Аннан Сәлимгәрәй абыйның хәбәре килми башлады. Озак, бик озак хат көттек без. Өч айдан ...
Аннан Сәлимгәрәй абыйның хәбәре килми башлады. Озак, бик озак хат көттек без. Өч айдан соң гына: «Капитан Салимгарай Муртазин пропал без вести», дигән кара кәгазь алдык. Тәмам коелып төшкән апамны инде көтәргә күнеккән әниебез: «Кызым, өметне өзмик әле, әнә түбән оч Закирҗан ранный булып кайткач, хәбәрсез югалды дигән язуны үз кулына биреп кайтарганнар военкоматтан…» – дип юата иде. Ниһаять, сугыш туктады, илгә Җиңү тантанасы килде. 9 Май көнне без, мәктәп балалары, кызыл әләмнәр күтәреп, барабаннар кагып, соңга калып килгән яз пычрагын ерып урам урап йөрдек. Колонна башында апам барды. Капка төпләренә чыккан хатын-кызларның кайсы шатлыгыннан, кайсы хәсрәтеннән елый иде… Һомаюнә апама сугыштан исән кайткан менә дигән егетләр тәкъдим ясадылар, яучылар җибәреп карадылар. Авылдаш егетләрне ул рәнҗеп кире борды: бердәнбер мәхәббәтен – Сәлимгәрәен көткәнен белә торып, алар ничек батырчылык итәләр. Укуны бетергәч, мин аспирантурага кердем, өйләндем, шәһәр кешесе булып яши башладым. Апам исә һаман шул әти-әнидән калган йортта ялгызы гына яши бирде, һаман да үзенең беренче һәм соңгы мәхәббәтен оныта алмый яшәде, олыгайганчы. Башта ул Сәлимгәрәй пленга төшкәндер, менә-менә кайтып керер дип, айлар, еллар буе көтте. Германиядә Сәлиме немец марҗасы белән яшәп калса да риза иде Һомаюнә, тик исән генә булсын… Әнә гәзиткә язалар бит: кайсыдыр авыл кешесе пленга төшеп, Германиядә калган, әмма гомере буе туган илен, үзенең яшьли сөйгән ярын сагынып яшәгән, ди. Сагынуына түзә алмыйча, инде картаеп беткәч, фрауын, аннан туган балаларын ташлап, туган туфрагына кайтып егылган, ди, үләр көненнән алда гына аңа яшьли сөйгән… карчыкны күреп калырга насыйп булган, ди. Һомаюнә апам пенсиягә чыкканчы башлангыч мәктәптә укытты, күп еллар аның мөдире булды. Илгә-читкә таралышкан, инде дәрәҗәгә ирешкән укучылары туган төбәкләренә кайтсалар, беренче чиратта Һомаюнә апаларына килеп баш ияләр… Мин институтыбызда кабул итү имтиханнары төгәлләнгәч, август ахырларында йә сентябрь башларында гына ялга чыга алам. Һәр елда авылга, әти-әни йортына, әни урынына калган апам янына кайтырга тырышам. Монда безнең яшьлегебез үткән, монда икебез өчен дә кадерле хатирәләр. Монда – әниебез кабере… Аннан соң аз гына вакытка булса да минем кайтуым апам өчен бик тә газиз булган кешенең истәлеген яңарта… Без матур август кичендә апам белән гадәтләнгән урыныбызга – бакча башындагы инеш ярына чыгып утырабыз. Һомаюнә апам толымнарын башына ураган, иңбашында – Сәлимгәрәй абый бүләге – кәшемир шәл… – Бүген Сәлимгәрәйне төшемдә күрдем… Артышлыда укып йөргән чагыбыз икән, дим… Җәй көне икән, дим, авылга кайтышлый Күкчә болынына кердек… Сәлимгәрәй чәчәкләр җыеп, башыма хәситә үреп кидерде. Менә хәзер чын-чынлап оҗмах кошы булдың, ди, инде безгә кавышырга да вакыт, ди. Үзе шундый шат, чибәр… Үлгән кеше төшкә алай кермәс… юк, юк! – Әйе, бик хикмәтле төш күргәнсең син, апакаем, – дим мин, моңсуланып.