Аммага, педагогическай дьаарбанка чэрчитинэн - — 12 июля 2026 г. в 01:57:35.248
Аммага, педагогическай дьаарбанка чэрчитинэн - Саха АССР бастакы доруобуйа уонна үөрэх народнай комиссара, Саха АССР Сэбиэттэрин I уонна V съезтэрин, РСФСР Советтарын XI-XII съезтэрин, ССРС II, III съезтэрин делегата, Саха Киин ситэриилээх комитетын I, II, IV, V ыҥырыыларын чилиэнэ, I, IV ыҥырыы кэмигэр ити орган Президиумун чилиэнэ, Бүтүн Россиятааҕы Киин ситэриилээх комитекка Саха АССР бастайааннай представителэ, ССРС Киин Ситэриилээх комитетын Национальностарга советын чилиэнэ. Бөдөҥ государственнай деятель Донской Семен Николаевич - төрөөбутэ 131 сылынан республиканскай педагогическай аагыылар буолан аастылар. Кылгастык Донской Семен Николаевич – II туьунан кэпсээн ааһарым арыый да тогоостоох буолуо диэн санааҕа кэллим. Дьоно тыыннаахтарыгар убайа Семены кытта бииргэ үөрэннин диэн Дьокуускай духовнай семинариятын начальнай оскуолатыгар киллэрбиттэрэ. Үөрэҕин салҕаан, духовнай училище кэнниттэн семинарияны 1914 сыллаахха бүтэрбитэ. Семинарияны бүтэрэн, 1914 с. Семен-II Петербурдааҕы психоневрологическай институкка үөрэнэ киирэр. Нөҥүө сылыгар ыалдьан эмтэнэр, онтон кэлин Дерпт куораттаҕы Юрьевскай университет медицинскэй факультетыгар киирэр. 1916 с. ыараханнык ыалдьан Халила диэн Финляндия санаторийыгар 1918 сылга диэри эмтэнэр. 1918 сыл бүтүүтүгэр С. Н. Донской-II дойдутугар, Саха сиригэр эргиллэн кэлэн учууталлыыр. Ити кэмҥэ "Якутское земство" хаһыакка оскуола, үөрэҕирии туһунан элбэх ыстатыйалары суруйар. Сахалар ыраахтааҕы былааһын саҕана бэйэлэрин олохторун-дьаһахтарын бэйэлэрэ салайынан сайдар кэскиллэрэ суоҕун өйдөөбүт буолан, Советскай былаас бастакы салайар органнарыгар улгумнук кыттан, саҥа олоҕу туругурдарга өйүн-санаатын түммүтэ. Ол курдук, 1920 с. атырдьах ыйын 8 күнүттэн 1922 с. от ыйын 16 диэри Бүлүү уеһынааҕы норуот үөрэҕин отделын салайбыта. Бүлүүгэ С.Н. Донской-II биллэр общественнай деятель: 1920 с. революционнай комитет чилиэнэ буолбута. 1921-1922 с. – олохтоох краеведческай музейы тэрийэн салайбыта, 1922 с. уезд ситэриилээх комитетын чилиэнинэн итиэннэ Бүлүү уокуругун сэбилэниилээх күүстэрин штабыгар тэрийэр-административнай отделыгар сэбиэдиссэйдээбитэ, Бүлүү уеһын Советын бастакы съеһигэр делегат буолбута, онно кинини ситэриилээх комитет чилиэнинэн талбыттара. Киэҥ билиилээх-көрүүлээх, оскуола үлэтин бэркэ билэр уонна салайар үлэҕэ дьоҕурдаах диэн С. Н. Донской-II 1922 с. от ыйын 16 күнүгэр Саха АССР бастакы правительствотыгар үөрэх народнай комиссарынан аныыллар. Ити дуоһунаска кини 15 ый устата үлэлээн саха оскуолаларын астаран, бэйэтин норуотугар саха омук суругун-бичигин олохтооһуну саҕалаабыт үтүө өҥөлөөх. 1924-1926 сылларга ССРС норуоттарын Киин Издательствотыгар Саха секциятын председателинэн үлэлээбитэ, онно сахалыы учебниктары, үөрэх көмө пособиеларын бэчээттээһини тэрийэн дойдутун оскуолаларын хааччыйбыта. Саха сиригэр С. Н. Донской-II 1926 с. бүтүүтүгэр эргиллэн кэлэн үөрэх уонна доруобуйа харыстабылын народнай комиссариятын методическай Советын салайбыта. Ити методическай Совет саха оскуолатыгар үөрэх программатын оҥороро, оҕолору сахалыы үөрэтиини, библиотекалары тэрийиини, бюллетеннэри таһаарыыны олохтообута. Онуоха эбии улахан дьону сурукка-бичиккэ үөрэтии, тыа сиригэр краеведческай үлэни сайыннарыы, кулууптары тэрийии киэҥник ыытыллан олохтоох нэһилиэнньэ биһирэбилин ылбыта.