Саҥа лиссиэй саҥа саҕахтары арыйар!
Саҥа лиссиэй саҥа саҕахтары арыйар! Бүгүн Сунтаарга олус үөрүүлээх уонна долгутуулаах түгэн тосхойдо. Сунтаар улууһа 225 сылын бэлиэтиир күнүгэр Олег Константинович Сосин аатынан Сунтаардааҕы политехническай лиссиэй-интэринээт саҥа дьиэтин аанын тэлэччи арыйда. Лиссиэй арыллыытын бүттүүн улуус дьоно-сэргэтэ күүттэ. Политехническай лиссиэйгэ улуус араас нэһилиэктэриттэн үөрэххэ, билиигэ тардыһыылаах оҕолор хас да сүүмэрдиир түһүмэҕи ааһаннар үөрэнэ киирэллэр. Инньэ гынан, лиссиэй улууска бастакы тэхиниичэскэй үөрэхтээһини тэрийэн, дойду араас муннугар үлэлиир-хамсыыр каадырдары бэлэмнээн таһаарар бастыҥ кыһанан биллэр. Маннык баараҕай үс мэндиэмэннээх үөрэх тэрилтэтин дьиэтэ 6 тыһ. кэриҥэ квадратнай миэтэрэ иэннээх тутуу улуус үрдүнэн суоҕун кэриэтэ. Дойду Бэрэсидьиэнэ Владимир Путин көҕүлээбит «Ыччат уонна оҕолор» диэн национальнай бырайыак иһинэн үлэлиир “Үөрэх сайдыыта” судаарыстыбаннай бырагырааманан үс сыл тутулунна. Үлэни Анатолий Исаев салайааччылаах «Главстройкомплекс» тэрилтэ 2023 с. ылсан саҕалаабыта. Төһө да тутааччылар тутуу хаамыытыгар кэккэ ыарахаттары көрүстэллэр араас ньымалары тобулан эбийиэги үлэҕэ киллэрдилэр. Этиэххэ баҕарыллар, оскуола миэбэлин таҥыытыгар, сууйуутугар-сотуутугар олохтоох дьон, тэрилтэлэр субуотунньук тэринэн кыттыстылар. Хас биирдии төрөппүт күннэтэ бэйэлэрин кылааттарын киллэрэ турдулар. Хас да ыйдаах үлэни биир сомоҕо буолан, түмсэн аҕыйах кэм иһигэр бүтэрдилэр. Бүгүн оҕолор сырдык, киэҥ-куоҥ, толору хааччыллыыллах, аныгы миэбэллээх кылаастарыгар бастакытын үктэннилэр. Оскуола хас биирдии муннуга, ис бараана кэрэҕэ-сырдыкка сирдиир аналлаах, ураты оҥоһуулаах. Ол курдук, химия, физика, биология, труд уо.д.а. кэбиниэттэрэ толору үөрэнэр, араас опыттары оҥорор малынан толору хааччыллыылаахтар. Номнуо оҕолор биология кэбиниэтигэр баар 160 төгүл эттиги улаатыннарар микроскобунан чинчийиилэрин саҕалаатылар. Саҥа арыйыыларын кэлбит ыалдьыттарга билиһиннэрдилэр. Успуорт саалата толору дьарыктанар тэрилинэн хааччыллыбыт. Ону таһынан, улаатан эрэр уолаттар күүс-уох, эт-сиин өттүнэн дэгиттэр сайдыылаах буолалларыгар тренажернай саала баар. Иккис этээскэ биир саамай улахан хоһунан бибилэтиэкэ буолар. Манна туһунан ааҕар саала, куйаар ситимҥэ быһа тахсар дьоҕус кылаас, кинигэ харайар анал хос уопсайа 220 квадратнай миэтэрэ иэннээх бибилэтиэкэҕэ оҕо билиитин хаҥатарыгар бары усулуобуйа тэриллибит, 275 миэстэлээх аактабай саала уотунан күлүмүрдээн ыалдьыттары көрсөр. Манна “Долгунча” пресс-киин оҕолоро ыалдьыттартан интервью ыларга холоннулар. Улууска бастакы тэхиниичэскэй үөрэхтээһини тэрийбит, СӨ норуодунай учуутала Олег Константинович Сосин өр көһүппүт ыра санаата олоххо киирбититтэн үөрүүтэ муҥура суох. Баай опыттаах дириэктэр: “Оҕо бүгүн уонна билигин үөрэнэр…” диэн этиитин кынат оҥостон бу баараҕай тутуу олоххо киирэригэр олоҕун анаабыт киһи буолар. Быйылгы үөрэх дьылыгар лиссиэйгэ 460 оҕо үөрэнэр. Педагогтар састааптарыгар лиссиэйи бүтэрбит үөрэнээччилэр эмиэ бааллар. Омук тылын учуутала Дария Саввинова 2001 с. лиссиэй выпускнига: “Мин бэһис кылааска үктэниэхпиттэн саҥа лиссиэй тутуллуоҕа диэн ыра санаалаах оскуолабытын бүтэрбиппит. Дириэктэрбит Олег Константинович ыраах, киэҥ көрүүлээҕин өссө төгүл бигэргэттэ. Маннык оҕо үөрэхтээһинин туһугар ис сүрэҕиттэн кыһаллар киһини кытары бииргэ үлэлиирбиттэн олуһун киэн туттабын, махталым муҥура суох. Бу үөрэх дьиэтэ өссө да махталлаах үөрэнээччилэри иитэн таһаарарыгар эрэлим улахан”. «Саҥа лиссиэй үөрэх эрэ тэрилтэтэ буолбатах, үөрэнээччилэр саҥа саҕахтары арыйар, ситиһэр кыһабыт буолуоҕа»,- диэн уот харахха эттэ. Бастакы чуораан чугдаарда оҕолор үөрэхтэрин саҥа лиссиэйгэ саҕалаатылар! Мира АФАНАСЬЕВА https://сунтаарсонуннара.рф/saҥa-lissiej-saҥa-saҕahtary-aryjar/