💥Чер оолдары
💥Чер оолдары 📢Хүндүлүг номчукчулар! Бистиң бичии Тывавыстың ырак-узак булуңнарында суурлар-ла хөй. Көдээ ишчилерниң амыдыралы көскүзү-биле хайныгып турар-даа суурларда, мында чер-чуртунга ынак, бердинген кижилер чурттап артып калган-дыр деп чүүлдү чандаңнардан үнүп турар ак-көк ыжы херечилеп турар ээнзирээн-даа суурларда каракка илдикпес, шоолуг эскертинмес, ол хирезинде иштики сагыш-сеткили байлак, ёзулуг маадыр кижилер бөдүүн чон аразында чурттап чоруурлар. Артында-ла олар черле ынчаар чурттаар ужурлуг, черле ындыг хүлээлгелерлиг чүве ышкаш, пат өөренип калган, кымга-даа көөргеттинмейн, кымга-даа чарбыттынмайн, бодунуң уунда-ла иженип чоруурлар. Оларны база дириг чорда, кым-даа херекке албас, кым-даа сонуургавас, харын-даа мырыңай кым-даа үнелевес болгулаар. Чүгле харын үези кээрге, доо оранче аъттаныптарга, хөөкүйлерни чону сактып, кончуг кижи чораан-дыр деп миннип, чоктап, үнелеп эгелээри чажыт эвес. Ынчан, харалаан, ол орай болур. «Чадыр өг иштинге кандыг-даа кижи чоруур, чалчай эзер адаанга кандыг-даа аът чоруур» деп өгбелеривистиң өттүр сөглээн үлегер домаа шак мындыг маадырларга дыка тааржыр. Кижи бүрүзүн долузу-биле чырыдып күш четпес-даа болзувусса, бо үндүрүлгеден эгелеп «Эскертинмес маадырлар» деп чаа рубриканы ажыдып, бөдүүн ишчи кижилер дугайын чырыдар сорулганы салдывыс. Өртемчейниң үүлези, кижилерниң салымы-дыр – төрүттүнер, өзер, өлүр. Чырык чер кырында чуртталганы шору сайгарыптар апаргаш, алдыы, үстүү, ортаа ораннар бар деп билип эгелээри-биле катай амыдыралдың ак-каразын көрүп, ажыг шынын амзап эгелээр. Кижи амытанның чуртталгазында эң аар сактыышкыннар, хөрек ишти сыңышпас муңгарал, ыы-сыы өлүм-биле холбаалыг. Кижиниң чоок кижизи чок апаары дег улуг аарышкы, човулаң чок. Сөөлгү оруунче үдээр, орнукшудулга ёзулалын кылыр ажылдар төрел аймакты, бүдүн суурну бут кырынга тургузуптары чөп. Маңаа кижилерниң төрел-төрел эвези, ырак-чоогу кандыг-даа хамаарылга чок. Бир шагда аразында харылзаалар баксырап, бактажыпкан-даа болза, кайы-бир айтырыгга көрүшпес дайзыннар-даа чораан болза, аъдының бажы хоя берген кижини кээргеп, чок болганынга хараадап, хүндүткел-биле сөөлгү оруунче үдеп, чорук-херээн кылчыр. Ол дээрге көдээ суурларда чурттап чоруур бөдүүн чоннуң бижиттинмээн хоойлузу-дур. Кайы-бир кижи чок апарган дээш, амырап, «таптыын» деп олурган кижи черле көрбээн мен. https://vk.ru/wall-201111625_70132