«Төрүт үгэс төлкөтө, ийэ тыл илгэтэ» түһүлгэ үлэтэ — 29 сентября 2026 г. в 11:55:24.612
«Төрүт үгэс төлкөтө, ийэ тыл илгэтэ» түһүлгэ үлэтэ Балаҕан ыйын 24-25 күннэригэр Сунтаарга Бүлүү бөлөх улуустарын үөрэхтэниитин IV пуорума үрдүк таһымҥа ааста. Бу манна Саха сирин кэскилин түстүүр, төрөөбүт тылбытын, төрүт үгэспитин өрө тутааччылар, ийэ тылбыт илдьиттэрэ: алын сүһүөх кылаас учууталлара, саха тылын уонна литературатын, уһуйаан, түмэл үлэһиттэрэ, төрөппүттэр - «Төрүт үгэс төлкөтө, ийэ тыл илгэтэ» түһүлгэҕэ кытыннылар. Бу түһүлгэни иилээн саҕалаан информационнай- методическай отдел кылаабынай специалиһа Попова М. И., уонна Попова А. Н. ыыттылар. Бу түһүлгэ сыала: төрөөбүт дойду историятын, төрүт үгэһи, ийэ тылы үйэтитэр сонун бырайыактары, аныгы ньымалары тарҕатыы; олох-дьаһах бары хайысхатыгар саха тыла туттуллар эйгэтэ кэҥииригэр көмөлөһүү; үөрэх тэрилтэлэригэр сахалыы иитии-үөрэтии үгэһин сайыннарыы, саҥа таһымҥа таһаарыы. Барыта балтараа сүүстэн тахса киһи икки күн устата санаатын сайа этэн, билиитин атастаһан астынан тарҕаста. Түһүлгэ дьоһуннаах ыалдьыттарынан буоллулар: Габышева Федосия Васильевна – педагогическай билим дуоктора,профессор, Саха Өрөспүүбүлүкэтин Билимин академиятыгар төрөөбүт тылы чинчийэр, харыстыыр, сайыннарар киин салайааччыта; Васильева Надежда Николаевна – педагогическай билим кандидата, Саха Өрөспүүбүлүкэтин Билимин академиятыгар төрөөбүт тылы чинчийэр, харыстыыр, сайыннарар киин сүрүннүүр специалиһа; Никитина Антонина Константиновна – Аан дойдутааҕы хомус түмэлин Сунтаардааҕы филиалын салайааччыта; Никифорова Саргылана Валентиновна – М.К.Аммосов аатынан ХИФУ «Культурология уонна айар индустрия» кафедратын салайааччыта, доцент; Аммосова Кия Павловна – хомус киинин мэтэдииһэ; Максимова Анна Васильевна – Мэҥэ Хаҥалас улууһун Төхтүр оҕо искусствотын оскуолатын фольклорга уһуйааччыта; Собакина Светлана Николаевна – Таатта улууһун Л.Н. Турнин аатынан кыраайы үөрэтэр түмэл сэбиэдиссэйэ. Ыалдьыттар болҕомтолорун С.А. Зверев-Кыыл Уолун аатынан Норуот айымньытын дьиэтигэр тэриллибит Аан дойдутааҕы хомус түмэлин Сунтаардааҕы филиала ылыан ылла. Кинилэргэ Сунтаардааҕы политехническай лицей үөрэнээччилэрэ үс араас тылынан түмэл, хомус туһунан кэпсээтилэр. Түмэл үлэһиттэрэ сүрэхтэрин, өйдөрүн-санааларын ууран тэрийбит быыстапкалара дьону сэргэхситтэ. Салгыы улуустартан кэлбит ытык-мааны ыалдьыттары сахалыы сиэринэн итии чэйинэн, араас сахалыы сиэдэрэй аһылыгынан бэйэлэрин мааны балаҕаннарыгар Т.Д., А.А. Федоровтар, Н.И., Э.И. Эконовтар дьиэ кэргэттэрэ көрүстүлэр. «Олоҥхо дойдутун оҕотун оһуордаах түһүлгэтэ» фестиваль кыттыылаахтара олоҥхоһут оҕолор күнүскү сандалыны олоҥхолоон киэргэттилэр. Бу күн “Саха тыла үөрэх эйгэтигэр” түһүлгэ үрдүк таһымнаахтык ыытылынна. Манна педагогическай билим дуоктора, профессор, Саха Өрөспүүбүлүкэтин Билимин академиятыгар төрөөбүт тылы чинчийэр, харыстыыр, сайыннарар киин салайааччыта Габышева Феодосия Васильевна уонна бу академия сүрүннүүр специалиһа, педагогическай наука кандидата Васильева Надежда Николаевна кыттыыны ыллылар. Түһүлгэҕэ 69 педагог кытынна, кинилэр үөрэх тэрилтэлэригэр төрүт үгэһи, ийэ тылы үйэтитэр, сайыннарар саҥа таһымнаах иитэр-үөрэтэр маастар-кылаастары (сатабыллары) көрдөрдүлэр. Барыта 11 маастар-кылаас көрдөрүлүннэ. Оҕону олоҥхоҕо, оһуокайга, тыйаатырга уһуйар, ааҕар, чинчийэр сатабыллары көрдөрөн уопуттарын тарҕаттылар. Иккис түһүлгэҕэ - «Ыал – ийэ тыл биһигэ» - норуот педагогикатын, төрөппүт оскуолатын, сахалыы иитии бастыҥ холобурдарын көрдөрдүлэр, кэпсээтилэр-ипсээтилэр П.А., Н.А. Павловтар, Р.Н., А.А. Сергеевтэр, Иванова Н.С. дьиэ кэргэттэрэ. Бу түһүлгэҕэ Сунтаар, Үөһээ-Бүлүү, Бүлүү, Горнай улуустарыттан 28 оҕолорун сахалыы тыыҥҥа иитэр төрөппүттэр, дьиэ кэргэттэр уопуттарын атастастылар. Үһүс «Хомус үөрэҕин түһүлгэтэ» дьон-сэргэ сэҥээриитин ылла. Манна Аан дойдутааҕы хомус түмэлин Сунтаардааҕы салаатын салайааччыта Антонина Константиновна Никитина уһуйааччыларга, иитээччилэргэ, төрөппүттэргэ сүбэлэри-амалары, сатабыллары биэрдэ. Биир кэрэхсэнэр түгэнинэн кыттааччылар хомус айыллан тахсар маастарыстыбатын кытта