уонча немецтэн аҥаардарын соҕотох минанан охторбуттара. — 22 июня 2026 г. в 14:14:01.859
уонча немецтэн аҥаардарын соҕотох минанан охторбуттара. Фашистар атаакалыылларын тохтотон, түүн куоппуттара. Гвардеецтар сарсыныгар кинилэри аҕыс уонча километрдаах сиргэ ситэн кырган кыайбыттара. П.А.Павлов гитлеровскай Германияны кытта сэрии бастакы сылыттан бүтүөр диэри сылдьыбыт кэмигэр Ленинградскай уобалаһы, Эстонияны, Латвияны босхолоспута. Сэриини Латвияҕа Курляндскай тумул арыыны босхолооһунунан түмүктэспитэ. Минометнай батареяҕа огневой позиция старшайын быһыытынан бары минометтар бойобуой бэлэмнэрин хааччыбыта, өстөөх техникатын уонна тыыннаах күүһүн бэргэнник ытыалааһыны тэрийбитэ. Командалаабыт минометтарын уоттарыттан немецтэр аатырбыт алта стволлаах реактивнай минометара, автомашиналара, уоту аһар элбэх точкалара урусхалламмыттара, сүүһүнэн саллааттара уонна офицердара кыргыллыбыттара. Биир тылынан эттэххэ, фроҥҥа баран истэхтэринэ, нуучча киһитэ командир сахалары алгыы хаалбытын курдук, бэргэнник ытыалаан уонна командалаан ытыалатан, үчүгэйдик сэриилэспитэ. Кини, 1946 сыл сэтинньи саҥатыгар диэри армияҕа сулууспалаан баран, түөһүгэр Кыпыл Сулус орденнаах, хас да бойобуой медаллаах, Верховнай Кылаабынай командующай И.В.Сталинтан түөрт махтал суруктаах төрөөбүт дойдутугар эргиллэн кэлбитэ. Кэлээт, сэрии иннинэ саҕалаан испит үлэтин салҕаан, начальнай оскуола учууталынан үлэлээн барбыта. Үөрэҕин эмиэ салҕаан, Бүлүүтээҕи педагогическай училище иккис, үһүс курстарын кэтэхтэн үөрэнэн бүтэртээбитэ. Онтон 1952-1953 үөрэх дьылыгар государственнай экзаменнарын барыларын "5" сыаналарга туттартаабыта. Ити кэнниттэн, Бүлүү оройуонуттан ханна да барбакка, І уонна ІІ Күүлэттэр оскуолаларыгар сэбиэдиссэйдээбитэ уонна учууталлаабыта. Киниэхэ 1965 сыллаахха Саха АССР оскуолаларын үтүөлээх учууталын бочуоттаах аата иҥэриллибитэ. Төҥүргэстээххэ начальнай оскуолаҕа үөрэппит учууталым, сэрии ветерана Прокопий Алексеевич Павлов бэрт аҕыйах саҥалаах, холку майгылаах киһи. Сэриигэ кыттыбытын туһунан кэпсииригэр көрдөстөхпүнэ: "Уһулуччу хорсун быһыыны оҥорбутум суох",- диэн сэмэйдик хоруйдааччы. Кэлин эмиэ фроҥҥа сырыыларыттан ахтыы оҥороругар көрдөһөн сурук ыыппытым. Онно кини "Өлө сыспыт түбэлтэлэрим" диэн төбөлөөх ахтыытын ыыппыта. Ону тугу да уларыппакка тылыттан тылыгар суруйдахха маннык: "1942 сыллаахха балаҕан ыйын саҥатыгар Волховскай уонна Ленинградскай фроннар, блокаданы быһаары, кимэн киириилэрэ бара турара. Онон биһиги 405-с туспа минометнай дивизиоммут саҥа огневой позицияҕа тиийбитэ. Өстөөх техника, авиация өттүнэн оччолорго быдан баһыйара. Балаҕан ыйын 4 күнүгэр немецтэр сарсыарда халлаан сырдыаҕыттан киэһэ хараҥарыар диэри 40-50 самолеттара бөлөхтөрүнэн кэлэн быыстала суох бомбалаабыттара. Кимэн киирэр сирбит 4-5 эрэ километр кэтиттээх буолан, өстөөхтөр иннибититтэн уонна икки ойоҕоспутуттан курдаттыы ытыалыыллара. Киэһэлик, огневой позициябытын бөҕөргөтүнэ сырыттахпытына, биир снаряд батарея турар сиригэр туһэн эстибитэ. Миигин үрдүбүнэн ааһан уонча метр кэннибэр түспүтэ. Иннин диэки барбыт оскуолактара массыына кузовын, икки ойоҕоһун курдаттыы дьөлүтэ көтөн, управление взводун уонна маҥнайгы взвод командирдарын, дивизия парикмахерын харыларын, старшина атаҕын тоһуталаабыттара. Оттон кэннин диэки барбыттар мин моонньум хаҥас өттүгэр, уҥа санным аллараатыгар түспүттэрэ. Кэннин диэки барааччылар мөлтөх буоланнар, көҥүтэ көппөккөлөр, тыыннаах хаалбытым. Биирдэ батареям командирыттан ыйыы ылан, баран истэхпинэ, туох эрэ кэтэхпэр күүскэ охсорун кытта, кааскам тыаһа "чаҥ" гына түстэ. Тобуктуу түһэн баран, устунан туора сыыллым. Дьоннор саҥалара "киһини өлөрдө" дэстилэр. Өйдөөн көрбүтүм, эмиэ биһиги курдук 120 мм полковой минометтаахтар огневой позиция оҥосто тураллар эбит. Кинилэр итинник немец снайпера бултаһарын кэпсээтилэр. Пехота инники кирбиитигэр барарбар сэрэххэ кэппит кааскам өлөр өлүүттэн быыһаабыттаах. Ыраах буолан, буулдьа кааскабын хоппотох этэ. Нарва куораты ылаары 1944 сыллаах сайын кимэн киирии буолбута. Землянкалары дириҥник хаһар кыах суоҕа. Связистар