Чурапчыга Андрей Саввин норуодунай мэдиссиинэ туһунан кинигэтэ сүрэхтэннэ
Чурапчыга Андрей Саввин норуодунай мэдиссиинэ туһунан кинигэтэ сүрэхтэннэ Чурапчытааҕы история уонна этнография түмэлигэр биллэр учуонай, фольклорист, этнограф Андрей Андреевич Саввин «Сахалар норуодунай мэдиссиинэлэрэ» кинигэтин сүрэхтэниитэ буолла. Тэрээһин Арассыыйаҕа Норуот сомоҕолоһуутун сылыгар анаммыт бүтүн Арассыыйатааҕы «Ночь музеев» аахсыйа чэрчитинэн ыытылынна. Халыҥ тастаах кинигэ 137 ахсаанынан 2025 сыллаахха бэчээттэммит. Саҥа таһаарыы ис хоһоонун, тутулун улуустааҕы бибилэтиэкэ үлэһитэ Вера Платонова сиһилии сырдатта. Ол курдук, кинигэҕэ Андрей Саввин сахалар норуодунай мэдиссиинэлэрин туһунан Кэбээйигэ, Чурапчыга, Тааттаҕа, Уус Алдаҥҥа, Бүлүүгэ, Сунтаарга, Үөһэ Дьааҥыга уонна Аллайыахаҕа сылдьан, 1934-1940 сс. хомуйбут матырыйааллара киирбиттэр. Бу матырыйааллар Дьокуускайдааҕы архыыпка Рукопись пуондатыгар харалла сыталлар. Кинигэ ааҕааччы киэҥ араҥатыгар ананар. «Ураты айымньылаах учуонай Андрей Андреевич Саввин Тыл уонна Култуура Институтун бастакы дириэктэрэ П.А. Ойуунускай биир сүрүн соратнига уонна репрессияламмыт этнограф, сибиири чинчийээччи Г.В. Ксенофонтов научнай идиэйэлэрин салҕааччыта буолар. Андрей Андреевич хонууларга ыыппыт үлэтин түмүгүн уонна архыыпка сытар рукопистарын саҥалыы ырытан, киэҥ эйгэҕэ таһаарыы – саха норуотун ытык иэһэ. Кинилэр үлэлэрэ күн бүгүн Арассыыйа этнографиятын дьиҥнээх «көмүс фондатын» сүрүн баайа буолар. Бу үлэлэр норуот устуоруйатын, култууратын, тылын дириҥник үөрэтэргэ, кэлэр көлүөнэҕэ тиэрдэргэ олук буолаллар«, — диэн тылларынан кинигэни эппиэттээх эрэдээктэр, история билимин доктора Екатерина Романова саҕалаабыт. Үөрүүлээх тэрээһиҥҥэ улуустааҕы култуура салалтатын начаалынньыга Петр Гуляев, И.М.Павлов аатынан Чурапчы орто оскуолатын үөрэнээччилэрэ, Дьокуускайдааҕы медколледж Чурапчытааҕы салаатын устудьуоннара, Андрей Саввин аймахтара, кыраайы үөрэтээччилэр кыттыыны ыллылар. Тыл этиигэ Андрей Cаввин чинчийбит үлэтэ, чуолаан араас дьаҥтан-дьаһахтан эмтэнии ньымаларын хомуйбут энциклопедията суолталааҕын бэлиэтээтилэр. Быйыл чулуу киһибит 130 сылын туолар. Афанасий Захаров, түмэл дириэктэрэ: — Андрей Саввин научнай монографията кинигэ буолан тахсыытыгар Гуманитарнай чинчийии учуонайдара, улуус дьаһалтата үлэлээтилэр. Кинигэ суолтатыгар тохтоотоххо, Андрей Саввин араас улууска, нэһилиэккэ сылдьан, элбэх киһини, чуолаан отоһуттары кытта көрсөн, сахалар араас ыарыыттан-дьаҥтан хайдах эмтэнэллэрин туһунан элбэх матырыйаалы суруйан хаалларбыт. Кини үлэлэрэ 80-ча сыл архыыпка хараллан сыппыттара. Ону этнография учуонайдара Екатерина Романова, Наталия Данилова сүүрэн-көтөн, сааһылаан бу кинигэ күн сирин көрдө. Кинигэҕэ ыарыыны утары сахалыы ньымалар, доруобуйаны көрүнүү былыргы кистэлэҥнэрэ, ону сэргэ эмтээх оттор, астар туһаларын туһунан киэҥник суруллубуттар. Маны тэҥэ урукку биһиги умнан эрэр тиэрминнэрбит, ыарыылар сахалыы тылбаастара, эмтэр, оттор ааттара киирбиттэр. Онон бу энциклопедия биһиэхэ уонна кэлэр көлүөнэҕэ улахан бэлэх дии саныыбыт. Бу күн түмэлгэ Андрей Саввин тус олоҕун, төрдүн-ууһун, үлэлэрин сырдатар «Үйэлээҕи өтө көрөн» кинигэнэн быыстапка турда. Андрей Андреевич Саввин үтүө аата, үлэлэрэ үйэтитиллэ турдуннар! Марфа Петрова. https://xn--80aa7aggbp2b.xn--p1ai/churapchyga-andrej-savvin-noruodunaj-medissiine-tu%d2%bbunan-kinigete-s%d2%afrehtenne/