Үтүө дьон ааттарын ситимэ үйэлэргэ быстыбат
Үтүө дьон ааттарын ситимэ үйэлэргэ быстыбат Сахабыт сирин биир киэн туттар дьиэ кэргэнэ Корниловтар ураты суоллаах-иистээх дьылҕалаах дьон эбит хас да көлүөнэҕэ. Кинилэр култуура уонна үөрэҕирии салаатыгар сүҥкэн кылааты киллэрбиттэр. Ол билигин даҕаны салҕанан бара турар. Бу ыал аҕалара Федор Григорьевич Корнилов 1879 сыллаах төрүөх, бастакы саха самодеятельнай композитора, саха национальнай муусукатын, култууратын төрүттээччилэртэн биирдэстэрэ, саха норуотун ырыатын чинчийээччи, хормейстер, норуот матыыптарын хомуйааччы. “Интернационалы” Платон Ойуунускай сахалыы тылбаастаабытын кэннэ1922 сыллаахха кини салайар хора ыллаан улахан биһирэбили, сөҕүүнү-махтайыыны ылбыта. 23 сааһыгар Кыыллаахха учууталлаабыта . Ол сылдьан Александра Еремеевна Грязнухина диэн кыыс оҕолоох огдообо дьахтары ойох ылбыта. 1934 сыллаахха Москваҕа Наркомпрос сорудаҕынан бэйэтэ хомуйбут ырыаларын хомуурунньугун таһаартарбыта. 239 мелодията киирбит хомуурунньуга 1936 сыллаахха тахсыбыта. 5 оҕотун үөрэттэрээри Дьокуускайга көспүттэрэ. Улаханнара Лиза, Елизавета Георгиевна Москваҕа үөрэх бүтэрэн кэлэн баран Кыыллаахха учууталлыы сылдьыбыт. 1925 сыллаахха саха бастакы оҕо уһуйаанын сэбиэдиссэйинэн ананар. Москваҕа иитээччилэр интернациональнай курстарыгар үөрэммит, онно лекцияны Надежда Крупская, Клара Цеткин, Александра Коллонтай аахпыттар. Дьокуускайга кини аатын “Кэскил” диэн оҕо уһуйаана сүгэр. Елизавета Георгиевна кэргэнэ Степан Филиппович Гоголев революционер, Москваҕа юрист үөрэҕин бүтэрбит прокурор, норуот үөрэҕириитин, доруобуйа харыстабылын комиссара этэ. М.К.Аммосов, П.А. Ойуунускай соратниктара, государственноһы, автономияны ыларга көмөлөспүт. ЯПУ (колледж) кини аатын сүгэр. Кинилэр кыыстара Октябрина Степановна Корнилова ЯГУ профессора этэ, француз тылын кафедратын арыйбыт, сахалартан бастакынан омук тылыгар наука кандидата. Кэргэнэ Яковлев Яков Васильевич геология наукатын кандидата этэ. Кинилэр уоллара Яковлев Анатолий Яковлевич экономист-востоковед, экономическэй наука кандидата , өр сылларга СӨ Японияҕа бэрэстэбиитэлэ этэ. Федор Григорьевич орто кыыһа Феодора Венгрия бастакы салайааччыта буолбут Матьяш Ракоши кэргэнэ буолар, Платон Ойуунускайы, Максим Аммосовы кытары доҕордоһор этэ. Элбэх омук тылын билэрэ.Биллиилээх лингвист Семен Андреевич Новгородовтан немец тылыгар уруок ылбыта. Феодора Федоровна кэргэнинээн Матьяс Ракошилыын Саха сирин кытары сибээстэрин быспатахтара. Дьокуускайдааҕы Ярославскай аатынан музейга сүүстэн тахса араас норуоттар тутта сылдьыбыт таҥастарын, туттар сэптэрин, иһиттэрин-хомуостарын ыыппыттара. Биһиги музейбытыгар Феодора уонна Матьяс Ракошилар чааскылара баар. Маны Ларионова Мария Дмитриевна Дьокуускайтан аҕалан Садот Моисеевичка музейга анаан туттарбыт. Мария Дмитриевна ийэтэ Александра Афанасьевна эдьийэ Наталья Афанасьевна Москваҕа үөрэнэ сырыттаҕына дьүөгэтэ Феодора Федоровна бэлэхтээбит эбит. Бу туһунан Мария Дмитриевна кэпсээтэ. Өссө биир манныгы истибиппин кэпсиэм.Сэрии бэтэрээнэ Иван Прокопьевич Егомин сэрии бүппүтүн кэннэ Венгрияҕа тутууга үлэлии сырыттаҕына бииргэ үлэлиир уолаттара эппиттэр: “Сходи она твоя землячка, иди Ваня,иди”-, дииллэр үһү, табаарыстара хохоллар уонна молдаваннар эбит. Бурлаку, Кучма диэн фамилиялаахтар үһү табаарыстара. Иван Прокопьевич уопсайа сэриигэ 8 сыл сылдьыбыт. 3 сылын сэриигэ, 5сылы супту Донбаһы чөлүгэр түһэриигэ үлэлээбит, Венгрияҕа Дунай өрүһү туоруур муостаны оҥорсубут. Өссө да сылдьыа эбит, ону нуучча командира докуменын көрөн баран:” Что так долго служишь?!” диэн баран увольнение биэрбит, дэлби аһыммыт. “Землячкабар барбытым буоллар, баҕар шинель биэрэ этэ дуу» диэбит .