Паш-сава кыңгыратпас… — 29 августа 2026 г. в 06:00:05.542
Паш-сава кыңгыратпас… Өгбелеривистиң сагып чораан чаагай, чараш чаңчылдарын сонуургадыйн. - Хүн ашканда өгден көс, дус, шай, тараа, ак чем аймаа үндүрбес, черже төкпес. - Херээжен кижи сиирин, ине-чүскүүн-даа улуска ачылатпас. - Эжик-хаалгазын шартыладыр хаап болбас. - Өшкен-не дээш, одаг орну баспас. Өлген-не дээш, адыг бажын артавас. - Отту аштап-арыглаары чугула. Отче бок-сак урбас, одунче эртен-кежээ артыш уруп турар болза эки. - Эскен паш үстүн өгнүң эр ээзинге кудар. - Эр кижи хан аксын чиггеш, дээшкинин ап алгаш, артыын одунга бээр. Дестиг хан аксын өгнүң херээжен ээзи чиир. - Кырыны кадарчы кижиге суп бээр. Ол өшкү-хой кадарып чорааш, ону чараштыр хемдээш, хая хозунга сыыргак чоруур талазын куду баштандыр тургуза шанчып каар. - Балдырын хемдээш, аъдым чүгүрүк болзун дээр. Довукту чараштыр хемдээш, кызым чараш болзун дээр. - Өзээн малының төш бажын отче салыр. - Кошкар-хунаның бажын хайындырып хемдээш, чарбайн, бедик черге азып каар. - Бар-даа болза, балдыр карты чивес. Чок-даа болза, чода карты чивес. - Эр кижи аъдының эзер-чонаан сойгаш, салып чорударда, чүгени-биле соп хойзуп болбас. Аът хомудай бээр, ээзинге үрде аът болбайн баар. - Паш-саваны кыңгыратпас, аас-кежии, амыдыралы кадыг болур. - Эртенги шайның үстүн оранче өргүүр. - Согааш, баланы артап болбас, уругларының бажы дүк чок, тас болур. - Өгленип алган оол адазының олудунга олурбас, эт-севинге дээп, кайы хамаанчок аажылап болбас. Кыс кижи аңгыланып чорупкаш, иезиниң ижик-дөжээн ашпас, сыртыын үжевес, аптара, барбазын чиндивес. Авазының олурар черинге олурбас, иезиниң сузун басканы ол. Авазының кызыл-дустаар хүнүн манааны ол. - Аптара кырынга олурбас. - Хүүректи тургуза шашпас, хар кылын, улуг дүжер. Алган дөзү: kntuva.ru/post/9/1690/ Чылбак МОНГУШ, күш-ажылдың база Херээженнер шимчээшкининиң хоочуну, РФ-тиң хүндүлүг башкызы, Маадыр #культуратувы #культурное_наследие #тыва_төп