Таулу кийиз – сакъланнган къыйматлы хазнабыз — 18 июля 2026 г. в 06:54:30.907
Таулу кийиз – сакъланнган къыйматлы хазнабыз Интеллектуал иеликни сакълау жаны бла федерал служба (Роспатент), таулу кийизни Къабарты-Малкъарны официал регион брендине санап, эсепге салгъанды. Аны юсюнден жазыу къырал тизмеге кийирилгенди, ол себепден халкъ къолдан усталыкъны право жаны бла къорууларгъа эркинлик бериледи, деп билдириледи республиканы Правительствосуну сайтында. Таулу кийизлени жарашдырыуну тёреси ата-бабаладан келеди, аланы юслеринден алимле онжетинчи-онсегизинчи ёмюрледе жазгъандыла. Бичиуню неда ийлеуню жашырынлыкълары уа, тёлюден тёлюге ёте, миллетни энчи маданият ызын суратлай, сакъланнгандыла. Кийизни таулула, тюрсюнлю бояула бла жасай, юйледе къабыргъаланы жылытыр муратда, ариулукъгъа деп да такъгъандыла. Аланы хар бири да энчи чыгъармачадыла, оюулары-тюрсюнлери энчидиле, халкъны маданият тёрелерин, кёз къарамын, тарыхын да ачыкълайдыла. Кийиз жарашдырыу тынч иш болмагъанды, бирин хазыр этер ючюн, тамам ай кетгенди. Жюнню тазалаудан, титиуден башлап, кесеклени бир бирге келишдириуге, аланы оюула бла жасау инсандан бийик усталыкъ, эс да излегенди. Аланы тюрлю-тюрлю бояула бла бояу да булжуулу иш болгъанды, кийизлеге тюрсюнле берир ючюн, тюртюню тамырларын, эмен терекни къабугъун хайырланнгандыла. Бусагъатдагъы устала шёндюгюлю бояула бояйдыла, ол а жюннге бютюн жарыкъ тюрсюнле берирге болушады. Энчи эс кийизледе суратланнган белгиле излейдиле: тамгъала, ызла – аланы хар бири да терен магъананы тутхандыла, адамла ала юйню палахладан сакъларларына да ийнаннгандыла. Бу тамгъаланы бир бири ызындан тизиу да кёп ёмюрледен келген тёрелеге, жорукълагъа бойсуннганды. Кавказны миллетлерини турмушларын, адет-тёрелерин тинтген этнографлагъа кийизле къачан да сейир болгъандыла. Онтогъузунчу ёмюрде алим Г.Г. Маргграф былай жазгъанды: «Таулу кийизле ариулукълары бла энчидиле, ала толусунлай да бир бояугъа бояладыла неда тюрсюнлю жюн журунла бир бирлерине сейир ызла къурай къошуладыла. Бу иш бла кюрешиу уллу усталыкъны, ариулукъну сезе билиуню да эсебиди». Алай бла «Регионну белгиси» деген атны бериу таулу кийизлени юслеринден битеуроссей даражада билдирирге, республиканы туризм хазнасын байыкъландырыргъа, къолдан усталыкъланы айнытыргъа себеплик этерикди. Кийизлеге дери аллай белги «Малка» бла «Хабаз» гара суулагъа берилгенди.