Бөтүрүөп күнэ – сайыммыт чыпчаала, от үлэтэ саҕаланар күнэ! — 12 июля 2026 г. в 07:20:22.315
Бөтүрүөп күнэ – сайыммыт чыпчаала, от үлэтэ саҕаланар күнэ! От ыйа – сайын үгэнэ, сайын оройо, от-мас сибэккитэ, туораҕа ситэр кэрэ кэмэ. Үрэх, өрүс кытылларыгар сардаана сибэккитэ тэтэрэ кыыһар, чараҥнарга дьэдьэн буһар, ойуур саҕатыгар хаптаҕас, моонньоҕон ситэр ссаамай минньигэс, күүтүүлээх кэм. Ый ортотун диэки Саха сиригэр от хомуура саҕаланар. Өбүгэлэрбит оттуур кэми үс таҥаранан бэлиэтииллэрэ: от ыйын 12 күнэ - Бөтүрүөп, окко киирэр кэм. Эбэтэр хойутаабыт дьон «абааһылар мунньахтарын» кэнниттэн, от ыйын 15 күнүттэн киирэллэр. Атырдьах ыйын 2 күнэ - Ылдьыын, хотуур ортото; балаҕан ыйын 14 күнэ - Сэмэнэп, от үлэтин бүтүүтэ. Сахалар от ыйын 13 күнүттэн – “Кунай Хотуурдаах” күнтэн куттаналлара. Бу кэмҥэ «абааһылар мунньахтара» от ыйын 12 күнүгэр түүн 12 чаастан от ыйын 13 күнүн түүн 12 чааһа туолуор диэри барар. «Айдаарар, тыас таһаараар аньыы. Онон тыаһаамаҥ-ууһаамаҥ, мээнэ күлүмэҥ-салымаҥ, улахан үлэни үлэлээмэҥ, чуумпутук сылдьыҥ»,-диэн кырдьаҕастарбыт сэрэтэллэрэ. Бөтүрүөп күнүттэн от үлэтэ толору күүһүнэн саҕаланар кэмэ. Былыр-былыргыттан өбүгэлэрбит бу кэмҥэ айылҕаны кэтээн көрөн, кэлэр кэскили билгэлээн, үлэ-хамнас хайдах буолуохтааҕын таайаллара. От ыйын 12 күнэ -Бөтүрүөп күнэ: • Бөтүрүөп күнэ ардахтаах буоллаҕына – от кэмэ ардахтаах буолар, ол эрээри от үүнүүтэ үчүгэй, бурдук, отон, тэллэй дэлэй күһүнэ буолар. • Күн уота чаҕылхайдык тырдаҕына, кураан буоллаҕына – сайыммыт бүтүннүү кураанныан сөп, ол оттуур дьоҥҥо үлэҕэ табыгастаах буолуон сөп. • Сарсыарда былыт эбэтэр туман түстэҕинэ – оҕолоох ынах үүтэ элбиир диэн этэллэрэ. От ыйын 13 күнэ - Кунай хотуурдаах күнэ. Бу күн от охсуллубат – «Абааһы мунньахтыыр күнэ». От ыйын 14 күнэ. Оҕуруот сыыс отун ыраастааһын кэмэ. Бу күн ыраастаатаххына, өлгөм үүнүүнү ылыахха сөп. От ыйын 21 күнэ – Борокуоппайап күнэ. Кус оҕото ситэр, дьэдьэн буһар, кэҕэ үчүгэй дьылга Борокуоппайапка диэри этэр. Ийэ сайын - От ыйын 22 күнүттэн атырдьах ыйын 17 күнүгэр диэри. Кылгастык Тускул 01.07.2026 “Киин куорат” хаһыакка суруйбут билгэтин санаттахха, кини эппитин курдук быйылгы сайыммыт саҕаланыыта дэлби тымныйан, оҕуруоту хойутаан олортубут, ону таһынан хаһыҥнар түһэннэр уустугу кырдьык үөскэтэ сырыттылар. Норуот синоптига Тускул: “Бу быйылгы сайыммыт күнэ-дьыла балай да уларыйда; ол курдук, от ыйын өҥүрүк куйааһа быйыл бэс ыйын 25 күнүттэн саҕаламмыта уонна от ыйын 12 күнүнэн Бөтүрүөп таҥаранан түмүктэнэр курдук. От ыйын аҥаарыттан ыла 30 кыраадыстаах куйаастар тохтуохтара, сүрүннээн 22-26 кыраадыс туруоҕа. Оттон от ыйын 21, 25, 28, 30 күннэригэр ардахтаах күннэр туруохтара, эрдэ үлүмнэһэн оттоон хаалыҥ. Быйыл Үргэл уонна Ый алтыспыттара, онон 2026 сылтан “күн активноһа” чуумпурууга барыахтаах, оччоҕо, дьэ, олохпут барыта оннун булан, өҥ дьыллар саҕаланалларын бэлиэтэ буолла. ...Бүлүү сүнньүн улуустарыгар былырыыҥҥытын курдук сөрүүн соҕус буолуо, II декадаҕа түүнүн биллэ сылыйар. Дьэ уонна бу ыйга, былырыыҥҥыга тэҥнээтэххэ, Бүлүү эҥэр улуустарыгар ардаҕа II декадаҕа элбэх, ол оннугар III декадаҕа кэмчи буолууһу. Оттуурга үчүгэй күннэр туруохтара. I декада күнүс +24С, +27С кыраадыс сылаас, түүнүн +10С+14С . II декада күнүс +23С+26С кыраадыс сылаас, түүнүн +20С +22С кыраадыс сылаас. III декада күнүс+24С+26С кыраадыс сылаас, түүн +16С +18С кыраадыс сылаас буолсу. От ыйын температурата – +20С. Ыраас күннээх күнэ – 10 хонук. Ардахтаах күнэ – 8 хонук. Былыттаах күнэ – 7 хонук». Бу билгэлэр аҥардас тыл эрэ буолбакка, үйэлээх уопут, айылҕаны кытта алтыһыы муудараһа буолаллар. Онон тыа сирин олохтоохторо, отчуттар, оҕуруотчуттар от ыйын 12 күнүн -Бөтүрүөп күнүн күнү ураты болҕомтолорунан көрсөллөр. Билиҥҥи кэмҥэ тыа хаһаайыстыбатыгар аныгы технологиялар киириилэрин таһынан, өбүгэлэрбит үгэстэрэ, айылҕаны кытта алтыһыы, кини ыйыыларын истэн үлэни сааһылааһын улахан суолталаах. Бөтүрүөп күнэ – биһиги Айылҕабыт күүһүн өйдүүргэ, киниэхэ махтанарга, кэлэр кэскилбит туһугар дьулуһан үлэлииргэ ыҥырар ытык күн.