От ыйын 12 күнэ – Бөтүрүөп таҥара күнэ — 12 июля 2026 г. в 02:33:06.299
От ыйын 12 күнэ – Бөтүрүөп таҥара күнэ Бөтүрүөп күнүн историята икки улахан өрүттээх: христианскай таҥара итэҕэлэ уонна саха норуотун олоҕун-дьаһаҕын үгэстэрэ. Бу күн икки ураты култуура ыкса сибээстэһиитин түмүгэ буолар. Христианскай төрдө (Православие) Православнай таҥара календарыгар бу күн Сибэтиэй Апостоллар Петр уонна Павел күннэрэ (Петров день) диэн ааттанар. Кимиэхэ ананар: Иисус Христос бастакы үөрэнээччилэригэр — Петрга уонна Павелга. Кинилэр христианствоны аан дойдуга тарҕаппыт үтүөлээхтэр. Муҥнаныылара: Иккиэннэрин Рим императора Нерон салайар кэмигэр, итэҕэллэрин иһин муҥнаан өлөрбүттэрэ. Петры төбөтүнүн аллара гынан кириэскэ тириэрдибиттэрэ, үһүйээн быһыытынан, бу быһыы 67 сыллаахха от ыйын 12 күнүгэр (эски истиилинэн бэс ыйын 29 күнүгэр) буолбута. Таҥара күнэ олохтонуута: 324 сыллаахха Римҥэ уонна Константинопольга кинилэргэ анаан бастакы храмнар тутуллубуттарын кэннэ, бу күнү сылын аайы улаханнык бэлиэтиир буолбуттара. Саха олоҕор-дьаһаҕар киириитэ XVII үйэҕэ Саха сиригэр православие киирбитин кэннэ, сахалар таҥара күннэрин бэйэлэрин айылҕаларын хаамыытыгар уонна хаһаайыстыбаларыгар уонна итэҕэллэригэр сөп түбэһиннэрэн сылыктыыр буолбуттара. Календарь уларыйыыта: Сахалар от ыйын урукку былыргы аатын (Үһүнньү) уларытан, сорох улуустарга чопчу "Бөтүрүөп ыйа" диэн ааттыыр буолбуттара. Абааһылар мунньахтара: Былыргы сахалар итэҕэлигэр Бөтүрүөп күнүн кытта сибээстээх ураты өйдөбүл баар. Бу күн (уонна сарсыныгар, от ыйын 13 күнүгэр) Аллараа дойду иччилэрэ, абааһылар мунньахтыыллар диэн ааҕаллара. Ол мунньахха ким төрүүрүн-өлөрүн, ким дьылҕата хайдах буоларын быһаарсаллар диэн итэҕэйэллэрэ. Окко киирии кирбээҕэ: Былыр Бөтүрүөп таҥара иннинэ от ситэ илик, сибэккилэнэ турар буолан, ходуһаҕа маассабайдык киирбэттэрэ. Бөтүрүөп күнүн (куйаас үгэнэ) аһардан баран, от сиэмэтэ сиппитин кэннэ биирдэ улахан оттооһун үлэтэ саҕаланара. От ыйын 12 күнэ — Бөтүрүөп күнэ. От сиэмэтэ ситэр, окко киирии, өҥүрүк куйаас, Бөтүрүөп ардаҕа түстэҕинэ, бурдук, отон, тэллэй дэлэй күһүнэ буолар. От ыйын 13 күнэ — Кунай хотуурдаах күнэ, бу күн от охсуллубат – «Абааһы мунньахтыыр күнэ». От ыйын 14 күнэ — Оҕуруот сыыс отун ыраастааһын кэмэ, бу күн ыраастаатаххына, өлгөм үүнүүнү ылыахха сөп. От ыйын 21 күнэ — Кус оҕото ситэр, дьэдьэн буһар. От ыйын 21 күнэ — Борокуоппайап күнэ. Кус оҕото ситэр, кэҕэ үчүгэй дьылга Борокуоппайапка диэри этэр.