🔹 Шылгараңгай күрүне болгаш политиктиг ажылдакчы, СЭКП Тыва обкомунуң бирги секретары,... — 5 августа 2026 г. в 08:04:37.368
🔹 Шылгараңгай күрүне болгаш политиктиг ажылдакчы, СЭКП Тыва обкомунуң бирги секретары, Тыва Республиканың социал-экономиктиг хөгжүлдезиниң чугула чадалары-биле ады сырый холбаалыг кижи – Григорий Чоодуевич Ширшин августуң 5-те 92 харлаанын демдеглеп турар. Григорий Чоодуевич 1934 чылда Эрзин кожууннуң Нарын сумузунга төрүттүнген. Школаны доозупкаш күш-ажылчы оруун эгелеп, аныяктар-биле ажылга он чылын бараалгаткан. Аңгы-аңгы чылдарда Эрзин райкомун, Кызыл хооркомун база ВЛКСМ Тыва обкомун удуртуп чораан. Ол чылдарда республикага комсомол шимчээшкини хөгжүп, аныяктарның бүдүрүлге коллективтери тургустунуп, көдээ ажыл-агый, үлетпүр, тудуг, культура болгаш спорттуң сайзыралынче угланган инициативалар боттанган. 1967 чылдан бээр Григорий Чоодуевич партийжи органнарга ажылдаан, а 1973 чылдың июньда СЭКП Тыва обкомунуң бирги секретарынга соңгуткан. Ол албан-дужаалга 18 чылдар дургузунда ажылдаан. Ол үелер улуг чаартылгаларның чылдары болган. Республикага ийи хире млн дөрбелчин метр чуртталга бажыңнары, он-он школалар болгаш уруглар садтары, кадык камгалалының, культура болгаш социал адырның амгы объектилери туттунган. Чаа үлетпүр бүдүрүлгелери, оларның иштинде «Туваасбест» комбинаттың ийиги ээлчээ, бажың-тудуг комбинады, машина-тудуг заводу, дээрбе комбинады, аъш-чем үлетпүр бүдүрүлгелери, тууйбу заводу база демир-бетон кылыглар заводу ажыглалче киргилээн. Олар республиканың үлетпүр хөгжүлдезиниң үндезин салып, ооң экономиктиг күчү-шыдалын быжыглаан. Тываның найысылалы ол-ла үеде чылыг болгаш суг хандырылгазының төпчүткен системаларын алган, республикаже Саян-Шушенское ГЭС-тен электри энергиязын киирген, чүс-чүс километр автомобиль оруктарын туткан, улуг агаар судноларын хүлээр ужудуп-хондурар чаа дилиндектиг кылдыр Кызыл аэропортун эде чаарткан. Эртем болгаш өөредилгени сайзырадырынче он кичээнгей салдынган. Тывага чурттуң билдингир дээди өөредилге черлериниң филиалдары ажыттынган, ССРЭ-ниң Эртемнер академиязының Сибирь салбарының комплексиг килдизи ажылын эгелээн. Республиканың бурунгаар хөгжүлдезинге тураскааткан эртем-практиктиг конференциялар доктаамал эртип турган. Республика 1990 чылдарның эгезинде шыырак кадрларлыг, эртем болгаш бүдүрүлге күчү-шыдалдыг апарган. Григорий Чоодуевич республика удуртукчу албан дужаалындан халашса-даа, Тывазынга бараан болуп арткан. Тываның Чазааның даргазының оралакчызының бирги чөвүлекчизи, республиканың Президентизиниң Моол-биле харылзааларга төлээзи, Тываның чонунуң Улуг Хуралын удуртукчузу, а 1998 чылдан 2022 чылга чедир Тываның Дээди Хурланың депутады база бюджет, үндүрүглер болгаш саң-хөө тлазы-биле комитеттиң даргазы бооп ажылдаан. Григорий Чоодуевич Ширшин Тываның хөгжүлдезинге хөй чылдарда ак сеткилдиг күш-ажылы болгаш улуг үлүг-хуузу дээш бедик күрүне болгаш респблика шаңналдарынга төлептиг болган. Ооң ады «XX чүс чылда Тываның шылгараңгай кижилери» деп номче кирген. Ол - Кызыл хоорайның Хүндүлүг хамаатызы.