АЯНЫСЛЫ ТЫУҒАН КӨН
АЯНЫСЛЫ ТЫУҒАН КӨН Хикəйə 🔹Ҡояшлы яҙ. Гөрләүектәр сылтырап аҡҡан апрелдә Раяға ун ике йәш тулды. Ләкин уға бүләк биреүсе лә, тәмле ризыҡтар бешереп көтөп тороусы ла булманы. Атаһы заводта эштә. Ә әсәһе береһенән-береһе бәләкәс дүрт ҡыҙы менән аҡман-тоҡманлы март башында уҡ ауылға – атаһы йортона – ҡайтып китте. Иркәнең ата-әсәһе бер-бер артлы ғына донъя ҡуйғайны. – Ҡайт ауылға. Ата-әсәйеңдең мал-тыуары бар бит. Утын, бесән дә ҡара ергә аяҡ баҫҡансы етерлек. Балаларға картуф, аҡ бар, ә Рая дүртенсе класты минең янда тамамлар. Уҡыу йылы тамамланырға күп ҡалманы бит. Мин эштән сығырмын да бергәләп ауылда гөрләтеп донъя көтөрбөҙ, мал аҫрарбыҙ, – тип өгөтләне Биктимер Иркәне. Әсәһе менән һеңлеләренең ауылға ҡайтыуына бер ай ваҡыт үтеп тә киткән. Ә Раяға күңелһеҙ, шулай ҙа ул бөгөн – тыуған көнөндә – шат булырға тырышты. Мәктәптән ҡайтҡас, эсе бошоп, илағыһы килеп тороуға ҡарамаҫтан, һауыт-һабаны, иҙәнде йыуып алды. Сәй ҡайнатты ла әсәһенең, һеңлеләренең рәсемдәрен өҫтәлгә теҙеп ҡуйҙы, улар менән һөйләшә-һөйләшә сәй эсте. – Бөгөн минең тыуған көнөм. Ҡотлағыҙ! Ун ике йәш тулды. Һағындым үҙегеҙҙе, ә һеҙ? – тине лә күҙҙәренән бөрсөк-бөрсөк тәгәрәгән йәштәрен һөртөп ҡуйҙы. Күрше ҡыҙҙарын саҡырыр ине лә, өҫтәлдә сәй һәм ҡатҡан икмәктән башҡа ризыҡ юҡ шул. Уныһына ла шөкөр әле, атаһы һәр саҡ тиерлек иҫереп, һуң ҡайта. Рая күҙ йәштәрен һөрттө лә өҫтәлде йыйыштырҙы. Иҫкерәк булһа ла, үҙе йыуып үтекләгән сәскәле күлдәген кейеп, күрше ҡыҙҙар менән уйнарға сыҡты. Уларға бөгөн тыуған көнө икәнлеген дә әйтмәне, өйөнә саҡыра алмағанға ҡыйынһынды. * * * Көн кискә ауышты. Дәрестәрҙе лә әҙерләргә кәрәк, мәктәпкә иртәрәк бараһы бар – дежурмын, тип уйлап өлгөрөүгә, иҫерек атаһының алпан-толпан атлап яҡынлашып килгәнен күреп, һиҫкәнеп китте. Ул йоҡлап киткәнсе урамда йөрөрмөн йәки күрше Сәғиҙә әбейгә инеп ултырып торормон, тип уйлап, атаһына күренмәҫкә тырышып, ситкә атланы. Ләкин шул саҡ: – Туҡта, ҡайҙа шылдың, йылан? – тип имәнес тауыш менән ҡысҡырып, ас бүреләй ҡыҙға ташланды атаһы. Уны һөйрәп тигәндәй фатирҙарына алып керҙе һәм һелккеләп: – Ниңә минең ҡайтыуға ашарға бешереп, өйҙә генә ултырмайһың?! – тип ажғырҙы. – Бешерер инем дә, бер нәмә лә юҡ бит, алырға аҡса юҡ, – тип ҡурҡа-ҡурҡа ғына яуапланы Рая. – Ниңә һәр саҡ мин йоҡлағас ҡына керәһең, ә? – Ғырылдаҡ тауышлы ирҙең атылып сығырға етешкән күҙҙәре ашарҙай булып Раяның буй-һынын “ҡапшай” ине. Был ҡараштан ҡыҙҙың тәне зымырлап китте, тиҙерәк аш бүлмәһенә инеп, сәй ҡуйып ебәрҙе. Атай булған әҙәм шатырлатып ишекте бикләне лә сисенә башланы. Әллә ҡабаланыуҙан, әллә ярһыуҙан ҡулдары ҡалтыраны, салбар төймәләрен ысҡындыра алмай аҙапланды. Ниһайәт, шыр яланғас ҡалғас, көр тауыш менән: – Рая! Кил әле бында! – тип ҡысҡырҙы. – Үҙең кер, атай, аш бүлмәһенә, хәҙер сәй ҡайнай, – тине бер нәмә лә белмәгән ҡыҙ. – Сыҡ тип әйтәм мин һиңә! – тип екерҙе атай. Рая аш бүлмәһенән килеп сыҡты ла, берсә ҡурҡып, берсә оялып: – А-а-а! – тип ҡысҡырып ебәрҙе. Ҙур булып асылған күҙҙәрен ҡулдары менән ҡапланы. – Атай, нишләйһең ул оялмайынса?! Атай кеше хахылдап көлдө лә Раяға табан атлай башланы, утты һүндерҙе. – Ат-а-а-й! Ниңә утты һүндерҙең? Минең дәрес әҙерләйһем бар бит… – тип әйтеп тә бөтмәне, әҙәм аҡтығы көслө ҡулдары менән Раяны күтәреп, йоҡо бүлмәһенә алып инде һәм диванға ташланы. Ҡыҙҙың яратып ҡына кейеп йөрөгән сәскәле күлдәген йыртып ебәрҙе, бешкән сейәләй ирендәренә һөлөк кеүек йәбеште, йоморсаҡ ҡына түштәрен уҫлаптай ҡулдары менән ойпаланы. – Атай!!! Ни эшләйһең?! – тип ытырғаланып ҡысҡырҙы ҡыҙ бала, башын борғолап торорға маташты. Ләкин күҙҙәрен ҡан баҫҡан, йыртҡыс хәленә ингән утыҙ йәштән ашҡан “атай”ҙы туҡтатырлыҡ та, еңерлек тә түгел ине. – Атай! Е-бә-ә-ә-р! Кәрәкмәй! Ебәр, зинһар!!! – тип көсһөҙ ҡулдары менән сәбәләнеп, башын сайҡап иңрәне йөрәк өшөткөс тауыш менән Рая. – Өнөң сыҡмаһын, юғиһә быуып үлтерәм! – тип ыҫылданы моратына ирешкән ата һәм йөҙөн тырнаған ҡыҙының ҡулдарын бер ҡулы менән шаҡырып тотоп, икенсеһе менән битенә һуҡты.