💥Авазынга белек
💥Авазынга белек 📢Март 8 – Бүгү-делегейниң херээженнер хүнүнде, частың чараш башкы байырлалында, эр-даа, кыс-даа төл чырык черге чаяаттынып төрүттүнүп кээрге, ава кижиге оон улуг белек турбас дээрзин амыдыралдан көрүп чоруур бис. 40 чыл бурунгаар шак ындыг белек кылдыр төрүттүнгеш, ам бо хүнде Тыва Республиканың алдарлыг артизи, В. Халилов аттыг Тываның күрүне филармониязының уран чүүл удуртукчузу, Тываның В. Тока аттыг күрүнениң симфониктиг болгаш Тываның национал оркестрлериниң хөгжүмчүзү, Тывада бир дугаар дээди эртемниг тыва виолончелист Айдың Сергеевич Седиини чугааже чалаан бис. Ам аңаа сөстү дамчыдар-дыр бис: – Ада-өгбем ук-төөгүзү Ак-Туругнуң Кара-Суг бажындан эгелээн. Седии деп фамилия ачамның талазындан кырган-ачам Седии Монгуштуң адындан укталган дээр чораан. Ооң ады фамилия апарбаан болза, Монгуш фамилиялыг чоруур турган-дыр бис. Ада-ием Сергей Шурукуевич, Наталья Балчымаевна Седиилер Ак-Туругдан көшкеш, амгы үеде Арыг-Үзүү суурда чурттап турарлар. Оларның аразы чаңгыс хар – 68, 69 харлыг улус. Авам бүгү назынында школага орус дыл башкызы болуп ажылдаан, ачам — токарь. Өг-бүледе 4 кады төрээннерниң үш дугаары кылдыр 1986 чылдың март 8-те авамга белек кылдыр төрүттүнген төөгүлүг мен. Улуг угбалыг мен, ооң соонда акым ам аравыста чок, бодумдан бичии кыс дуңмалыг мен. Уруглар садынга “Койгунак”, “Дииңчигеш” дээш өске-даа биске өөредип турган ырлардан аңгыда, Уран биле Салбакай дугайында кожамыкты база бадыргылаар турган мен. Школа кирер үем чедип кээрге, Арыг-Үзүүде бажыңывыска ачамның талазындан төреливис болур, кырган-ачам деп чугаалап өзүп келгеним чонга таныттынгыр композитор Кадыр-оол Бегзи чедип келген. Хөй чугаа чокка мени машиназынга олурткаш, Кызылга эккелген. Ыр-шоорга, уран чүүлге сундулуг оол-дур дээш, Р. Кенденбиль аттыг республиканың уругларның уран чүүл школазынче ол киирип каан... Ол школаже 7 харлыымда киргеш, 9 класска чедир өөренген мен. Ынчан школаның аңгы оран-савазы чок турган үеде хөгжүм талазы-биле кичээлдер Политчырыдыышкын бажыңынга (амгы Культура яамызының оран-савазы) эртип турган болза, ниити билиг кичээлдери Кызылдың 14 дугаар школазынга болуп турган. Кожууннардан келген сургуулдарны ол-ла школадан ырак эвесте “Алёнушка” уруглар садынга чурттадып турган. Ол үеде школаның директору Маргарита Аркадьевна Григорова турган. Р. Кенденбиль аттыг республиканың уругларның уран чүүл школа-интернады 1999 чылда аңгы оран-савалыг апарганда, Виктор Сергеевич Чигжит директорлап турган. https://vk.com/wall-201111625?postponed=1&w=wall-201111625_60589