Өрөспүүбүлүкэбит Төрүт сокуонун 69-с ыстатыйатын 3 чааһыгар сурулла сылдьар: “Саха Өрөс...
Өрөспүүбүлүкэбит Төрүт сокуонун 69-с ыстатыйатын 3 чааһыгар сурулла сылдьар: “Саха Өрөспүүбүлүкэтин Ил Дарханын солотугар биир киһи иккиттэн ордук болдьоххо субуруччу талыллыбат”, – диэн. Хаһан эрэ итинник хааччах дойду барытын үрдүнэн баара. Ол эрээри, 2021 с. федеральнай сокуон уларыйбыта: хааччаҕы хаалларар дуу, суох дуу туһунан регионнар бэйэлэрэ быһаарар кыахтаммыттара. Ол түмүгэр, билигин Россия бары регионнарыттан итинник хааччах Саха сиригэр уонна Севастопольга эрэ хаалан турар. Мин, тус бэйэм Төрүт сокуоммут 69-с ыстатыйатын 3-с чааһын уларытары өйүүбүн. Мин санаабар, бастатан туран, ити хааччах норуоту көмүскээбэт, кини төттөрүтүн биһиги талар бырааппытын күөмчүлүүр. Россия Төрүт сокуонун 3-с ыстатыйатыгар мас-таас курдук “былаас соҕотох источнига – норуот” диэн сурулла сылдьар. Аны 32-с ыстатыйата биһиги талар уонна талыллар бырааппытын мэктиэлиир. Оттон ханнык да сокуоҥҥа “аны бу киһини талар көҥүллэммэт” диэн суруллар буоллаҕына, ол сокуон биһиги оннубутуттан быһааран, быыбардыыр бырааппытыгар орооһон барар диэххэ сөп. Ол – былаастан көмүскэнии дуу, былааһы көмүскээһин дуу буолбатах, ол – биһиги Төрүт сокуонунан мэктиэлэнэр талар бырааппытын күөмчүлээһин. Иккиһинэн, ити боппуруоска Саха сирэ бэрт хобдох холобуру номнуо көрөн турар. 2001 с. саха норуота Аар Дархаммыт Михаил Ефимович Николаевы президенинэн үһүс болдьоҕор туруоруон баҕарбыта. Ол эрээри, суут ала-чуо ити нуормаҕа олоҕуран, регистрациялыыры аккаастаабыта. Михаил Ефимович кандидатуратын устарга күһэллибитэ… Ити курдук норуот куолаһа, баҕа санаата биирдэ сарбыллыбыта. Ол хайдах да хатыланыа суохтаах. Үсүһүнэн, Саха сирэ олус улахан, салайарга судургута суох уустук регион. Бүтүн Россия биэс гыммыттан биирин ылар территорияҕа 1 мөлүйүөн эрэ киһи олорор. Арктика кытылыттан саҕалаан соҕуруу таас чохтоох түөлбэлэрбитигэр тиийэ 445 муниципальнай тэриллиилээхпит. Сылга биэс ый устата өрөспүүбүлүкэбит арҕааҥҥы өттө уонна илин эҥээрэ арыыга олорор курдук хаайтаран хаалар. Суолбут-ииспит 70-тан тахса бырыһыанна “сезоннай” дэнэр. Судургутук эттэххэ, кыһын эрэ киһилии суол баар буолар. Аны туран, дойду хотугу завоһун улахан аҥаара биһиэхэ эрэ тиэллэр-таһыллар. Сыанабыт, логистикабыт, тыабыт сирэ, төрөөбүт тылбыт... Ити кыһалҕа барыта утум-ситим салҕанан иһэр, уонунан сыллаах тиһиктээх үлэни, бигэ былааны уонна күүстээх быһаарыыны эрэйэр. Хайдах даҕаны биэс-уон сыл буола-буола сайдар хайысхабытын уларытан иһэрбит табыллыбат. Саха сирин ураты усулуобуйатыгар итинник салайыы барсыбат. Төрүдүһүнэн Сирэй быыбардыыр бырааппытын ким да тохтото да, күөмчүлүү да илик. Онон эмиэ уруккутун курдук кандидаттар туруохтара, оттон кими таларын норуот бэйэтэ эрэ быһаарыа. Ити уларыйыы эрэ, ким эрэ боломуочуйатын “автоматом” уһатыы буолбатах. Бүтэһик тылы син биир быыбарга норуот баһаарар. Судургута суох кэм кэлэн турар. Бигиһи түмсүүлээх, бигэ тирэхтээх буолуохтаахпыт. Олохпут укулаатын, балаһыанньатын түөрэҥнэппэккэ олорорбут олус улахан суолталаах. Хас биирдии сөптөөх быһаарыыттан оҕолорбут, омукпут, төрүт үгэспит-култуурабыт – барыбыт дьылҕата тутулуктаах. Онон, мин санаабар, былаас, чыын-соло туһугар буолбакка, биһиги бука бары күүспүтүн, сырабытын-сылбабытын укпут дьыалаларбыт тиһэҕэр тиэрдиллэллэрин туһугар, норуот туох да хааччаҕа суох бэйэтэ талар быраабын олохтуохтаахпыт. Төрүт сокуоммут 69-с ыстатыйатыгар уларытыылары киллэрэри өйүө5үң! Аар Дархаммытын кэмигэр көмүскээбэтэхпит курдук, норуот таптыыр, эрэнэр уонна итэҕэйэр салайааччыларын, Сахабыт сирин сарсыҥҥытын кэрэгэй кэскиллээмиэх.