“Күнү көрдөрбүт күн ийэм”– литература-музыка киэһэтэ
“Күнү көрдөрбүт күн ийэм”– литература-музыка киэһэтэ Ийэ – бу ханнык баҕарар киһиэхэ саамай күндү, саамай чугас, истиҥ, эйигин өйүүр, өйдүүр, өрүһүйэр киһибит буолар. Алтынньы 21 күнүгэр П.А.Ойуунускай аатынан Литература музейыгар “Күнү көрдөрбүт күн ийэм” диэн Саха Өрөспүүбүлүкэтин Ийэлэрин күнүгэр аналлаах литература-музыка салона буолан ааста. Бастакы түһүмэххэ суруйааччылар ийэлэрин туһунан кэпсээтилэр, иккис түһүмэххэ сайаапканан Ийэ туһунан хоһоон аахтылар, ырыа ыллаатылар. Саха норуотун суруйааччыта, СӨ норуотун хаһаайыстыбатын үтүөлээх үлэһитэ Д.Ф. Наумов күнү көрдөрбүт ийэтин, Сиибиктэ Дмитриевнаны, кини биир саастааҕар суох буолбутун, иитиллибит ийэтин Александра Дмитриевна Осипова тапталын билэн улааппытын, киниэхэ анаан “Сылабаар” диэн кэпсээннээҕин, эбэтин кытта бииргэ түспүт хаартыскатын куруук ханна да сырыттар бэйэбин кытта илдьэ сылдьабын диэн кэпсээн уйадыйан ылла. Саха норуодунай суруйааччыта Серафим Романович Кулачиков-Эллэй кыыһа, доруобуйа харыстабылын бэтэрээнэ, үс оҕо ийэтэ, икки сиэн эбэтэ Наталья Серафимовна Спиридонова эбэтин Татьяна Сергеевна туһунан кэпсээтэ. Эбэтэ олус үчүгэй суоллаах-иистээх иистэнньэҥ эбитин, дьоҥҥо иистэнэн биэрэрин, ыалдьытымсаҕын бэлиэтээтэ. Татьяна Сергеевна Кулачиков Роман Иванович диэн биир уол оҕолоох огдообо киһиэхэ кэргэн тахсан 5 оҕону төрөппүт: Серафим, Михаил, Мотрена, Лидия, Нина. Мойуона диэн алааска улахан нуучча дьиэтин туттан сэниэ ыал буолан олорбуттар. Төһө да ыарахаттар баалларын үрдүнэн оҕолорун барыларын үөрэттэрбиттэр, — диэн төрүт дьоннорун туһунан кэпсээн сырдатта. Үс дьукаагыр суруйааччы ини-биилэртэн биирдэстэрэ, суруйааччы, худуоһунньук Н.Н. Курилов кэлэн ыалдьыттаата. Кини ийэтин Анна Васильевна тыыннаах куолаһын араас матыыптаан дьукаагырдыы ыллыырын аҕалан иһитиннэрдэ, үс араас омук тылынан ийэтин туһунан кинигэ таһааттарбытын аҕалан көрдөрдө. Николай Николаевич бырааттыылартан саамай кыралара буоламмын “Личико” диэн таптал ааттааҕым диэн күлэ-үөрэ аҕынна. Буойун-суруйааччы, прозаик, “Хотугу сулус” сурунаалга өр кэмҥэ проза салаатыгар үлэлээбит Семен Осипович Никифоров ийэтин, Мэҥэ Хаҥалас 2 Тыыллыма нэһилиэгин Хаатылыма олохтооҕун Марфа Прокопьевна Никифорова (Михайлова) (1902 с.т.) туһунан буойун-суруйааччы кыыһа, эмчит идэлээх Лидия Семеновна Никифорова кэпсээтэ. Эбэтэ олус үчүгэйдик иистэнэр эбит. Семен Осипович сэриилэһэ сылдьан, Берлинтэн 1945 с. ийэтигэр анаан суруйбут хоһоонун ааҕан иһитиннэрдэ. Салгыы Лидия Семеновна бэйэтин ийэтин Варвара Павловнаны истиҥник аҕынна. Төрөппүттэрэ иккиэн аҕатынаан Хаатылыма эбэҕэ бииргэ сөтүөлээн, оонньоон улааппыттар, онтон аҕалара Семен Осипович Аҕа дойду улуу сэриитин Берлиҥҥэ түмүктээн, 1946 с. дойдутугар эргиллэн кэлэн, сөбүлүүр кыыһын Варвара Павловнаны кэргэн ылбыт. Икки тулаайах дьон холбоһоннор олус иллээхтик, дьоллоохтук дьиэ кэргэн буолан олорбуттара. «Ийэм “Хотугу сулус” сурунаалга бухгалтер-кассирынан 75 сааһыгар дылы үлэлээбитэ, сэттэ оройуонунан көһө сылдьыбыттар. Саккырыырга олорон ийэм наһаа үчүгэйдик этэрбэс тигэргэ үөрэммитэ. Биһиги бииргэ төрөөбүт үһүөбүт, балтым баар, быраатым эдэр саһыгар суох буолбута. Мин икки кыыстаахпын, сиэннэрдээхпин. Ийэм, аҕам дойдуларыгар 2 Тыыллымаҕа, Хаатылымаҕа сайылык туттан сайылыыбыт, заповедник дойдута буолан, куһа-хааһа элбэҕэ, отоно өлгөмө», – диэн Лидия Семеновна кэпсээнин түмүктээбитэ. «Саха» национальнай көрдөрөр-иһитиннэрэр хампаанньа ыытааччыта, ырыа куттаах Аскалон Семенов мустубут ийэлэргэ анаан ырыа бэлэхтээтэ уонна «Саҥа күҥҥэ», «Сонуннарга» тэрээһиммитин сырдаппытыгар улахан махталбытын тиэрдэбит. Суруйааччы дьахтар, драматург Мария Петровна Обутова-Эверстова туһунан кыыһа Мария Ксенофонтовна Эверстова кэлэн үгүһү кэпсээтэ. Мария Петровна Маҕаҥҥа Көдөһү диэн алааска төрөөбүт, дойдутугар үөрэнэн баран, куоракка көһөн Дьокуускайга 2 №-дээх оскуоланы бүтэрбит. Онно литература куруһуогар дьарыктаммыт, «Дьулуруйар Ньургун Боотур» олоҥхону туруорбуттар.