Авылдашлары ишек төбендә, мич кырыена сыенып, качып аларны тыңлап торган Илүзәне күрмәд...
Авылдашлары ишек төбендә, мич кырыена сыенып, качып аларны тыңлап торган Илүзәне күрмәде. Аның турыда искә дә алмадылар. Ә хатын, бала чагында фермадан сөт урлап кайтканда күрше апасыннан оялып, өенә керергә кыенсынып торган кебек, тораташтай катып калды мич артында. Идәнгә кадаклап куйдылармыни! «Әй, шатланалар! Көлешәләр! Куанырлык урыннары бармы соң: рәтле эшләре, зур уңышлары юк, кесәләрендә акчалары бик сирәк була, гади генә яшиләр, ашаганнары бәрәңгедән артмый. Һәрберсенең күңелендә ярасы бар: күршеләре – баласыз, Ринат – хатынсыз, Ирина – ирсез, Эдик... Эдик баласы булып – баласыз... Нәрсә дип шулкадәр куаналар соң? Нигә алар канәгать тормыштан? Ә мин ялгыз... Бәхетсез... Шатлана алмыйм. Шатлана белмим... Мин – ят аларга. Мине алар чит тибә, аңламыйлар. Нигә алай соң? Мин бит Ирина кебек читтән килмәгән. Шул авылда үсеп тә, мин аларга ят кеше. Эдикка да ят мин. Минем хыялларым ят аңа... Эдикка күңелем тартылган саен, үземә нәфрәтем арта. Миндә ике кеше яшәгән кебек. Тәгълимә апа сөеп үстергән һәм мин хыялда йөрткән Илүзәләр талаша эчемдә. Ут. Тынгы да юк, тынычлык та. Нишләргә соң? Нигә, кайчан шундый булдым мин?» Яшеренгән урыныннан чыгып йортында эшләгән авылдашларына рәхмәт әйтергә базнат итмәде Илүзә. Ирләр кайтырга кузгалганда, улының Эдикка сарылып көйсезләнүен, әтисе күтәреп алгач, аны кочаклавын күреп һушы китте, йөрәге сызылып авыртып куйды хатынның. «Нишлим ул мин? Һаман үземне генә, үземнең максатларымны гына уйлыйм, Айнурның хисләрен исәпкә дә алмыйм түгелме соң? Балалар йорты директорының, күпме аңа ачулансам да, сүзләрендә хаклык бар түгелме соң? Эш дип әллә кайдагы байның заводын саклап ятам көннәр буена, баламны күрмим дә... Ә ул Эдикка ияләшеп тә өлгергән! Айнур да минем кебек тапкан да ташланган булып үсә бит! Үзем аларга үпкәле була торып, әти белән әнинең ялгышын кабатлыйм түгелме? Айнур бөтенләй ят Иринадан, шул ук күршеләремнән, Ринаттан наз алып үсеп килә... Ә мин... һавадагы торна кебек буй җитмәс хыяллар белән саташам...» Мич артында – кәбәркәдә качып калды ул, авылдашлары Ирина белән саубуллашып кайтып киткәндә... Төне буена улын кочагыннан ычкындырмады Илүзә. Күк капусы ачылгандай, ялгышларын анык итеп күрде. Аның саен үзен битәрләде. Бәләкәйдән «кадерләп» күңелендә йөрткән байыйм дигән хыяллары да татлы иде, тиз генә китмәделәр уеннан. Ләкин күкрәгенә башын салып изрәп йоклаган Айнурның исе буш хыяллардан татлырак иде. «Мин бүген эшкә бармыйм, улым, яныңда торам. Шартламыймы шунда заводлары! Бармыйм!» Илүзә үзе дә аптырады: тынычландырды аны бу карары. Әмма күңел газапларыннан, икеләнүләреннән арынып таңда тынгы тапкан хатынны яңа көн шау-шулы вакыйгалары белән каршы алды. Иртүк Ринат Иринаны алырга килде. Бәләкәе, Мусасы чирләгән, янында торырга кирәк, үзе күрше авылга бара икән, үлем җеназасын үткәрергә. Ирина алдан уйлагандырмы бу турыда, үзара сөйләшкәннәрдерме – анысы Илүзәгә сер булып калды – барлы-юклы мөлкәте тутырылган юл сумкаларын тоттырды да куйды иргә. – Бер сиңа бар, бер монда кил – алай итенеп йөреп булмас! Бер баргач, калырбыз да куярбыз инде. Айнурны караучы тапмасаң, безгә китерерсең, Илүзә, – диде дә иртә белән кияүгә китеп барды. Айнур уянгач та аларны таптыра башлады. Улын юатканчы, пешереп ашатканчы, савыт-сабаны юганчы, аннары керләрен чайкап элгәнче, төш вакыты җитте. Баласын йоклатып, чәй эчәргә утыруы булды, йортының яңа капкасы алдына кап-кара джип килеп туктады. Рәшит Шамилевичтыр дип куркып китте, бер мизгелгә: «Нигә генә бармадым эшкә?!» дигән уй да үтте башыннан. Джиптан затлы итеп шәһәрчә киенгән Филария төште, ашыгып йортка, Илүзә үзен-үзе кулга алганчы, өйгә килеп керде. Өй түрендә яследә йоклаган балага өзелеп карады. Гаделсезлеге белән үзәгенә үткән, еллар буена күрә алмаган укытучысы бик үзгәргән иде: ул элеккедән күпкә яхшырак киенгән, бизәнгән, бик матурланган иде, шул ук вакытта күзләрендәге чарасызлыкны, чибәр йөзендәге мескенлекне колак-муеннардагы алтыннарның балкуы гына яшерерлек түгел иде.