Соторунан бостуук уолаттар Николай Созонов, Аполлон Винокуров матасыыкылынан сүөһүлэри ...
Соторунан бостуук уолаттар Николай Созонов, Аполлон Винокуров матасыыкылынан сүөһүлэри һайдаан аҕалан миэстэлээх миэстэлэригэр булларан биэрдилэр. Ферма кыргыттара ыанньык сүөһүлэрин күҥҥэ иккитэ ыылларын, биирдии бэйэлэрэ 15-тии ынахтаахтарын, күҥҥэ хас биирдиилэрэ 100-тэн тахса киилэ үүт ылалларын кэпсээтилэр. Саҥа хотоҥҥо этэҥҥэ кыстаабыттарын, хамнастара кэмигэр, тардылыга суох кэлэрин бэлиэтээтилэр. Ыанньыксыттар бары көмөлөһөөччүлээх буолалларын хайгыы көрдүм. Ол курдук Раяҕа эдьиийэ Варвара Созонова, Александраҕа кыыһа Сайаана, Александра Ореловнаҕа кэргэнэ Александр Еремеев кэлэн үүтү куугунаппытынан бардылар. Оскуола оҕолоро, ыан-ньыксыт Сайаана уонна бостуук Аполлон хамнастаах үлэһиттэр эбит. Салҕыы оҕо сааһым доҕорун Иван Сухомясов ньирэйдэрин аһата сылдьарыгар кэллим. Иван кыра эрдэҕиттэн сүөһүгэ үөрүйэх, тыа хаһаайыстыбатын сайдыытыгар дириҥ кылааттаах дьонтон биирдэстэринэн буолар. Кини өр кэмҥэ ыанньыксыттаабыта, үс сыллааҕыта тарбаҕын ыарытан билигин ньирэйдьитинэн үлэлиир. Көрөр-харайар 52 төбөлөөх эбит. Саҥа төрүөх ньирэйдэри күҥҥэ үстэ, арыый бороохтуйбут, мэччирэҥҥэ сылдьар тарбыйахтары иккитэ аһатар. Тимир оһоххо оту оргутан, сүөгэйэ сүүмэрдэммит үүтү кытта былаан бэрт иҥэмтиэлээх, сылаас утаҕы оҥорон суосканан иһэрдэр. Быйыл сылгы Собуота икки оскуола үөрэнээччитин көмөҕө көрөн үлэ бэркэ чэпчээбит. Арсений Татаринов, Игнат Винокуров быйыл бастакы хамнастарын ылыахтара. Онтон үүт сыаҕар киирэн үүт астааччылары, Диана Слепцованы, Дьулустан Кирилловы кытта билсистим. Эдэр оҕолор киэһээҥҥи ыам үүтүн астыырга бэлэмнэнэ сылдьаллара. Дьулустан сойбут сүөгэйинэн арыы оҥорон эрэрэ, күҥҥэ 20 киилэ арыы тахсар диэн кэпсээтэ. Диана күҥҥэ 450 кэриҥэ үүт тутарын, күн аайы 17-20 киилэ сүөгэй тахсар диэн үлэ барылын билиһиннэрдэ. 🎙️Сылгы Собуотун дириэктэрэ Константин Николаевич Винокуров: «Саҥа фермаҕа кыстыкпытын этэҥҥэ туораатыбыт. Хотон сиигин тардыыга, ынах убаҕаһын ыытыыга итиэннэ хобууллары үрдэтиигэ кыра итэҕэстэр бааллар, ону көрөн-истэн туоратан иһиэхпит. Фермаҕа уонна оттооһуҥҥа Собуоппут үбүлээн оскуола оҕолорун үлэлэттибит. Туох барыта баҕа санааттан салаллар, былаан элбэх. Инникитигэр бэйэ оҥорон таһаарыы бородууксуйатын күүскэ ылсан, элбэтэн, хаачыстыбалаах идэһэ этин астаан, сир аһын (отону) хомуйан, балыктаан, нэһилиэнньэ биир тутаах хайысхата, социальнай балаһыанньата тупсуон баҕарабыт. Ол курдук агро оскуоланы кытта тэҥҥэ үлэлэһэн, ыччаты үлэҕэ үөрэтэн, көҕүлээн дойдуларыгар бэриниилээх, туһалаах, үлэһит дьон буолан тахсалларын ситистэхпитинэ эрэ хаһаайыстыба салҕанар кэскиллээх. Нэһилиэккэ бааһынай хаһаайыстыба суох. Билиҥҥи сокуон урбаанньыттары, тэриллиилээх хаһаайыстыбалары эрэ өйүүр. Онон кэтэх хаһаайыстыбалаах дьоммут холбоһон, кэпэрэтиип тэринэн араас граннарга, бырайыактарга кытталлара буоллар, хаһаайыстыба сайдыытыгар сүрүн тирэх буолуохтар этэ. Ону өйдүөхпүтүн наада. Билиҥҥи олох ирдэбилинэн тэҥҥэ хардыылаан, аныгы бырагыраамаларга кыттан, оттонор тиэхиньикэ ыларга, араас тутууларга үбү ситиһэн, аныгы олох ирдэбилинэн тэҥҥэ эппиэттэһэн эрэ истэххэ сайдыы тахсар кэмэ кэллэ. Тыа хаһаайыстыбата суох тыа сирэ хайдах да сайдар кыаҕа суох», — диэн кылгастык санаатын үллэһиннэ. 📚Үөрэхтээһин Оҕо сайыҥҥы лааҕырын иитиллээччилэрэ анал байыаннай дьайыыга аналлаах дьаарбаҥкаларыгар түбэһэ сырыттым. Манна оҕолор ушки, бэчиэнньэ, сосискалаах тиэстэ уо.д.а., бурдук аһын арааһын оҥорон нэһилиэнньэҕэ атыылаатылар. Оҕолор быйыл икки дьаарбаҥка тэрийэн анал пуондаҕа 38 950 солк. киллэрбиттэр. Быйыл оскуолаҕа 7 оҕо киирэр. Онон быйылгы үөрэх дьылыгар 73 оҕо оскуолаҕа үөрэнэрэ, «Туллукчаана» оҕо уһуйааныгар 30 оҕо иитиллэрэ былааннанар. Кэлэр 2027 сылга нэһилиэккэ үөрэхтээһин тэриллибитэ 95 сыла бэлиэтэниэҕэ. Бу дата, 1932 сыллаахха Илимниир учаастагар толорута суох оскуола тэриллибититтэн ааҕыллар.