ВИДЕОСПЕКТАКЛЬ
ВИДЕОСПЕКТАКЛЬ "АРБАЛЫ ХАТЫННАР" / "ЖЕНЩИНЫ 41-ГО" 1993 елның җәе. Инде мин бераз укылган «яшь» язучы-прозаик. Пьеса язу, драматург булу турында уй да башыма килми. Идел буйлап теплоходта турпоход, Әстерханга якынлашабыз. Мин ялгыз гына теплоход палубасында утырам һәм Идел ярларын карыйм. Бик матур урыннар! Яныма озын буйлы һәм ябык гәүдәле бер ир килеп, утырырга рөхсәт сорады. Утырды. – Сез Заки Зәйнуллинме? – Әйе, – карыйм, танышлардан түгел. – Танышыйк әле. Мин – Празат Исәнбет. Тыныч, күпне күргән күзләр мине игътибар белән тикшерә, «өйрәнә» башлады. Сөйләшүче, ашыкмыйча, уйланып башлый: – Сораштырдым, берүзе генә йөри, кем дип. Заки Зәйнуллин, диделәр. Күптән танышасым килә иде, ә һаман килеп чыкмады. Мин режиссер. Сезнең «Таулар аша» повестегызны укыдым. Бик ошады миңа. Минем сезгә тәкъдимем бар. Повесть вакыйгаларына нигезләнеп, пьеса языгыз. – Мин драматург түгел шул. Буш сүз сөйләмәгез. – Бу буш сүз түгел. Сез бу повесть белән үзегезнең әзер драматург икәнегезне күрсәттегез. Пьеса языгыз, мин аны куям. Ризалаш, Заки. Ярдәм итеп язармын…. Без Празат абый белән килештек. Аның ярдәме һәм терәге белән «Кырык беренче ел хатыннары» дөньяга килде. Празат Исәнбет минем пьесаны куеп өлгермәде. Ләкин моны башка режиссер эшли алды… Сугыш башлану белән иң авыр бәла-казалар яшь, матур, тырыш, ирләре белән яши алган, әнилек шатлыгын татыган, үзенчә бәхетле хатыннар җилкәсенә төште. Ирләр фронтка китте, күбесе беркайчан да әйләнеп кайтмаячак. Ә балаларын күкрәкләренә кыскан хатыннар мохтаҗлык һәм ачлык белән куркыныч көрәштә өйдә калды. Мин аларны үз күзләрем белән күрдем, малайлары һәм кызлары белән бергә үстем. Алар белән бергә ачлык үлемен дә күп тапкыр күрдем. Әгәр мин түгел икән, аларның кечкенә батырлыгы турында кем сөйләр… Заки Зәйнуллин Лето 1993-го. Я уже немного читаемый «молодой» писатель-прозаик. Мысль о том, чтобы написать пьесу, стать драматургом, даже не посещает мою голову. Турпоход на теплоходе по Волге, подходим к Астрахани. Я один-одинешенек сижу на палубе теплохода и рассматриваю волжские берега. Места исключительной красоты! Подходит ко мне долговязый и худощавый мужчина, просит разрешения присесть. Присаживается. - Вы Заки Зайнуллин?- Да, - смотрю, не из моих знакомых.- Давайте познакомимся. Я – Празат Исанбет. Несуетливые, многое повидавшие глаза внимательно меня рассматривают, «изучают». Собеседник, не торопясь, вдумчиво начинает: - Спрашивал, кто он, все время один. Сказали, Заки Зайнуллин. Давно хотелось познакомиться, да все не случалось. Есть и причина для знакомства. Вот что, брат Заки. Я режиссер. Прочел вашу повесть «Сквозь холмы». Очень она мне понравилась. У меня к вам предложение. Напишите, используя события повести, пьесу. - Да что вы, Празат абый. Какой из меня драматург. Не говорите ерунды. - Это не ерунда. Вы этой повестью показали себя готовым драматургом. Напишите пьесу, а я ее поставлю. Соглашайся, Заки. Я помогу написать…. Сговорились мы с Празатом абый. При его помощи и поддержке на свет родились «Женщины 41-го». Празат Исанбет так и не успел поставить мою пьесу. Но это смог сделать другой режиссер… С началом войны самые тяжкие беды-горести упали на плечи молодых, красивых, трудолюбивых, уже успевших пожить с мужьями и познавших радость материнства, по-своему счастливых женщин. Мужья ушли на фронт, многие из них никогда не вернутся. А жены, прижавшие к своей груди босоногих детей, остались дома, в страшной схватке с нуждой и голодом, растя их, на радость отцам, которым повезет уцелеть в горниле войны, в память о тех, кто уже никогда не вернется. Я своими глазами видел этих женщин. Я рос вместе с их босоногими мальчишками и девчонками. Вместе с ними не раз видел голодную смерть. И если не я, то кто воспоет их негромкий подвиг…Заки Зайнуллин ・12+ ・10 май ・15:00 ・Шәрык клубы (Татарстан, 8) • Билет