүктери, төрээн чуртун алгап-мактаан барымдаа-төөгүлүг чогаалдары чоннуң сагыш-сеткилинге кезээ мɵңгеде артар!