КЛЕЩТЭН ХАЙДАХ ХАРЫСТАНАБЫТ?
КЛЕЩТЭН ХАЙДАХ ХАРЫСТАНАБЫТ? Сайыҥҥы куйаас күннэр кэлэннэр дьон-сэргэ айылҕаҕа тахсан сынньанара, оттуура-мастыыра үгүс, сир да астыы тахсааччы элбиэҕэ. Ону тэҥэ, айылҕаҕа тахсары кытта үөҥҥэ-көйүүргэ, чуолаан клещкэ ытыттарыы куттала үөскүүр. Клещ миэтэрэ аҥара үөһэ ыттыбат, онон мас үрдүнэн ыстанан даҕаны, көтөн даҕаны түһэр кыаҕа суох, эбиитин көрбөт. Ол эрээри, сыты 10 миэтэрэ ыраахтан билэр кыахтаах. Клещ сиэртибэтин окко эбэтэр сиргэ олорон кэтэһэр, кэлээтин кытта инники атахтарынан хатана түһэр. Клещ ытырарын киһи билимиэн сөп, тоҕо диэтэр үөн ытырарыгар сүмэһинин кытары ыарыыны суох оҥорор веществону киллэрэр. Клещ тыаҕа эрэ буолбакка, аралдьыйар пааркаларга, саадтарга эмиэ олохсуйарын умнумуохха наада. Үөн ытырбыт сиригэр 2-3 чаас буолан баран тириигэ иһэлийии кытаран тахсар, кыһыйар, киһи температурата тахсар, хаан баттааһына намтыыр, сүрэх тэбиитин тэтимэ күүһүрэр, сэниэтэ суох буолуу бэлиэтэнэр. Хас чаас аайы ытырбыт сирэ иһэлийиитэ, кыһыйыыта улаатан иһэр. Киһи олоҕор улахан кутталлы энцефалиты тарҕатар клещ олохтуур. Бу түгэҥҥэ кэмигэр сөп эмтэниини оҥорботоххуна эт-сиин баралыыстыан сөп, тыынар уорганнар кэһиллэллэр, мэйии үлэтэ мөлтүүр, ону тэҥэ киһи олохтон туоурон сөп. Энцефалита суох клещ ыстаатаҕына, улахан куттал суоһаабат эрээри, аллергиялыыр дьоҥҥо, оҕолорго, аҕам саастаахтарга сэрэхтээх, ыстаммыт сиринэн ириҥэрэн тахсыан сөп, аллергияны көбүтэн Квинке иһэлийиитинэн ыалдьар куттал баар. Клещтэн хайдах харыстанабыт? Клещтан көмүскэнэр миэрэлэринэн сэрэтэр уонна харыстанар быһыыны туруортарыы, тыаҕа тахсарга сырдык, бүтэй таҥаһы кэтэн үөн-көйүүр киирбэт гына бүөлэнии, эти-сиини көрүнүү буолар. Клещ утары спрейдэри, кремнэри инструкцияларын тутуһан туһанар ордук харыстыыр. Клещкэ ытыттарбыккытын биллэххитинэ бэйэҕит тута оруурга бириэмэни бараабакка, чугастааҕы медпууҥҥа эбэтэр балыыһаҕа суһаллык тиийэргитигэр сүбэлиибит. Клещ энцефалиттааҕа, суоҕа тас көрүҥүнэн быһаарыллыбат, сүһүрүүлээҕин лаборатория эрэ быһаарар кыахтаах. Клещтэн сэрэхтээх буолуҥ, бэйэҕитин харыстаныҥ! Мэҥэ Хаҥалас улууһун дьаһалтатын пресс-сулууспата