💥Төөгү календары
💥Төөгү календары ⚡ААС ЧОГААЛЫНЫҢ ШИНЧИЛЕКЧИЗИ 1934 чылдың апрель 10-да Чөөн-Хемчик (амгы Сүт-Хөл) кожууннуң Манчүректе Үстүү-Чыргал-Ойга тыва аас чогаалының келир үеде шинчилекчизи, эртемден Ондар Дарыма төрүттүнген. Ооң адазы уйгур-ондар уктуг, Сүт-Хөлдүң шыырак мөгелериниң бирээзи, аңчы, одучу, тоолчу, каргыраалаар, хөөмейлээр чораан Ондар Киш-Чалаа деп кижи. Киш-Чалаа оглун Дарыма деп адаан. Ынчалза-даа документилерге Дарыманың ады фамилиязы кылдыр Ондар Киш-Чалааевич Дарыма деп бижиттине берген. Дарыманың кырган-ачазы чечен-мерген аас-сөстүг Чөпчене Манчүректиң шыырак хамы. Чон ону Селбегер-Хам деп адай берген. Авазы адай-моңгуш уктуг Серемаа база ус-шевер, ырлаар-шоорлаар, тоолдаар чечен-мерген кижи. Ынчангаш Ондар Киш-Чалааевичиниң тыва улустуң аас чогаалынга сонуургалынга, сөөлүнде барып эртем-шинчилел ажылдарынга өгбелериниң чечен-мергени база салдарлыг болган. Ондар Дарыма Кызылдың педагогика институдун дооскаш, Өвүрнүң, Сүт-Хөлдүң школаларынга тыва дыл болгаш литература башкылап ажылдап турган чылдарында тыва улустуң аас чогаалын чыып бижип эгелээн. Тываның дылдың, литератураның болгаш төөгүнүң эртем-шинчилел институдунуң удуртулгазы Ондар Киш-Чалааевичиниң ол хандыкшылын билир болгаш, 1966 чылда литература болгаш фольклор секторунуң эртем ажылдакчызынга хүлээп алган. Эртем-шинчилел институдунга ажылдап чораан чылдарында Ондар Дарыма республиканың шупту девискээрин кезип, тыва улустуң тоолчургу чугаалары, тоолдары дээш өске-даа хевирлерин хөйү-биле чыып бижээн. Киш-Чалааевичиниң эптиг-ээлдек, чугаакыр аажы-чаңы тоолчулар, ыраажылар дээш тыва аас чогаалын билир кижилер-биле ажылдаарынга дыка салдарлыг болган. Ооң чыып бижээни аас чогаалдары Тываның дылдың, литератураның болгаш төөгүнүң эртем-шинчилел институдунуң алдын шыгжамырының үнелиг эртинелериниң санынче кирген. https://vk.com/wall-201111625_62537