Учуутал күнүнэн!
Учуутал күнүнэн! Мин бүгүн аҕыйах тылынан ахтыам этэ Дьылҕа Хаан ыйааҕынан баҕалаах үөрэҕиттэн матан, кыһалҕа кыһарыйан култуура эйгэтигэр кэлбит, ол гынан баран, бу баай, киэҥ далай эйгэҕэ аналын булбут бэтэрээммит, дириэктэрбит Гаврил Григорьевич Софронов туһунан. Кини дьылҕата – биһиги үөрэхпит кыһатын уонна бүтүн Сахабыт сирин култууратын тыыннаах историята. Гаврил Григорьевич 1937 с. Мэҥэ Хаҥалас Наахаратыгар күн сирин көрбүтэ. Кини Аҕа дойду Улуу сэриитин толоонугар төрөппүт аҕатын, оттон тыылга аас-туор олохтон 5 бииргэ төрөөбүтүн сүтэрбит, олох аһаатын-ньулуунун этинэн-хаанынан билбит, ол гынан баран, онтон самныбакка, өссө кииллийэн уһаарыллан тахсыбыт киһи. Гаврил Григорьевич төһө да оҕо сааһа судургута суоҕун иһин, кыратыттан кэрэҕэ-сырдыкка тардыһан, учуутал буолар, ыччаты иитэр-үөрэтэр ыра-баҕа санаалааҕа. Ол баҕа санаатын толороору, 1951 с. Дьокуускайга Педучилищеҕа туттарса кэлбитэ эрээри, хомойуох иһин, “чугас улуустары уопсайга ылбаппыт” диэннэр, уол сир-халлаан икки ардыгар хаалбыта. Ол саҕана дойду сэрии кэннэ атаҕар саҥа тура сатыыра, ас-таҥас өссө да кырыымчык этэ. Оттон аҥаардас ийэ тулаайах аҥаардаах кыаммит оҕото таһыттан үөрэнэр, дьиэ-уот куортамнаһар кыаҕа хайдах да суоҕа. Хата, түспүт ыала санаата түһэн кэлбит уолу көрөн, “паарка таһыгар кульпросвет оскуолаҕа бара сырыт, онно уопсайдаахтар” диэн сүбэлээннэр, Гаврил Григорьевич кэлин дьылҕатын түстээбит суола арыллыбыта. Кини үөрэҕин кэннэ улууска култуура отделын сэбиэдиссэйиттэн саҕалаан биһиги училищебыт дириэктэригэр, Саха АССР Култуураҕа министиэристибэтин Культпросвет-үлэ уонна норуот айымньытын өрөспүүбүлүкэтээҕи кэлим киинин салайааччытыгар, Аан дойду норуоттарын хомуһун түмэлин дириэктэрин солбуйааччытыгар тиийэ айымньылаахтык үлэлээбитэ. Кини көннөрү салайар эрэ буолбатах этэ, кини мэлдьи дьон бэйэтэ ис-иһиттэн айыан-тутуон баҕарар үтүө эйгэтин тэрийэрэ. 1969—1979 сс. Гаврил Григорьевич культпросвет учищилены сайалар кэмнэригэр кулууп тэрээһиннэрин режиссерун, норуот инструменнарын салаалара арыллыбыттара. Кини үлэлиир кэмигэр саха дьоно, этигэн хомус Вена уонна Осло норуоттар икки ардыларынааҕы түһүлгэриттэн хайдах дьүрүһүйэрин истибитэ. Оһуохай, тойук курдук саха фольклорун уһулуччулаах көрүҥнэрэ сөргүтүллүбүттэрэ. Гаврил Григорьевич төһө да билигин оҕолорун, сиэннэрин тапталларыгар бигэнэн бочуоттаах сынньалаҥҥа олордор, үүннээх-тэһииннээх тыллаах биһиги биир бастыҥ сүбэһиппит, эркин курдук эрэнэр киһибит. Күндү биир идэлээхтэрим! Гаврил Григорьевич холобура биһигини биир сүрүн суолга үөрэтэр: учуутал диэн аҥардас билиини иҥэрэр, кинигэҕэ суруллубуту үөрэтэр киһи буолбатах. Учуутал диэн, бастатан туран, ыччат сүрэҕэр кыымы саҕар, бэйэ норуотун уонна кини үйэлэртэн кэлбит урамньтын-култууратын сыаналыырга, эппиэтинэстээхтик сыһыаннаһарга уһуйар дьоһун киһи. Махтал буоллун эһиэхэ хас биирдиигитигэр, күннэтэ көрсөр сыралаах үлэҕитигэр, туһугар хорсун быһыыгытыгар! Кыһыҥҥы тымныы киэһэлэргэ дьиэни-уоту умнан, кэми аахсыбакка кылаастарга, мастерскойдарга, аудиторияларга хаалан үүнэр ыччаппыт талаанын чочуйаргыт, биһиги култуурабыт уонна искусствобыт сөҕүрүйбэт уотун уматаргыт иһин! Эһиэхэ чэгиэн доруобуйаны, уостубат иэйиини, тапталлаах Сахабыт сирин, модун Россиябыт киэн туттуута буолар махталлаах үөрэнээччилэри!