ШС

''Шын'' солун. Тыва дылда медээлер.

Политика · 20 мая 2026 г.

Открыть канал в MAX

I ТУРГУЗУКЧУ КҮШ-АЖЫЛДЫҢ БОЛГАШ ӨГ-БҮЛЕ ЫДЫКТАРЫНЫҢ ЧЫЛЫ БАЗА ӨВҮР КОЖУУННУҢ 85 ЧЫЛ ОЮН...

I ТУРГУЗУКЧУ КҮШ-АЖЫЛДЫҢ БОЛГАШ ӨГ-БҮЛЕ ЫДЫКТАРЫНЫҢ ЧЫЛЫ БАЗА ӨВҮР КОЖУУННУҢ 85 ЧЫЛ ОЮНГА УТКУШТУР I 💥Үлегерлиг өг-бүле 📢Өвүрнүң Солчур сумузундан билдилиг башкы, кожууннуң улуг удуртукчуларының бирээзи Монгуш Чөкпекович Достай апрель 15-те 100 харлаар турганын оглу Виктор Монгушович Достай сактып чугаалаан. Монгуш Чөкпекович Достай 1926 чылдың апрель 15-те Солчур сумузунуң Хам-Дыт деп черге 12 ажы-төлдүг малчын өг-бүле Чөкпек Көк-оолович биле Хандыжап Байыровна Монгуштарның дун оглу болуп төрүттүнген. Монгуш Достай өг-бүлениң улуу болгаш бичиизинден тура ада-иезинге улуг чөленгииш бооп, дуңмаларын ажаап-карактажып, ачазынга эр кижиниң ажылынга дузалажып, улуг эр болуп өзүп келген. Ачазы, авазы 1944 чылда Ада-чурттуң Улуг дайыны эгелээрге, Кызыл Шеригге дузаламчы кылдыр хөй санныг малды бергени дээш, ССРЭ-ниң Кызыл Тук ордени-биле шаңнатканнар. Сөөлүнде Хандыжап Байыровна Монгуш ССРЭ-ниң “Маадыр ие” медалын алган. Монгуш Чөкпекович Кызылдың башкы сургуулунга өөренип тургаш, 1948 чылда Таракпан Күрзекеевна-биле (Сат) өг-бүле тутканнар. Башкы сургуулун дооскаш, аныяк башкылар Хандагайты, Солчур школаларынга чедиишкинниг башкылап, түңнелинде М.Ч. Достай ол школаларга директорлап ажылдап чораан. Ол үеде аныяк өг-бүле 3 ожук дажы дег оолдарлыг болганнар. Кожууннуң удуртулгазы салымныг аныяк удуртукчуну деткип, Партия дээди школазынче өөредип чоруткан. Монгуш Достай Партия школазын 1961 чылда чедиишкинниг дооскаш, кожууннуң партия райкомунуң суртаал килдизинге дуржулга алгыжеге чедир ажылдаан. Улаштыр 1965 чылдан 1972 чылга чедир партия райкомунуң 2 дугаар секретарынга ажылдап, шыңгыы негелделиг болгаш чоннуң хүндүткелин чаалап алган. Ол 1972 чылдың март 7-де берге аараан соонда, чырык черден чарлып чоруткан. Ажылдап чораан чылдарында билдилиг удуртукчу болгаш кожууннуң сайзыралынга улуг үлүг-хуузун кииргенин Өвүр чону база ажы-төлү сактырлар. Эки кылган ажыл – элеп читпес алдар дээн ышкаш, Өвүр биле Мөңгүн-Тайга баар оруктуң Бора-Шайга чедир хорумнуг берге черин Хам-Дыттың баары-биле чорударын ол сүмелээн турган. Ону орук чериниң даргазы Даваа Шинижович Монгуш ол хевээр күүседип кылдырган. Чон аразында бо орукту Достай оруу деп-даа адаарлар. Монгуш Чөкпековичиниң улуг оглу Степан Монгушович Достай ачазын дөзээн, удуртукчу болур салымныг болган. Ол Красноярскының Көдээ ажыл-агый институдун 1966 чылда дооскаш, Өвүрнүң “Коммунизмче орук” колхозунга мал эмчилеп ажылдап эгелээн. Ол мал эмчизинге эртем ажылын камгалааш, ветеринария эртемнериниң кандидады болган. Өвүрнүң удуртулгазы салымныг ажылдакчыны 1974 чылда ВЛКСМ Өвүр райкомунуң 1-ги секретарынга томуйлаан. Улаштыр Новосибирскиниң партия талазы-биле Дээди школазын дооскаш, Өвүр, Тес-Хем кожууннарга кожууннуң күүсекчи комитет даргазынга база Тес-Хем кожуунуң райком партиязының 1-ги секретарынга ажылдаан. Удуртукчу ажылга туруштуун, билдилиин өөренип көргеш, Тыва Республиканың көдээ ажыл-агый сайыдынга томуйлаткан. Улаштыр Тыва Республиканың Чазааның Даргазының оралакчызынга, сөөлүнде Кызыл кожууннуң Төлээлекчилер хуралының даргазынга үр чылдар иштинде ажылдаан. Ол аныяк чылдарында баскетболга, чадаг чарышка, хаактаарынга ынак болгаш аныяктарны спортче эвилелдээр ажылга киржип чораан. С.М. Достай – ветеринария эртемнериниң кандидады, Тыва Республиканың алдарлыг ажылдакчызы, РФ-тиң база кожа чыдар Моол күрүнениң хөй-хөй шаңнал-макталдарының эдилекчизи. Өөнүң ишти Билчеймаа Бады-Белековна Достай – дээди категорияның бичии чаштар эмчизи, РФ-тиң кадык камгалалының тергиини, Тыва Республиканың алдарлыг ажылдакчызы. https://vk.com/wall-201111625_64070