I "ШЫННЫҢ" ПОЧТАЗЫНДАН I
I "ШЫННЫҢ" ПОЧТАЗЫНДАН I 💥Амгы тыва эрниң ажып эртер тос бергези 📢«Шын» солун дыка солун материалдарлыг, сонуурганчыг, номчуштуг тыва солунувус-ла болгай. Саазында парлаанын номчуваза-даа, соңгаар чурттап чоруур болгаш, интернеттен номчуп турар мен. Чоокта чаа «Эр кижиниң ажып эртер 9 бергези» деп улуг өгбевис Монгуш Кенин-Лопсанның номундан бир эгени кызыра парлаан болду. Номчаан-даа, таарзынган-даа улус саны хөй болду. Бир номчукчу мырыңай амгы үениң тос бергезиниң бирээзи ипотека деп каан болду. Ол дыка шын. Оон мен улаштыр боданыпкаш, 9 бергени бодумнуу-биле амгы үеге дүүштүр тып көрдүм. Ада-өгбелеривистиң үезинде амыдырал бир өске турганы-биле өгбевистиң бижип турар бергелери төөгүге турганы шын. «Шаг шаа-биле турбас, чавылдак көгү-биле чытпас» дээр болгай, үе өскерлир – ирик чудук аңдарлыр. Чээрби бир вектиң тыва эрлериниң ажып эртер 9 бергезин бараалгадып көрейн. Чөпшээрежир-чөпшээрешпези – кижи бүрүзүнүң аңгы херээ. Сыгавайн тур мен, мээң бодум бодалым-дыр ийин. Бирээде, тыва кижиниң чаш оглу шириин көрүштү, кадыг чугааны, адазының айбызын ажып эртер ужурлуг. Ылбыраңнадып, чассыдып, телефон тутсуп алган, чиир чемин баарынга аппарып берип турган херээ чок. Эрзиг кылдыр өзер ужурлуг. Үне-кире халып, иштин-даштын байдалды билип, эр кижиниң ажыл кылыр херекселдерин таныыр ужурлуг. «Шүүчени эккелем, оглум» — дээрге, ол та чүү чүве деп аамайзып турбас ужурлуг. Ийиде, элээди оол мегелеп, баажыланып болбас ужурлуг. Школага кандыг чурум үрепкенил, ону харыылап билир болза эки. Буруу чок өске эжинче чууй каап, нүгүлдеп болбас. Бодун агартынмас – шынап-ла кылган болза, миннир апаар. Кандыг байдалга канчаар болу бергенин тайылбырлап шыдаар болгаш буруузун миннир ужурлуг. Мегеленип, аарып турар мен деп баажыланып, кичээлдер үзүксээр чаң албас болза эки. Үште, эр апарган кижи бажың ажылын кылыр ужурлуг: ыяшты чарар, отту салыр, сугну узар. Мал-маганныг болза, өдек ажылын шуптузун кылыр: кажааларда чаа өл өдекти аштаар, кургаг өдекти урар, мал-маганын сигеннедип, сулаладып, суггарар. Эртен-кежээ үндүрер, хавырар, хүндүс кадарар. Кадарчылаар аъдын солуй өртеп, оъткарар. Дөртте, эр кижи спорт-биле өңнүктежир ужурлуг. Бөмбүктен чалданыр, хаактап, конькилеп билбес кижини ёзулуг эр дээри берге. Бажыңында компьютер артында карактарын хапыйтыр, хыйырартыр олура хүнзээр хоютку болбас ужурлуг. Кайда спортчу оюннар болуп турар-дыр, аңаа халып-шурап, маңнап турар болза эки. https://vk.com/wall-201111625_60627