Патчахны арбачысы — 1 июля 2026 г. в 13:33:14.632
Патчахны арбачысы Холамханланы Бурхуну жашы Жашарбек онтогъузунчу ёмюрню аягъында Бызынгыда туугъанды. Эки-юч жылында анасы экинчи сабийин таба туруп ёлгенди. Атасы, сабийлериме иги боллукъ тюйюлдю деп, экинчи кере къатын алмай кёп тургъанды. Болсада жууукълары жыйылып, къоймай, жангыдан юйдегили этедиле. Ол заманда Жашарбекге 10-12 жыл бола эди. Бир жол жаш, къалай бола эсе да, Нальчикге келеди. Ол заманда мында Ростовдан келген цирк оюнла кёргюзте болады. Айлана кетип, жаш алагъа тюбейди да, артда ала бла Россейге кетеди. Анда ат оюнлагъа юйренеди. Халкъда жюрюген хапаргъа кёре, Жашарбек бир кезиуде патчахны фаэтонун жюрютгенди. Биринчи дуния уруш башланнганда, Жашарбек къазауатха кетгенди. Революция башланнганда, аскерчилени аны жанына ант этдире эдиле. Битеу аскерчиле ант этгенде, Жашарбек а унамайды. «Мени бир антым барды, мен аны патчахха бергенме», - деп, атына да минип, кетип къалады. Азмы-кёпмю келди жолда, атын да биргесине алып келгенди. Элинде, Бызынгыда, бираз тургъандан сора, Хасаниягъа кёчеди. Акъ-Сууну агъач мюлкюнде къалауур болуп тургъанды. Бёрюле Къабагъы тийресинде жерлени сакълагъанды. Мал тутханды. Къолайы аман тюйюл эди. Адамлагъа ёнкючге ахча берип да тургъанды. Бир жол къуллукъчуладан бири андан уллу ахча алады. Заманында къайтармай, кёп къыйнайды. Жашарбек ахчаны къайтар деп, къаты болгъандан сора, ол адам патчахны аскеринде къуллукъ этгенди, Совет властьха аман айтады деп, тутдурады. Ол 1937 жыл болады. Жашарбекни кесини юйдегиси жокъ эди. Биргесине къарындашындан туугъан Ибрагим болгъанды. Къауум жыл мындан алда Ибрагимни юйюнде болуп, аны бла ушакъ этгенимде айтхан эди: «Кече ортасында ючеулен келедиле, орусча Жашарбек бла хапар айтадыла. Ол а манга бурулуп, мен бу адамла бла бир жумушха барайым, эрттенликде къайтмасам, атанга айтырса, дейди. Сора манга жукъу жокъ, кюн ортагъа дери турдум сакълап. Андан сора атама билдиреме. Экинчи кюн а келип, юйде болгъан хапчук-харакетни торгга саладыла. Болгъан затлары асламысы миллет кийимле эдиле: кюмюш къамала, тюрлю-тюрлю бояулу чепкенле, месле… Ала жети, сегиз чемоданнга сыйыннган эдиле. Атамы къарындашын республикадан тышында да шуёхлары кёп эдиле. Дагъыстандан, Дюгерден, Чеченден да келип, аны эрттегили шуёхлары жокълап тургъандыла. Ала да аллай затла келтире эдиле» Холамхан улу уста тойчу болгъанды. Тепсеп, аллына хазна кишини ётдюрмегенди. Тойгъа атсыз бармагъанды, аны бла жаны бир болгъанды. Аны бла байламлы эсде къалгъан бир ишин айтайым. Бир жол Жашарбек аты бла элде келе болады. Ныгъышха жетгенде, олтургъанладан биреулен: «Ат юсюнден атып, бёркюмю урласанг, айтхан ёчюнгю берирме», - дейди. Ол заманда Жашарбек артыкъ жаш тюйюл эди, болсада ыразылыгъын билдиреди. Бёркню иеси арлакъ элтип, жол жанына салады. Адамла сагъайып къарайдыла. Жашарбек иги кесек артха кетеди да, атына къамичини жетдирип, ол чабып келе тургъанлай, керох бла бёрк таба юч кере атады. Атны барыуун тохтатмай, бёркню жерден алып, ныгъышчылагъа атады. Юч окъ да бири биринден узакъ кетмей, бёркню ортасында тешик ызларын къоюп тура эдиле.