"Оҕо Охонооску уонна сыллааҕы дьаһах" - Федор Павлов — 16 июля 2026 г. в 02:13:03.962
"Оҕо Охонооску уонна сыллааҕы дьаһах" - Федор Павлов Сыл ахсын буоларын курдук, Улуу Туймаада хочотугар ыраахтан-чугастан саха урааҥхайдар күөххэ үктэммит үөрүүлэригэр тоҕуоруһа мустан Үрүҥ Тунах Ыһыаҕы ыһар ытык күннэрэ тиийэн кэлбитэ. Үгэс быһыытынан үрдүкү айыылартан көрдөһөн алгыс түһэрэн, кымыс үрдүн охторууттан саҕалаабыттара. Таҥна сылдьар таҥаһын курдук аас маҥан баттахтаах ытык кырдьаҕас аҕыс кыталык кыыс, тоҕус туруйа уол арыалдьыттанан түһүлгэ ортотугар тахсыбыта. Кини бэйэтин сааһыгар холооно суох көнө уҥуохтааҕа, сытыы уоттаах харахтааҕа, чөллөркөй куоластааҕа – ыраахтан күөгэйэр күнүгэр сылдьар эр бэрдэ буолан көстөрө. Арай баттаҕа уонна мырчыстыбыт сирэйэ эрэ кини дьиҥнээх сааһын таайтара кэпсииллэрэ. Оҕонньор тахсыбытыгар, баччааҥҥа диэри ньамалаһа олорбут дьон «ньим» барбыттара, бары сүһүөхтэригэр турбуттара. Алгысчыт, аал уотун оттон баран, долгуйан хараҕын симириктии-симириктии, Үрүҥ Аар Тойонтон саҕалаан бары айыылары, иччилэри биир-биир аат ааттаан кырылыыр кымыһынан айах туппута, кэлэр сыл өлгөм үүнүүлээх, уйгулаах-быйаҥнаах, үгүс төрүөхтээх буоларыгар көрдөспүтэ. Иһийэн турар дьон алгысчыт тыла айыыларга тиийдин диэн истэригэр эмиэ көрдөһө турбуттара. Төһө даҕаны бары нуучча итэҕэлин ылынан, түөстэригэр кириэс кэтэ сырытталлар, өбүгэлэрин үгэһин ким даҕаны умнар санаата суоҕа. Алгыс сиэрин кэнниттэн көр-нар, оонньуу саҕаламмыта. Ким туох таҥастааҕынан маанымсыйбыт дьон түһүлгэҕэ төбүрүөннээн олорон аһыы-аһыы кус быһыйдар, ат бөҕөлөр күрэхтэрин көрбүттэрэ. Бастыҥ түһүлгэҕэ тоҕуоруспуттара тойоттор, кулубалар, бас-көс дьон. Күрүҥ олбоххо дьон-сэргэ итэҕэлин ылан саҥа тэриллибит Степной Дуума баһылыгынан талыллыбыт Лөгөй Тойон сыдьаана, Бороҕон улууһун ааттааҕа – Уйбаан Мигалкин олороро. Кини икки өттүгэр сэтээтэллэрэ Хаҥаластан Ырыкыныап суруксут, Боотур Ууһуттан Уот Ыстаарыһын, Намтан Кууһума Борокуопайап, Дүпсүнтэн Бүөтүр Баһылайап, Байаҕантайтан Өлөксөй Кэлиинискэй, Мэҥэттэн Дьаакып Бэриэһин уонна да атын улуустар кулубалара, кинээстэр, төрүт-уус ытык кырдьаҕастар олбохтоммуттара. Кинилэр диэтэх дьон астара-таҥастара даҕаны көннөрү дьонтон биллэ ураты этэ. Түөстэригэр мэтээллээх, курдарыгар куортуктаах тойон-хаан дьон сытыы быһаҕынан байтаһын биэ сыалаах этин элийэ быһан сии-сии, сөрүүн сүөгэйинэн, кырылыы кыынньар кымыһынан баттата-баттата, аһаан асхарыйа олорбуттара. Аттыларыгар үрүҥ көмүс илин-кэлин кэбиһэрдээх, ытарҕалаах, бөҕөхтөөх, хаарыс солко халадаай ырбаахылаах хотун дьахталлар эрдэриттэн итэҕэһэ суох туттан-хаптан олороллоро. Маанылар икки өттүлэригэр быыбарынай кулубалар, кинээстэр, муҥаат баайдар бааллара. Кинилэр даҕаны астара-таҥастара куһаҕана суоҕа, сорох киһи кулубаттан итэҕэһэ суох мааны көрүҥнээҕэ – куортуга, мэтээлэ эрэ тиийбэтэ. Оттон кытыы көннөрү дьон ким туох астааҕынан-таҥастааҕынан эмиэ самаан сайыны уруйдаан, өр көрсүбэтэх доҕотторун айхаллаан күө-дьаа буолбуттара. Кус быһыйдар сүүрэн элэҥнэспиттэрэ, тоҕустуу туоска буурдаан, куобахтаан, кылыйан кыыраҥнаппыттара. Бииртэн биир бэрт хатыс быаны тардыһан иҥиирдэрэ лачыгыраабыта, ким эрэ кыайыы өрөгөйүн билбитэ, ким эрэ хотторуу хомолтотун кууспута. Илии-атах оонньуутун түмүгэр быыппастар быччыҥнаах бөҕөстөр атыыр оҕустуу күрдьүөтэһэн тустан мадьыктаспыттара. Бүөтүр Силэпсиэп кинээс ыаллыы улуус биир нэһилиэгин кинээһэ Уйбаан Дьаакыбылабы кытары биирдии бөҕөһү талан ботуччу соҕус илии тутуһан сакылааттаһан ис-истэриттэн кычыкыланан, сүрэхтэрэ өрүтэ мөҕө олорбута. Бүөтүр киһитэ быччайбыт харахтаах, уһун синньигэс эрээри сүлүллүбүт куобах курдук бүтүннүү иҥииринэн эрийэ хаппыт орто саастаах Быччаҕар Дьөгүөркэ диэн киһи этэ. Салҕыытын сигэнэн киирэн ааҕын ... https://churlib.ru/o5o-ohonoosku-uonna-syllaa5y-dahah/