| ХУУДА БОДАЛ |
| ХУУДА БОДАЛ | 💥Тыва дылым алдаржы-ла, сайзыра-ла! 📢Кандыг-даа аймак чон бодунуң нациязын бадыткаан национал дылдыг, национал аттарлыг. Чижээлээрге, тыва кижиниң фамилиязы, ады, адазының ады, төрээн чурту, өскен-төрээн чери, национал культуразы, ёзу-чаңчылдары дээш оон-даа өске. Төрээн тыва дылывыстың сайзыралы дээш ооң арыг тыва ёзу-биле дыңналыры, тыва нацияны бадыткап чоруур төрээн дылывыстың келир үези дээш сагыш аарып, тыва дылды хүндүлээринче кыйгырган материалдарны удаа-дараа чырыдып турарын бодум хуумда деткиир мен. Анаа-ла чугаалажыышкын үезинде-даа, хурал-суглаа болган черлерге-даа, ол хамаанчок социал четкилерде санал-оналдарын бижип турар бижикчилер-даа, аныяктардан эгелээш чамдык удуртукчу даргаларывыска чедир тыва, орус сөстерни холуп, "хойтпактап" чугаалап, бижий бээри чараш эвес. Оларда тыва сөс курлавыры эвээш болганы ол бе азы тыва дылын хүндүлевези ол бе деп айтырыг тургустунуп келир. Орус дылды билири эки херек, аңаа удур эвес мен, харын-даа ол дылды эки хандыр өөренири чугула. Хөй националдыг чуртувустуң чонунуң аралажып харылзажыр күрүне дылы болганда, орус дылды база хүндүлээр ужурлуг бис. Ынчалза-даа төрээн тыва дылывысты келир үениң салгалынга камгалап арттырар, ону улам сайзырадыры – тыва кижи бүрүзүнүң ыдыктыг хүлээлгези деп санаар мен. Доктаал, шиитпирлерни база өске-даа нормативтиг актыларны тыва дыл кырынга белеткээринден түвексинер, бергедежир, "тыва дыл кырынга белеткээри берге, ооң орнунга орус дылга белен" дээр ажылдакчылар албан организацияларда база бар. Төрээн тыва дылын эки билбес болза, орус дылга оларның билии база ол-ла хире болур эвес деп бе. "Дыл чидер болза, нация база чидер" деп угаадыг ханы уткалыг дээрзин бодаар болза эки. Биче буурай улус аразында нация деп билиишкинниң шупту тодарадылгаларын камгалап шыдаан, төрээн дылынга чоргаарланып чоруур ужурлуг чон-дур бис! Тываның төөгүзүн, культуразын болгаш ёзу-чаңчылдарын сонуургаан даштыкы эртемденнер, журналистер безин тыва дылды өөренип, харын-даа чамдыктары тыва дылга хостуг чугаалап турарын дыңнаарга, тыва кижиге чоргааранчыг. Тываның Конституциязында күрүне дылы кылдыр быжыглап каан төрээн тыва дылывысты шын, чөптүг ажыглаарының талазы-биле тускай доктаал-шиитпирден, харын-даа хоойлужуткан нормативтиг актыдан-даа болза хүлээп алза деп бодаар-дыр мен. Чежеге дээр шүгүмчүлежип кээр бис? Тыва чон деп нацияны тыва дыл-биле бир дөмей кижиниң национал фамилиязы, ады, адазының ады база бадыткаар деп билип чоруур мен. Кандыг-даа нацияның улузу ук төөгүзүнде боттарының нациязынга хамаарышкан аттарлыг болур. Бурун тываларның аттары база ындыг. Аймак чоннуң фамилиялары чурттап чораан девискээрлериниң аайы-биле ылгалдыг турган: Салчактар, Хертектер — Бай-Тайгада; Иргиттер, Доңгактар, Хертектер — Мөңгүн-Тайгада; Монгуштар, Ондар- лар — Чөөн-Хемчик, Сүт-Хөлде; Оюннар — Таңдыда; Колдар — Тожуда; Маады- лар — Бии-Хемде; Туматтар, Түлүштер — Өвүрде; Ооржактар — Барыын-Хемчикте; Кыргыстар, Сояннар — Эрзинде. https://vk.com/wall-201111625_64069
Канал в каталоге Максиметера
2 371 подписчиков · Политика