| ТУРГУЗУКЧУ КҮШ-АЖЫЛДЫҢ БОЛГАШ ӨГ-БҮЛЕНИҢ ЧЫЛЫНГА |
| ТУРГУЗУКЧУ КҮШ-АЖЫЛДЫҢ БОЛГАШ ӨГ-БҮЛЕНИҢ ЧЫЛЫНГА | Ажы-төл — ада-иениң көрүнчүү Ада-иевис Александр Курзун-оолович биле Тамара Токпаевна Кууларлар өг-бүле тудуп чурттаандан бээр бо чылын 50 чыл мугур оюн демдеглеп турарлар. Олар алды кысты, бир оолду төлептиг кижилер кылдыр азырап, өстүрүп кааннар. Ачавыстың алыс чурту Чөөн-Хемчик кожууннуң Шеми суур, хөй ажы-төлдүг өг-бүлеге төрүттүнген. Ававыстың ук-төөгүзү Ийи-Тал Кыргыстарындан кижи. Ол бичии чорааш, өскүс артарга, Каъкка чоок төрелдери азырап өстүрүп, доруктуп кааннар. Олар хып дээн чалыы үезинде бот-боттарын тыпчып алгаш, ынчангы Таңды кожууннуң Салчак Тока аттыг совхозунга амыдыралды тудуп, совхозка үлүг-хуузун киирип ажылдап чорааш, совхоз дүжерге, хууда мал ажылынче шилчээш, хүндүлүг дыштанылгаже үнгеннер. Мынча хөй ажы-төлдү эртем-билигге чедирип, азырап алыры амыр эвес, ылаңгыя берге 90 чылдарда. Ажы-төлүн дээди эртемге чедирип, чон аразынга төлептиг кижилер болзун дээш, ада-иевис карак кызыл, олут-чыдын чок ажылдап чораан дээр болза, хөөредиг чок болур. Чажыды чүл дээрге, ада-иевис кажан-даа бергелер келирге, муңчулуп, муңгарап көрбээн. Оларның аксындан «амыдырал берге-дир» деп чугаа черле үнүп көрбээн. Чеже-даа күрүне ажылынга ажылдап чорза, хууда мал-маганын тудуп, ногаа аймаан, улуг шөлдерге картошканы тарып, ажаап чорааннар. Ада-иевистен «акша чок» деп чүүл база дыңнавас турган бис. Ачавыс «өрелиг өөделевес» дээр, ынчангаш ада-иевистиң кажан-даа кижилерден чегдинип турганын көрбээн бис. Ачавыс ыяштан стол-сандайны чазааш, садып тургаш херек акшаны чыып алыр чораан. Акшаны чарарда, дыка таптыг кады сүмележип тургаш, хуваап чарып алырлар. Бо үеде «Саң-хөө билиглеринче» чуртувус дыка улуг кичээнгейни салып турар болгай. Ону школа, уруглар садынга-даа өөредир апарган. Бисти «ындыг болуңар, мындыг болуңар» деп чагып-сургавайн-даа чорааннар. Олар чайгаар-ла биске дириг чижек болган: амыдыралга кызымаан, шынчы аажы-чаңын көрүп өзүп келген болгаш, амгы үеде боттарывыс амыдыралывыста база ада-иевистиң эки чүүлдерин дөзеп, шиңгээдип алган бис. Бичии чораанывыстан чылыг-чырык сактыышкыннар: https://vk.com/wall-201111625_60333