Ити бириэмэҕэ, аны миэхэ, кып – кыра оҕо оонньуур фарфортан оңоhуллубут чэй иhэр сервиh...
Ити бириэмэҕэ, аны миэхэ, кып – кыра оҕо оонньуур фарфортан оңоhуллубут чэй иhэр сервиhин ылбыттара. Ол сервиhинэн астына оонньоон, саахардаах килиэби дэлби мотуйан бэрт минньигэстик чэй иhэн сыпсырыйарым. Мин өйдүүрбүнэн, ол саҕана ынах арыыта кэмчи буолара, килиэби биилкэнэн мас арыытыгар буккуйан баран саахарга умньаан сиирбит. Оскуолаҕа киирэ иликпиттэн, аҕам убайдарбын кытта тэңңэ, от үлэтигэр илдьэ сылдьыбыта. Дэриэбинэттэн наhаа ырааҕа суох, “Баҕадьа” эбэтэр “Сайылык” диэн ааттыыр, үс түөлбэ күөллэрдээх сир үhүс түөлбэтин кытыытыгар оттуурбут. Ол сир мин улаатан үлэhит буолуохпар дылы, “Баабылап отуутун анна” диэн ааттаах этэ. Бэл сурукка – бичиккэ ол сири ити аатынан суруйаллара. Оттуурбутугар сороҕор дьиэбититтэн, сороҕор отуубутугар хоно сылдьарбыт. Ол саҕана, оттоон улаханнык эппэтэрбин даҕаны, аҕам от үлэтигэр олох эрдэттэн сыhыарбыта. Өрүү сүбэлии - амалыы, хайдах үлэлиэхтээхпин көрдөрөн биэрэ сылдьара. Ол кэмтэн үчүгэйдик өйдүүрүм диэн, отуу иhигэр куурбут от наhаа минньигэс сыта. Билигин даҕаны ол кэрэ сыт, оҕо сааспын ахтан, санаан кэллэхпинэ, муннубар биллэн ааhар курдук. Кэлин “Эмис” диэн, дэриэбинэттэн тэйиччи баар сиргэ, отууга хоно сытан оттуур этибит. Онно баанкалаах сгущеннай үүт сиэри, сатаан ааттаабакка “Мангищённай щииттэ биэриң эрэ”, - диэн дьоммун күллэрэн турабын. Ийэм кыра кылаастары үөрэтэрэ, миигин сороҕор оскуолаҕа илдьэ сылдьааччы. Кини үөрэтэр кэмигэр, кылааска киирэн, учуутал остуолун кытыытыгар саңата – иңэтэ суох олоппоско олорооччубун. Уруок бүтүүтэ ийэм оҕолорго остуоруйа кэпсээччи, мин саамай күүтэрим ол буолара. Сыллар ааhан испиттэрэ... Куруук кыра сылдьыам дуо. Биир саастыылаахтарым курдук син улаатан испитим. Алта саастаахпар оскуолаҕа үөрэнэ киирбитим. Анна Егоровна Батагаеваҕа, сүрдээх үчүгэй учууталга түбэhэн үөрэммиппит, билиигэ бигэ акылааты кини уурбута. Маңнайгы кылааhы этэңңэ бүтэрбитим. Самаан сайын кэлэн, “Төгүрүк” алааска оҕолору кытта лыах тутан оонньуу сырыттахпытына, арай ийэм иhэр эбит. “Өлүөсэ, мин балыыhаҕа бардым, сотору кэлиэм”, - дии – дии ааhа турда. Онтон киэhэ биэс чаас саҕана, балыыhаҕа үлэлиир кыыс ааhан иhэн “Балтыланның, ийэң кыыстанна, дьоңңор эт”, - диэтэ. Иhиттиэм, истибэтиэм диэтим даҕаны, сүүрэн тибигирэтэн кэлэн, дьоммор кэпсээн тигинэтэн кэбистим. Үөрүүбүттэн атаҕым сири билбэт буолла. Ол күнү быhа ыллаа да ыллаа, эккирээ да эккирээ буола сырыттым. Сотору ити үөрүүм эбии үлэннэн солбуллубута. Оскуола кэнниттэн наар балтыбын Варяны көрөбүн, утутаары бигиибин. Төhө даҕаны оонньуохпун баҕардарбын, балтыбын сүрдээҕин таптыыбын, онон тулуйабын. Син өр тулуйуох киhини, табаарыс оҕолорум сүгүннээбэттэр, түннүгүнэн итинэн былтас, манан малтас. Дэлби оонньоон сирэйдэрэ кытарбыта, сыыңтара быргыйбыта, санаалара көнньүөрбүтэ сүрдээх. Мин тулуйа сатаан баран, биир үтүө күн: “Сөп буолуо, “хачыгыр” үйэтэ ааспыта”, - дии санаат таhырдьа ыстанным. Сүүрэн тиийэн ампаар кэтэҕэр саhар санаалаах этим. Ону аҕам эккирэтэн тахсан, икки миэтэрэҕэ эрэ тиийбэт үрдүк уңуохтаах киhи өр гыныа дуо, мин балачча сүүрбүппүн, иккитэ эрэ атыллаан кэбистэ, саҕабыттан харбаан ылла. Буруйданан күнү быhа муннукка турбутум. “Дезертирдээhиним” итинэн бүппүтэ. Бэриллибит үлэни тиhэҕэр тиэрпэккэ куотар куhаҕан эбит диэни итиннэ бигэтик өйдөөбүтүм. Иккис кылааска киирэрбэр, аҕам аан бастаан куска илдьэ барбыта. Мин дьэ, аан дойду куhун барытын суоhарыах курдук сананан, аҕам миэхэ анаабыт биир уостаах отут иккилээх саатын санныбар туора сүгэн, тос курдук туттан, аҕабынаан уонна убайбынаан Вадимныын “Торудьаан” диэн күөлгэ киирбиппит. Аҕам бастатан туран сыал ыттарбыта. Хайдах кыңыырбын, саабын хайдах тутарбын көрдөрөн, үөрэтэн биэрбитэ: “Сэрэнээр, түңнэри тэптэрээйэххин”, - диэбитин чуолкайдык өйдүүбүн. Били киинэҕэ көрөр снайпердарым курдук туттан – хаптан, кыңаан оччойон баран, саам чыыбыhын тардан кэбистим, саам күүскэ да күүскэ санныбар саайбат үhү дуо, чуут – чаат тиэрэ таhылла сыстым. Санным өр баҕайы нүөлүйэн ыалдьа сылдьыбыта.