Хәбәрчеләрдән
Хәбәрчеләрдән ИМТИХАННАР Минзәлә өязенең Ирәктә волостендагы кайбер авылларда мәктәпләрнең яңа ысул (җәдит) мәктәбе исемен күтәргәннәре бар: Беренчесе — Вәрәш авылындагы мәктәп. Анда узган ел гына имам итеп куелган Мөхәммәдхарис әфәнде Хәсәншаһ улы җитәкчелек итә. Бу әфәнде үзе шул мәктәптә даими укытучы булып, балаларны зур тырышлык белән укытуы 25 нче мартта узган имтиханда ачык күренде. Балаларның кечкенәләре — уку һәм язуны, ә зурраклары — Коръән Кәримне тәҗвид кагыйдәсенә туры китереп укуны, дин сабакларын (гыйльме хәл), пәйгамбәрләр тарихын һәм хисап (математика) кебек фәннәрне бик матур укып, үзләренә бирелгән сорауларга тиешле җаваплар бирделәр. Бу исә укытучының үз эшенә никадәр сәләтле икәнен килгән кунаклар алдында раслады һәм һәркемне сөендерде. Икенчесе — мәшһүр Олы Чакмак авылындагы Мөхәммәдкәшшаф хәзрәт Фәйзи җитәкчелегендәге мәдрәсә. Мондагы өлкән шәкертләрдән 12 ләп хәлфә (укытучы ярдәмчесе), үзләренең дәресләренә дә зыян китермәс өчен, дүрт башлангыч (ибтидаи) һәм ике урта (рөшди) сыйныф шәкертләрен һәр сыйныфта чиратлашып, икешәр хәлфә укытканнар. Алар балаларга шундый югары дәрәҗәдә белем һәм тәрбия биргәннәр ки, мәктәп-мәдрәсәләребезне үзгәртеп коруга иң таләпчән реформаторларыбыз күрсәләр дә, һичшиксез, канәгать калырлар иде. Узган ел мәдрәсә сыйныфларга бүленеп тәртипкә салынган вакытта, беренче сафта сүгеп йөргән агайлар да быел хәлфәләрдән гафу үтенергә һәм фатиха сорарга мәҗбүр булдылар. Өченчесе — Мәлләтамак авылындагы үзем җитәкләгән мәктәп. Мондагы шәкертләрнең укуларын мактап язу минем үз вазыйфам булмаганлыктан, сүзне бәян итү белән генә чикләнәм. Шулай булса да, Хәлфин, Хәкимов, Хәмидуллиннар кебек игелек ияләренең ярдәме белән салынган зур таш мәктәбебез тулысынча өлгермәү сәбәпле, 40 бала укый алырлык җирдә 60 ка якын баланың укуы һәм матди кыسىнкылык аркасында үземә ярдәмче итеп кечкенәләрдән тәҗрибәле бер укытучы ала алмавым эшне бик авырлаштырды. Аеруча соңгы вакытта хезмәт хакыннан 99 тиен (10 процент) тотып калу сәбәпле, аз гына хезмәт хакына риза булып эшләүче бер укытучы белән тырышып карасак та, «Аллаһым, кимчелекләребезне гафу ит...» диپ дога кылып, йорт хуҗасына тапшырырга туры килде. Бу мәктәпләрдән тыш тагын Олыгамыш (Олы Камышлы), Түбән Табын, Вәрәшбаш авылларында да «яңа ысул мәктәбе» исемен йөрткән мәктәпләр булса да, аларның имтиханнарында катнаша алмаганлыктан, алар хакында берни дә яза алмыйм. Шулай булса да, шуны әйтә беләм: күзәтүчесе (назиры) булмаган бу мәктәпләребездә искелек калдыгы ярты аршын кисәк баш китаплар кебек кирәксез әйберләр беткән. Соңгы елларда төзелгән мәктәп дәреслекләре укытылып, тарих, географиядән мәгълүмат бирелүе, хисап (математика) һәм матур язуга игътибар ителүе — шөкер итәрлек куанычлы хәлләребездәндер. Югарыда телгә алынган авыллардан башка, Ирәктә волостенда җиде авылда бөтенләй мәктәп юклыгы, ә өч авылда мәктәп булса да, искелекнең изге тотымы халкыбызның укуга никадәр игътибарсыз икәнен күрсәтә торган үкенечле һәм кызганыч хәлләрдәндер. Мөхәммәдшакир Фәйзи. Имтиханнар // «Әхбар» газетасы (Казан). — 1908. — № 59. — Б. 4.
Канал в каталоге Максиметера
862 подписчиков · Новости