#Үөрэхтээһин
#Үөрэхтээһин #Бэлиэ сыл 📖Үбүлүөйдээх сылга – саҥа сүүрээн *Быйыл А.Н.Явловскай аатынан Сылгы Ыытардааҕы орто оскуола тэриллибитэ 95 сылын бэлиэтиир. Үөрэх саҕаланыаҕыттан үбүлүөйгэ аналлаах үгүс тэрээһин ыытыллар. Бу күннэргэ оскуола үөрэҕин бырагырааматыгар улахан уларыйыы киирбитин туһунан иһиттибит*. 📝Ол курдук, үрдүкү дьаһалта дьаһалынан нэһилиэк үөрэҕин тэрилтэлэрэ холбоһоллорун, ол эбэтэр «Оскуола-уһуйаан» буолалларын туһунан уураах туттулар. ❓Тоҕо маннык дьаһал таҕыста? Бу, тыа сирин сарбыйыы дуу, сайдыы аныгы хайысхата дуу?... Бу боппуруос тула, оскуола үбүлүөйүн уонна саҥа сүүрээн туһунан эрэдээксийэбитигэр сэһэргиир, оскуола эдэр салайааччыта Ирма Владимировна Лаптева. 🔰Оскуолабыт төрүттэммит устуоруйатыттан Нэһилиэкпитигэр бастакы биир кылаастаах оскуола бөһүөлэкпититтэн 30 км. тэйиччи Таала Күөл диэн учаастакка 1931 сыллаахха арыллыбыта. Бастаан 30-ча оҕо үөрэммит. Учууталынан, сэбиэдисэйинэн, билигин биһиги оскуолабыт аатын сүгэр Александр Николаевич Явловскай үлэлээбит. Онтон 1932 сыллаахха оскуола Сылгы Ыытарга көһөрүллүбүт. 1932-1933 үөрэх сылыттан ыла алын кылаас оскуолатын быһыытынан сайдыбыт. Салҕыы, 1933с. саҥа оскуола нэһилиэнньэ күүһүнэн тутуллубут. 1949-1950 сылларга сэттэ кылаастаах оскуола бэһис кылааһа арыллыбыт, онтон 1951-1952 үөрэх сылыгар толору сэттэ кылаастаах оскуола буолбут. Онтон 1962 с. саҥа 8 кылаастаах оскуола дьиэтэ үлэҕэ киирбит. Ити оскуола «Коммунизм суола» уонна «Победа» холкуостар күүстэринэн тутуллубут. 1977 сыллаахха Сылгы-Ыытардааҕы орто оскуола аһыллыбыт уонна икки этээстээх учууталлар уопсай дьиэлэрэ тутуллан үлэҕэ киирбит. Ити сыл учууталлар эргэ уопсай дьиэлэрэ интэринээт буолбут. Онтон Ойуһардаахтан онус кылаас оҕолоро кэлэн интэринээккэ олорон үөрэммиттэр. Оскуола үөрэнээччитин ахсаана икки сүүстэн тахсыбыт. 1990 сыллаахха оскуола 11 кылаастаах буолбут, компьютернай кылаас арыллыбыт. 1991 сыллаахха спортзал тутуллубут. Оскуолабыт тэриллибит устуоруйатыттан быһа тардан кэпсээтэххэ бу курдук. Оччоттон баччаҕа диэри, салайааччылар сатабылларынан, оскуолабыт 95 сыллаах үлэтин устата үгүс үтүө дьон,дириэктэрдээн үлэлээбитэ биллэр. Кинилэр истэригэр саамай уһуннук: Василий Захарович Чукров (1977-1985с.с.), Пантелеймон Иванович Сыроватскай (1985-1995с.с.), Марианна Николаевна Тарасова (2004-2013с.с.), Иннокентий Иннокентьевич Дьячков (2013-2022с.с.) айымньылаахтык үлэлээбиттэрэ. Хас биирдии үлэлээбит дириэктэргэ махтанабыт. Кинилэр бары тус кылааттаахтар, холобур оҥостор киэн туттар дьоммутунан буолаллар. 🔰Эбии дьарык — сайдыы сүрүн хайысхата Бу үөрэх сылыгар, оскуола 28 үлэһиттээҕиттэн 16-та учуутал. Учууталлар кэккэлэригэр эдэр испэсэлиистэр, уопуттаах бэтэрээн-настаабынньыктар да бааллар. Үөрэнээччибит ахсаана — 42, 11 кылаастаах толору кэмпилиэгинэн үлэлии олоробут. Оскуолабытыгар бүгүҥҥүтуругунан 31 араас куруһуок уонна сиэксийэ ыытыллар. Дойдубут бары оскуолаларын курдук, биһиэхэ эмиэ булгуччу ыытыллар эбии үөрэхтээһин бырайыактара бааллар: «Разговоры о важном», «Орлята России», «Финансовая грамотность», «Семьеведение», «Россия – мои горизонты» уо.д.а. Маны таһынан эбии дьарыктар элбэхтэр: «Знакомство с искусственным интеллектом», «Мээтис кэскилэ», «Тыл хонуута», «Веселые нотки» уод.а. Кинилэр үөрэх биридимиэттэринэн, функциональнай култуураны сайыннарыынан, талааннаах оҕолорго аналлаах уруһуй, айар холбоһуктар, успуорт, атын да араас хайысхаларынан үлэлииллэр. Олор истэригэр оскуолабыт үйэлээх үгэһинэн - көҥүл тустуу сиэксийэтэ буолар. Сиэксийэбит сылын аайы Чукровтар ааттарынан улахан масштабтаах улуустааҕы тустуу күрэҕин ыытар. 🔰Бэлиэ сылбытын көрсө Оскуолабыт 95 сыллаах үбүлүөйүгэр аналлаах элбэх тэрээһин ыытыллар. Үөрэх сылын чэрчитинэн үгүс былаан ылыллан олоххо киирэр. Ол курдук, араас тиэмэлээх кылаас чаастара, аахсыйалар (холобур, «95 пятерок»), төрөөбүт дойдубут биллиилээх дьонугар, выпускниктарбытыгар аналлаах тэрээһиннэр, хаартыска быыстапкалара, педагогическай үлэ бэтэрээннэригэр көмө тимуровскай тахсыылар,