бүөлэнэн мэйии участогар эмискэ хаан барбат буолуута).
бүөлэнэн мэйии участогар эмискэ хаан барбат буолуута). Сүрэх. Сүрэх тымырдара ( коронарные артерии ) иһинээҕи стенката ( эндотелий ) уһун кэмҥэ үрдүк давленияттан алдьанар . Ол алдьаммытын түмүгэр атеросклеротическай бляшкалар үөскээннэр , сурэҕи хаанынан хааччыйар тымырдар бүөлэнэллэр , сүрэх сөптөөх кислородун хаантан ылбакка мөлтүүр , ыалдьар , ишемическая болезнь сердца үөскүүр . Харах . Харахпыт сетчаткатын тымырдара үрдүк давленияттан быһа бараллар , алдьаналлар ол түмүгэр сетчатка үлэтэ кэһиллэн көрөрбүт биллэ мөлтүүр ( гипертоническая ретинопатия ) Бүөр . Бүөр фильтрдыыр функциятын толорооччулар нефроннар . Кинилэр кыып кыра элбэх да элбэх капиллярдаахтар – клубочектар . Ол капиллярдара хаан баттааһына үрдүгүттэн алдьаналлар , хатан хаалаллар . Бүөр бэйэтин улэтин ситэ толорбот буолар ( гипертензивная нефропатия) . Тымырдарарга атеросклеротическай бляшкалар үөскүүллэр. Холестерин диэн жироподобнай вещество баар . Кини 80 % быарга үөскүүр, 20 % аһылыктан киирэр. Кини организма клеткалар составтарыгар , половой гормоннар , желчнай кислоталар үөскүүллэригэр наада. Аны ол холестериммытын таһар икки көрүн транспордаахпыт ( транспортные белки ) . Кинилэр арахсаллар ЛПНП ( липопротеиды низкой плотности ) уонна ЛПВП (липопротеиды высокой плотности) . ЛПВП холестерины тымырдартан быарга илдьэн онно переработкалыыр. ЛПНП транспорбыт быартан клеткаларга , тканнарга таһар. Хайдах бляшка үөскүүрүй ? Тымыр иһинээҕи стенката ( эндотелий ) араас тас дьайыылартан , холобур , үрдүк давленияттан , табахтааһынтан , куруук үрдүк сахартан , хроническай стресстан , алкогольтан алдьанар. Холобур , санаан көрүн . Саҥа тутуллубут асфальт трасса , ол трассага дьаамалар үөскүүллэр . ЛПНП массыынабыт , быартан клеткаларга холестерины таһан иһэн, ол алдьаммыт дьаамабытыгар буксуйан хаалар, салгыы ол массыыналарбыт бэйэ бэйэлэригэр сыстыһан улааталлар . Ону киһи организмыгар баар иммуннай клеткалар , макрофагтар кэлэн ыйыстан биһэллэр . Ол түмүгэр , жировое пятно үөскүүр тымырга. Организм сүрдээх өйдөөх , атын эттик тымырга киирдэ диэн соединтельнай тканынан тиһэн биһэр ол үөскээбит жировой пятнобутун . Өр бириэмэ аастаҕын ахсын ол бляшкабыт салҕыы улаатан үүнэн иһэр . Бляшка үөскүүрүгэр хас да сыл наада , быһа холоон 20-30 сыл , биир икки нэдиэлэнэн баар буолбат . Аны атеросклеротическай бляшка арахсар стабильнай уонна нестабильнай диэннэргэ. Нестабильнай бляшка, тымыр иһигэр быһа баран тромбоз үөскэтэр кутталлаах , таһынаагы «хаппага» чараас буолан . Онтон стабильнай бляшка быһа барар куттала кыра . Хайдах нестабильнай бляшканы стабильнай оноробутуй, инсульт инфаркт кутталын аччатабытый ? Быраас эһиэхэ көрдөрө кэллэххитинэ 10 сыллаагы сердечно-сосудистай рискы ааҕан таһаарар . Онно киирсэр сааскыт , полгут , табахтааһын фактора , уопсай холестеринныт, ону таһынан атын хроническай ыарыылар ( сахарный диабет , почечная недостаточность) маны барытын ааҕан таһааран билэр . Өскөтүн бу сыыппараҕыт үрдүк буоллаҕына статин диэн эмп группатын аныыр . Кинилэр сүрүн суолталара диэн бляшканы стабильнай оҥороллор , хаппаҕын бөҕөргөтөн биэрэллэр, инсультан инфарктан харыстыыллар . Гипертонический криз Гипертоническай криз - эмискэ хаан баттааһынан үрдээһинэ. Систолическай давление 180 мм рт ст урдук эбэтэр тэн , диастолическай 120 мм рт ст тахсар. Кини буолар биричиинэлэр буолар : Эмп көтүтүүтүттэн Психоэмоциональнай стресстан , долгуйууттан Аһары физически сылайааһынтан Болевой синдромтан Кини арахсар : Неосложенный - мишень уорганнарбыт үлэтин кэһиллиитэ суох , быдан сымнаҕастык ааһар . Туох симптомнар буолалларый ? Кыратык мэйии эргийэн ылыан, төбө ыалдьыан , хотуолуох санаалар кэлиэхтэрин сөп. Бэйэбитигэр хайдах көмөлеһөбүт ? Түргэнник хаан баттааһынын түһэрэр эмтэри иһиэхтээхпит ( каптоприл 25 мг- 50 мг , физиотенз 0,2 -0,4 мг) , тыл анныгар уктабыт . Уоскуйабыт, тас таҥаспытын босхолуубут, сытабыт. Чаас буолан баран иккистээн кэмнэнэбит . Олох түспэт буоллаҕына суүал көмөнү ыҥырабыт. Осложненный - мишень уорганнарбыт үлэлэрин эмискэ кэһиллиитэ буолар . Х