Учуутал, кыраайы үөрэтээччи, суруйааччы Иван Данилов – Элгээйигэ — 13 июля 2026 г. в 01:05:24.179
Учуутал, кыраайы үөрэтээччи, суруйааччы Иван Данилов – Элгээйигэ Иван Данилов Элгээйигэ үлэлии кэлэригэр оскуола 7 кылаастаахтан орто оскуолаҕа уларытыллан тэриллибит 28 учууталлаах 480 үөрэнээччилээх оройуон биир улахан оскуолата этэ. Бу иннигэр Иван Кононович учуутал институтун бүтэрэн Тойбохой оскуолатыгар учууталынан 1939-1942, онтон 1942-1945 сс. дириэктэри солбуйааччынан үлэлээн, учууталлар да, үөрэнээччилэр да тапталларын, ытыктабылларын ылбыт үлэһит киһи тиийэн кэлбитэ. Манна Яков Иванович Алексеев 1931 с. оскуола дириэктэринэн үлэлиирэ. С.Н.Гурьев, М.И.Осипов, А.С. Рупова, М.С.Григорьев, И.С. Игнатьев курдук оройуоҥҥа киэҥник биллэр учууталлары тэҥэ орто уонна эдэр көлүөнэ учууталлар элбэхтэрэ – И.Н. Дмитриева,К.И. Басаева, И.В. Попов, С.Е. Захаров, М.С. Платонова, И.С. Иванов, И.И. Семенов, А.Е. Ефремова, Г.С. Гурьев, Е.Е. Гурьева, Т.Я. Саввинова, П.Ф. Александров. Итини таһынан Саха сирин тас өттүттэн кэлэн үлэлии сылдьар Н.Д. Каратаева, Г.С. Самойлова, В.П. Мочалова, Н.В. Барсуков, Р.Я. Никитенко, В.Ф. Кислина, Т.Е. Ерастова, Г.И. Першина диэн учууталлар бааллара оскуола историятын докумуоннарыгар бэлиэтэммит. Маннык улахан педагогическай кэлэктииби салайар уустуктардааҕа. Ол уустуктары Иван Кононович хайдах туораабытын кэлин өр кэмҥэ хас да оскуолаҕа завучтаабыт Иван Иванов-Уйбаан Нуолур маннык ахтыбыт: «…Кини үөрэтиигэ биир туспа көрүүлээх, ньымалардаах завуч этэ. Бу иннигэр Тойбохойго эмиэ үөрэх чааһын салайбыт, онон лаппа опытырбыт. Уруогу олус сиһилии ырытара. Иван Кононович учууталлартан методиканы туттарга айымньылаахтык сыһыаннаһары ирдиирэ, уруок барыта биир халыып буолуо суохтаах диирэ. Кини итинник ирдэбилэ бэйэтэ айар үлэнэн дьарыгырарыттан ситимнэнэн эрдэҕэ. Биир тылынан, учууталы кытта үлэтэ, киэҥ билиитигэр олоҕуран дакылааттыыра педкэлэктиипкэ ураты, тэриллиилээх быһыыны-майгыны үөскэтэрэ. Кини учууталларга көмөлөөх киһи эбитэ саарбахтаммат. Ити эрэн, дириэктэрэ Яков Ивановичтыын мэлдьи биир санаанан үлэлээбэтэхтэрэ быһыылааҕа, дөрүн-дөрүн бэйэлэрэ хабырыйсаллара, ол кэлэктиипкэ бэрдэ суохтук дьайан ааһара. Бука, ирдэбиллэрэ тус-туспата чахчы. (Баҕар, 1935-1838 сс. Сунтаар оройуонун үөрэҕин салаатын сэбиэдиссэйинэн үлэлии олорон Яков Иванович Дьокуускайга үөрэххэ бара сатаабыт эдэркээн Иван Даниловы бопсубутуттан буолуон эмиэ сөп. А.И.) Иккиэн да эрбии биитин курдук билиилээх-көрүүлээх дьон бэртэрэ этилэр. Кэлин, дьылҕа барахсан дьаһайыытынан, дойдуларыттан туоххаһыйбыттара эрээри, өссө биир кэмҥэ институту бүтэрбиттэрэ. Олох иллэспиттэр сурахтааҕа. Куоракка остолобуойга күлэ-сала аһыы олороллоругар түбэһэн, «О, Уйбаан» дэтэрим. Иван Кононович устунан суруйар үлэнэн олохтоохтук, уһуннук дьарыктаммыта». Альбина Иванова, СӨ үөрэҕин үтүөлээх үлэһитэ, Элгээйи нэһилиэгин Бочуоттаах олохтооҕо. Салгыы бу ссылканнан киирэн аах. https://сунтаарсонуннара.рф/uchuutal-kyraajy-үөreteechchi-surujaachchy-ivan-danilov-elgeejige/